Blog

Uitgelicht

BlablaBus

Gisteren, op weg naar de Achterhoek kwamen we, op de snelweg een Blablabus tegen.
Ik had nog nooit van een dergelijke bus gehoord, dus ben ik eenmaal thuis eens opgaan zoeken wat dat voor een bus is.

blablaEen dochter van de Franse Spoorwegen Ouibus ( Opgericht in 2012) is begonnen met het concept; een langeafstandcarpooler.

Er zijn ritten van Amsterdam naar onder andere Brussel, Parijs en Londen met een tussenstop  in Antwerpen, De nieuwe internationale busdienst rijdt via zestien routes door de Benelux. De startprijs voor een ticket van Amsterdam naar Brussel is vijf euro. In de bus zijn stopcontacten,toilet én is Wifi beschikbaar.
Ik heb even een voorbeeldje gezocht: Amsterdam-Sloterdijk naar Parijs ,vertrek om 7.00 uur aankomst Parijs 15.15uur  prijs € 22,- óf
10.00 uur vertrekken en 21.30 aankomen in Parijs en € 23,- betalen.(Ik denk dat die laatste bus een “ommetje”maakt)*

In Nederland rijdt de  BlaBlaBus in eerste instantie van en naar AmsterdamSloterdijk, Schiphol, Utrecht, Rotterdam en Den Haag en “binnenkort”(las ik) naar meer dan 400 bestemmingen in tien Europese landen.

Met de inzet van langeafstandsbussen gaat BlaBlaBus de concurrentie aan met FlixBus**)(intercity bussen van een Duits bedrijf)  en Eurolines, een groep van 29 onafhankelijke busbedrijven die samen het grootste langeafstandsbuslijnen netwerk van Europa (opgericht in 1985)  hebben.

Door de kleuren van de bus valt de Blablabus flink op.
Ik heb niet kunnen uitvinden waar de Franse de naam vandaan hebben: Blabla.
In het Nederlandse woordenboek staat bij blabla, geleuter, gezever, gezwam.
Het Franse (online) woordenboek komt met “opgeblazen gezwets”
Er moeten toch meer betekenissen zijn wil je een busonderneming zó noemen?

 

*) Zie https://www.busbud.com/nl/bus-schedules-results/u173zq/u09tvm?outbound_date=2019-10-29&adults=1

**) Flixbus noemt zichzelf het grootste busbedrijf ter wereld met 45 miljoen passagiers in 2018, waarvan 3,5 miljoen mensen in Nederland.

Labyrint

Zoek en je zult vinden
Ook als je niet zoekt, kun je wat vinden.

Wij zochten niet.
Wij liepen in een bos (ten zuidoosten van Hilversum) en vonden een labyrint!

Dit labyrint, zo staat op een bord, is gemaakt naar het voorbeeld van het beroemde Chartres (hoofdstad van het Franse departement Eure-et-Loir) labyrint
Het labyrint, dat dáár te vinden ligt op de vloer van de (Onze Lieve Vrouwe)kathedraal van Chartres en staat symbool voor de levensweg
Pelgrims (de kathedraal werd gebouwd tussen 1194 en 1220) moesten het labyrint volgen tot aan het midden; vandaar konden ze de bijzondere ramen van de kerk bewonderen.

Foto’s Chartres: Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=510275

In/bij dit labyrint in het bos “moet” niets, je kunt de weg naar binnen gaan, maar je kunt het ook niet doen; als je het wél doet loop je één kilometer.

Een onverwachte “schat” in een verder “leeg”(qua mensaanwezigheid) bos.

Vijfde smaak

Al eerder (20 aug. vorig jaar) schreef ik over, wat wel eens de vijfde*) smaak wordt genoemd: umami.
うま味 (Umami) is het Japanse woord voor heerlijkheid; hartig.
De smaak werd in 1908 “uitgevonden” door, hoe kan het ook anders, een Japanse chemicus.


Umami heeft een , zo las ik het nu omschreven, een bouillonachtige smaak.
Dat woord deed me onmiddellijk denken aan de plant Lavas (smaakversterker) die ik ooit in mijn kruidentuintje had staan (en dat op miraculeuze wijze ook weer verdween)
In de volksmond wordt de plant ook wel Maggiplant**) genoemd; zo ruikt hij ook.

Het blijkt dat umami de vorming van speeksel verhoogt en de hartige (zoute) smaak van het eten versterkt. Sojasaus, Parmezaanse kaas, maar ook vissoorten én paddenstoelen hebben een hoog umami-gehalte!

Over paddenstoelen las ik, in hetzelfde artikel, dat je die nooit rauw moet eten, er zit namelijk een giftige stof; agaritine, in (15 milligram in een kilo champignons).
In grote hoeveelheden is dat slecht voor de mens ( wat, in grote hoeveelheden niet?)

Nu we het toch over paddenstoelen hebben, als er “mooie” plakjes gemaakt moeten worden kun je daarvoor een eiersnijder gebruiken ( óf zoals ik ooit gekregen heb: een aardbeiensnijder)
Paddenstoelen bestaan voor 90% uit water en nemen makkelijk water op, dus wil je de ultieme umami smaak bij paddenstoelen ervaren, was ze niet, maar borstel ze af of veeg ze schoon.

Die umami (paddenstoelen) smaak kun je ook “uit een potje” halen! Ik las dat er paddenstoelenpoeder bestaat, of te wel mushroom powder! Je kunt het ook zelf maken van gedroogde paddenstoelen.
Ik ben er nog niet aan toe gekomen, maar het schijnt, volgens internet, supermakkelijk te zijn)

*) 5desmaak na zoet, zout, zuur en bitter
**) de maggiplant is géén ingrediënt in maggiblokjes, daar zitten behalve smaakversterker (E621) kruiden in als karwij, laurier, peper en nootmuskaat.

Tact

Tact = een voorzichtige manier om met andere mensen om te gaan.
Het tegenovergestelde  tactloos is, zo las ik,= niet fijngevoelig.

Ik zocht deze woorden na omdat ik het begrip “tact” moeilijk uit te leggen vindt (en dát wilde ik doen)
Word je met tact geboren? En daaruit volgend: kun je er ook zonder tact geboren worden?
Kun je tact leren? Zit het in de opvoeding? Krijg je als kind goede of foute voorbeelden en vormt je dat qua tact?

Ik heb wel eens tactloze opmerkingen gehoord, althans opmerkingen die IK tactloos vond.
Meestal van mensen die ik niet (goed) ken, dus ik weet niet of zo’n opmerking een incident is of dat iemand altijd tactloos is.

Tijd voor een voorbeeld.
Een familielid  werkte in een winkel en was al een paar jaar getrouwd.
Een vaste klant vroeg haar eens “Je bent al zolang getrouwd en hebt geen kinderen, kun je ze niet krijgen?
Behalve de opmerking Waar bemoeit zo iemand zich mee, denk ik dan ook: en wát als ze geen kinderen kán krijgen en daar verdrietig over is, wat doet zo’n opmerking dan?
Gelukkig was mijn familielid niet op haar mondje gevallen en antwoordde ”Dat weet ik niet, mevrouw, ik heb het nog nooit geprobeerd”.

Mooi als je het in je hebt om gevat van repliek te dienen.
Ik ben niet op mijn mondje gevallen, maar op zulke momenten heb ik zelden een gevatte opmerking paraat, ik ben meestal sprakeloos.

Voorbeeld:
Omdat ik een (erg) nakomertje ben zijn een aantal van mijn naaste familieleden overleden terwijl ik zelf nog relatief jong was. Ik was ooit 3x in 6 maanden tijd, bij mijn baas langs gegaan met (als bewijs) een rouwkaart van een broer,  een schoonzus én mijn moeder met de vraag om een vrije dag voor de begrafenis/crematie.
Bij de derde keer zei mijn baas “Je hebt verdorie bijna een week per jaar extra vakantie met dat gedoe”
IK had geen gevatte tekst paraat, liep naar de toilet en beet daar op mijn knokkels om niet te huilen.

Toen ik een tijdje later een vakantiedag wilde opnemen (voor eigen rekening dus) omdat een vroegere baas van mij overleden was en ik graag bij de begrafenis wilde zijn werd me dat geweigerd: “Geen familie en we hebben het té druk” [ Het werk was leuk]

Nu ik toch stilstond bij het begrip TACT zocht ik het één en ander op internet op en ik vond mensen en instituten die propageren dat tactvol communiceren  te leren is.

* Tactvol zijn is een kernkwaliteit
* Iedereen kan leren om tactischer te communiceren, dat begint met bewustwording van eigen gedrag
* Tactvol communiceren is elkaars grenzen respecteren
* Je kunt leren communiceren met inlevingsvermogen  



Waarom denk ik dat de mensen die bovenstaande  tactloze opmerking maakten NIET vinden dat ze tactloos zijn en dat dus ook niet zullen willen gaan leren? (cynisme?)   

Na het op me in te laten werken en te overdenken vermoed ik dat gebrek aan tact gebrek aan inlevingsvermogen is. Er niet aan denken hoe iets bij een ander binnenkomt maakt dat je denkt alles te kunnen zeggen!
Of inlevingsvermogen te leren valt? Ik betwijfel het, maar er zijn, zo te zien instituten genoeg die er hun geld mee verdienen.

Nog één tactloos voorbeeld welke een vriendin van me  meemaakte.

Mijn vriendin is getrouwd met een Indonesische man en hun dochter is lichtgekleurd.
Ze bracht haar (toen 6 jarige) dochter naar de bus die de klas zou vervoeren voor een schoolreisje. Bij de bus kwamen een andere moeder naar haar toe: “Hoe is dát nou, zo’n geadopteerd kindje”?
Mijn vriendin was snel en gevat ”Ik zou het niet weten, ik heb met haar vader geslapen”.

Deze 3 voorbeelden zijn inderdaad NIET fijngevoelig>
Op internet vond ik een aantal gezegdes over tact; er was er één die me wel aansprak:

…..

“Rare” vogelhuisjes



We liepen in een bos, genoten van de natuur en zagen mega veel pimpelmeesjes.
Best bijzonder om zoveel van die kleine blauwe vogeltjes tussen de bomen op die speciale manier heen en weer te zien vliegen. We hoorden ze ook met hun hoge gekwieter.


Toen we een stukje verder liepen zagen we een vogelhuisje op een rare hoogte. Ik liep er, tussen de bomen, naar toe. Het in- en uitvlieggaatje was dicht, er zat een slot op????
Een “raar” vogelhuisje!
Voor de zekerheid fotografeerde ik het maar even

We wandelden verder, zagen veel dode bomen met schimmels erop, vermoedelijk berkendoders
( die de berk NIET doden zoals hun naam lijkt te suggereren, maar die op dode bomen leven!)

We keken dus naar stammen en…. zagen wéér een “raar” vogelhuisje.
Weer vrij laag, weer zonder open in- en uitvlieggaatje, deze keer met een cijferslot en op de zijkanten allemaal ingebrande/gekraste cijfers.
???
Mijn klomp brak en ook die van mijn lief. Wat is hier nu het nut van?
Ik maakte maar weer een foto

Er komt een echtpaar, ook van het pad af, naar het huisje toe lopen. Wij maken plaats ( 1,5 m afstand, ook in het bos!) De dame zegt tegen ons “Hebt u de code al gekraakt?” Ik denk dat ik mijn hoofd schudde, waarop zij vervolgt” Voor ons is deze te moeilijk we gaan maar weer eens verder”
Ik heb mijn spraak pas terug als ze al omgedraaid zijn en weglopen.

Langzaam begint het bij ons te dagen, geen (rare) vogelhuisjes maar plekken waar óf een logboek of “schat” te vinden is : geocaching (een soort wandelpuzzeltocht aan de hand van digitale coördinaten en clous)  die dame had  inderdaad een smartphone in de hand.

Niet zij maar wij zaten op het foute spoor: vogelhuisjes! De code die zij (nog) niet gekraakt hadden was dus een cijfercombinatie om het slot open te kunnen maken en “iets” te vinden
Raadsel van de op slot zittende vogelhuisjes opgelost!

Wij hebben andere interesses en kijken naar andere dingen, zoals een “raadselachtige” holle boom.
( waar best een cache in zou kunnen zitten, maar wat waarschijnlijk té obvious zou zijn)

Wij hebben al eens eerder “iets” ongewild gevonden dat met geocaching te maken had: een filmrolletjedoosje met een strookje met data! De eigenaar hebben we (via via) kunnen opsporen, hij meldde dat dit doosje achter een bepaald verkeersbord verstopt hoorde te zitten.
We hebben het daar een paar dagen later netjes achter verstopt (kennelijk was het door wind of anderzijds naast het fietspad gevallen waar wij het vonden)
We hebben de terugkeer van de cache netjes gemeld aan de “puzzeltocht uitzetter” zodat toekomstige puzzelwandelaars zich weer op het logstrookje (een logboek kon je het niet noemen, zó klein) kunnen melden.

Avondklok

Avondklok, ook wel spertijd, is de tijd waarin bepaalde beperkingen van toepassing zijn.

Vandaag, 23 januari 2021 gaat de Avondklok vanaf 21.00 uur ( tot 04.30 uur) in vanwege het COVID-19 virus. De beperking is voor ons, burgers, maar hopelijk ook voor de verspreiding van het virus.

Avondklok is een nog al beladen begrip in Nederland vanwege de herinnering ervan uit de Tweede Wereld Oorlog.
Al veel eerder was er sprake van een “avondbeperking” en ook die keer was het voor de burgers hun eigen veiligheid!

In de Middeleeuwen was er al een soort  avondklok, letterlijk een stadsklok/bel die in een belfort (halletoren) was opgehangen. Als die stadsklok geluid werd, moesten de inwoners van de stad binnen de stadspoorten zijn. Dit werd gedaan voor hun eigen veiligheid; binnen de stadsmuren waren ze beschermd. Oorspronkelijk luidde de avondklok  bij zonsondergang; later werden dit andere tijden (ook per stad verschillend)
De avondklok was ook een teken dat de vuren gedoofd moesten worden en iedereen die nog (binnen de stadspoort) in de straten liep moest een lantaarn bij zich hebben.

Mensen die de oorlog hebben meegemaakt kunnen zich nog de spertijd herinneren; de tijd dat je ‘s avonds en ’s nachts niet buiten mocht zijn. De Duitsers stelden in de Tweede Wereld Oorlog (nov.1940) de spertijd in Nederland in (tegelijkertijd met de verduisteringsmaatregelen; het donker maken om beschieting te voorkomen).
Alleen met een, door de Duitsers afgegeven pas, kon een individu zich, na een bepaalde tijd, buiten begeven. Die tijd kon per plaats verschillen, wonend in Amsterdam moest je vanaf febr. 1942 vanaf 20.00 uur binnen blijven, in andere steden was dat anders. Ik las dat in Diepenveen iedereen m.i.v. 1944 vanaf 17.00 uur binnen moest blijven

In IJsland geldt een avondklokwet sinds 2002 voor kinderen van 12 jaar of jonger: na 20:00 uur mogen ze niet zonder begeleiding van een volwassene alleen buiten zijn. Bij kinderen van 13 tot 16 jaar geldt dit na 22:00 uur. ’s Zomers is er een versoepeling van deze regel (van 1 mei tot 1 september) en mogen kinderen twee uur langer buiten blijven. Deze maatregel werd genomen om het drinkgedrag van IJslandse jongeren in toom te houden ( het schijnt te werken als ik de berichten erover mag geloven)

Als je verder gaat zoeken op avondklok kom je in verschillende landen en tijden uit op avondrestricties op basis van etniciteit.

In de Verenigde Staten
was  vroeger een avondklok  (tijdens de slavernij); donkere Amerikanen mochten zich niet na zonsondergang, zonder pasje, buiten begeven.
In  juni 2020 werd  in zo’n 40 Amerikaanse steden*)de avondklok voor iedereen, na rassenrellen, ingesteld.

In Australië gold  tot 1953 een avondklok  voor de oorspronkelijke  bewoners , de Aboriginals,  in de stad Perth (op 3 na grootste stad van Australië)
Ook vond ik één internet bericht dat de toenmalige Australische premier Geoff Gallop in 2003 de avondklok in Perth weer in ere hersteld heeft vanwege de hoge criminaliteit daar.
Nergens kan ik vinden of die avondklok daar nu nóg geldt!(en of het werkelijk waar was/is)

Ook in India was er een avondklok in één stad van kracht; de stad Pune (voorheen Poona) Na Bombay de grootste stad van India. Van 1765-1852 gold daar een avondklok, om 21.00 uur werd, met een kanonschot, het  teken aan de bevolking gegeven om hun deuren te sluiten en binnen te blijven. De reden was toen “de veiligheid op straat waarborgen
In juni 2019  werden wéér avondklokken ingesteld ( in delen van de regio Kasjmir)
Nu omdat er, tijdens een religieuze optocht, botsingen ontstonden tussen veiligheidstroepen en sjiitische moslims en de regering hoopte dat rellen zouden uitblijven als mensen ’s avonds en ’s nachts binnen moeten blijven.


*) oa:  Los Angeles, Miami, Atlanta, Chicago, Minneapolis, Philadelphia, Dallas en Seattle.

Latijn en Grieks (2)

Allebei de talen heb ik NIET op school gevolgd. Pas op latere leeftijd heb ik interesse gekregen in andere talen dan Frans, Duits en Engels.
Latijn heb ik een beetje proberen “in te halen” door boeken aan te schaffen en aan zelfstudie te doen (in het vóórdigitale tijdperk)
Ik vond het enig om mezelf Latijn te leren. Dan heb ik het niet over spreken maar over teksten vertalen. Als er ergens een inscriptie in het Latijn stond probeerde ik die te vertalen.
Nu heb ik er jaren niets aangedaan en weet er nog maar een fractie van.

Over Grieks schreef ik al eerder een blog dus nu is Latijn aan de beurt


Ooit vestigden de Latijnen zich in Latium (huidige Lazio, een regio in Italië met Rome als hoofdstad)
Rome werd daarvóór de Etrusken bewoond  (Etrusken, één van de hoogst ontwikkelde volken van de Oudheid met een eigen taal, het Etruskisch, én een eigen religie en cultuur)
Het Romeinse alfabet is gebaseerd op het Etruskisch alfabet dat op zijn beurt weer afgeleid is van het Griekse alfabet.

Een leenwoord uit de Etruskische taal naar Latijn is bijvoorbeeld persona; hiervan is het Nederlandse persoon afgeleid
Latium is de bakermat van de Latijnse taal en daarmee van alle Romaanse (afkomstig van Rome) talen. De Romaanse talen zijn Frans, Italiaans, Portugees, Roemeens, Spaans en Catalaans.

Men zou het Latijn misschien wel een historische taal moeten noemen (in plaats van een “dode” taal)  want het Latijn heeft weliswaar geen moedertaalsprekers meer maar leeft nog wel als voertaal in de liturgie.
Ik las dat er nogal  een groot verschil bestaat tussen de schattingen van mensen die nog Latijn kunnen spreken: tussen de 500 en 10.000 personen (héél ruime schatting!)

In Engeland werd Latijn door het Angelsaksisch verdreven, in Noord Afrika door het Arabisch.
In Italië Frankrijk en Spanje en Catalonië werd de taal niet uitgeroeid maar wel sterk veranderd.
In de 9e eeuw kwam het Frans als gesprekstaal én als literaire taal te voorschijn.
Fransen zijn Gallische Kelten en hun taal is de meest gedistingeerde nakomeling van het Latijn.
In de 10e eeuw kwamen de eerste geschriften in het Italiaans en in de 11e eeuw ontstond het Spaans

De oudste gevonden Latijnse tekst dateert vermoedelijk van de 7e eeuw v.Chr. en was ingegrift op een kledingspeld.

Latijn had zijn hoogtepunt in de eerste eeuw v. Chr. : voor advocaten en in de literatuur; voor de “man op de straat” was het toen onbegrijpelijk geworden.
Als de meerderheid van de mensen analfabeet is overheerst de spreektaal;  Vulgair Latijn.
Volkslatijn is  ook de vorm van het Latijn waaruit de Romaanse talen zijn ontstaan.
Romaanse talen zijn de enige nog levende tak van Italische talen (Italische talen zijn een groep van Indo-Europese talen die in het eerste millennium v. Chr. op het Italische schiereiland werden gesproken.

Latijn komt in Nederland, nú nog voor in de wetenschap (medici), juridisch taalgebruik én in de katholieke kerk.
In Nederland wordt het Latijn onderwezen op het gymnasium.  (De uitspraak die op de meeste scholen wordt geleerd, is niet meer dan een praktische benadering van deze klassieke uitspraak)

                                                                                     haec est finis

( huis)Dieren commitment


Gistermorgen spraken we tijdens het wandelen een meneer  die een hond aan het leren was om aan één kant van hem te lopen. We raakten aan de praat .De man was vrijwilliger bij een Grieks zwerfhonden Opvang Centrum De hond bleek een voormalige Griekse zwerfhond te zijn.

Deze hond was geplaatst bij een Hollands gezin maar had hij onlangs teruggehaald van dat opvangadres. Het ging daar niet goed
Normaliter gaat hij bij mensen, die een zwerfhondje geadopteerd hebben een paar keer kijken vertelde hij; dat mag nu, door Corona, niet, dus is hij afhankelijk van de beelden die de nieuwe eigenaren van de hond opsturen.


Deze hond werd in een bench opgesloten, na een aantal “incidentjes” (terrein afbakening en territoriumdrift) met de kleine kinderen, die kennelijk hem niet met rust konden laten. De mensen hadden zich, beiden thuis werkend en mét kleine kinderen niet gerealiseerd hoeveel tijd en energie “opvoeden van een hond” kost; de oplossing, lange tijd opsluiten is zelden een goede.

Een hond  vereist normaal al een enorm commitment, laat staan in Coronatijd. Het klink “gezellig” om, als je tóch thuis bent een hond aan te schaffen, maar er komt ook “werk” bij kijken, zeker een jonge, hond (of een hond met een verleden) die nog (her) opgevoed moet worden!

Niet alleen het uitlaten komt iedere dag terug, de vakanties is ook ieder jaar weer een aandachtspunt. Hond mee, dan rekening houden met waarheen je gaat. Een oppasadres kan, als geen bekende het wil doen, duur zijn en hoe weet je dat de opvang goed en betrouwbaar is?
Kortom een hond nemen in een spontane opwelling is, in de veel gevallen, gedoemd te mislukken. Het hele gezin moet er achter staan en “mee willen doen” de pro’s en contra’s moeten goed afgewogen worden.
Afhankelijk van de grootte van de hond kunnen ze 8 tot 18 jaar  oud worden. Zó lang moet een hondenbezitter (en zijn gezin) dus rekening houden met zijn/haar viervoeter.

A dog is for life not only for Christmas

In Engeland zagen we ooit posters met daarop een zielig kijkend hondje en daaronder de tekst:
A dog is for life not only for Christmas. Toen ik mijn Engelse schoonzus vroeg wat die tekst precies inhield, vertelde ze dat veel mensen hun kind met Boxing Day (2de Kerstdag) een hondje geven en pas later er achter kwamen dat een hond hebben wel veel inbreuk maakte op hun dagelijkse routine. Vaak werd zo’n hond dan langs de kant van de weg “ergens” achter gelaten.
De RSPCA ( Eng.dierenbescherming) geeft voorlichting over wat het inhoudt een hond te hebben en maakt stickers en posters om mensen tegen impulsieve aankoop te waarschuwen!

Hier in Nederland schijnt niet Kerstmis maar het Coronavirus  het impulsief  hondje kopen te bevorderen.


De man verwacht meer zwerfhonden uit Griekenland, zodra het  “reizen weer mag”.
Hij heeft deze hond een tijdje zelf in huis vóór hij hem gaat herplaatsen en kan dan de toekomstige eigenaars precies kan vertellen wat ze kunnen verwachten van deze hond.

De hond keek ons lief aan. Ons (dieren) hart is groot, maar we hebben, toen onze hond, na 14 jaar vreugde te hebben gegeven, stierf besloten géén  “eigen” hond meer in huis te nemen (wel logeerhonden af en toe) Voor die beslissing waren duidelijke argumenten en die gelden nog steeds!
We gaan geen liefkijkend zwerfhondje in huis nemen in een opwelling, hoewel de verleiding er wel was!

De man vertelde zijn hart vast te houden als deze Coronaperiode afgelopen is, hij is erg bang dat, als mensen weer naar hun werk moeten de  aangeschafte hond teveel worden en de asiels overvol zullen raken. We hopen van harte dat hij ongelijk krijgt!

Salehem- Zelhem- Bronckhorst


Mijn broer woonde (en werkte) vanaf eind jaren zestig tot zijn dood toe in de Achterhoekse plaats Zelhem. Hij werd daar lid van een oudheidkundige/archeologische vereniging

Hij vertelde ons over de vroegste geschiedenis van Zelhem, vroeger Salehem dat een  oud document  van omstreeks 800 de naam Salehem al vermeldde; een Friese missionaris Ludgerus (St. Liudger) bouwde er rond het jaar 800 een kapelletje (op de plek waar nu de Lambertikerk staat)

Het kapelletje is in het jaar 2000  (viering 1200 jaar Zelhem) zo natuurgetrouw mogelijk nagebouwd en naast de Lambertikerk, vlakbij haar oorspronkelijke plek gezet.

In 2013 is de kerk “verhuist” naar het terrein van museum Smedekinck, een bijzondere,  goed gelukte operatie.

In Zelhem staan en hangen op verschillende plekken afbeeldingen van een heks, dat is Smoks Hanne, een Zelhems kruidenvrouwtje uit de 19 eeuw (Hanne “smokste” altijd rond op veel te grote klompen) Haar personage kreeg na haar dood steeds wildere verhalen toebedeeld. Uiteindelijk is het vrouwtje verworden tot heks die “altijd” achterste voren op haar bezem zat en daardoor tegen de kerk klapte! ( de enige heks die achterstevoren op haar bezem zit, beweren ze daar!)

In 2005 werd Zelhem bij de gemeentelijke herindeling samengevoegd met Keppel, Hummelo, Steenderen en Vorden en werd toen gemeente Bronckhorst. Deze nieuwe gemeente (niet te verwarren met Bronkhorst zonder c) bestaat uit 44 dorpen en buurtschappen en is 28.643 ha groot.

Bronkhorst zonder c kreeg in 1482 stadsrechten en is een beeldschoon stadje met weinig huizen en bewoners en had ooit een Dickens museum. In kersttijd liepen (lopen?) er “Dickens figuranten” rond, werden er kerstliederen gezongen en was het stadje versierd, kortom  er was een heerlijk kleinschalige Achterhoekse happening ( zonder tent en bier overigens)

Mensen die wonen in de Achterhoek zijn TROTS op hun woongebied ( ze zetten het zelfs op hun sokken!)

(Moderne)Schillenboer.

Vroeger woonde ik, als kind, in een aflopend straatje (of een oplopende straat, dat hangt af vanwaar je de straat bekijkt) Wij woonden bijna onderaan.



Als je op een bepaalde dag op een bepaald tijdstip bovenaan de weg stond en de schillenboer zag je, mocht je op de bok meerijden tot beneden aan toe en tegen de kont van het paard aankijken.
Niet meer dan 2 kinderen, dus je moest geluk hebben.
Ik had vaak geluk.
Het paard wist zelf waar hij moest stoppen, de schillenboer liep dan tuinhekjes door en haalde bij de achter(keuken)deur een bak of een mandje met schillen op, die werden in de grote kar (achter het paard) gekieperd. Als kind mocht je dan de bak of mand terug brengen; het paard liep dan een klein stukje verder Soms maakte de schillenboer wel eens een praatje en zat je “lang” alleen op de bok. Ik had dan, als ik alleen was, hele conversaties met het paard; wij begrepen elkaar.


Die tijd is voorbij. Geen schillenboer langs de huizen meer.
Laatst las ik een stukje over de schillenboer van de 21 ste eeuw. Het artikel had meteen mijn belangstelling en het verhaaltje van hier boven kwam meteen in mij op.

Deze “schillenboeren” zijn 3 jonge mensen die in 2017 een bedrijf oprichtten en in 2018 de eerste sinaasappelschillenfabriek ( leuk woord om in etappes bij wordfeud te maken) ter wereld openden. Daarin worden 10 miljoen kilo schillen per jaar verwerkt.

Een bedrijf als Jumbo, waar je in de winkel vers sap kan persen, houdt de sinaasappelschillen apart en brengt ze terug naar hun distributiecentrum, in aparte kratten worden ze daar verzameld totdat een waste-to-product- bedrijf de kratten ophaalt en aflevert bij PeelPioneers, daar worden ze gekeurd en worden van de goedgekeurde schillen oa. sinaasappelolie (oa. in bier en muffins) en gekonfijte sinaasappelschil, orangeade en voedingsvezel*) gemaakt. Een aantal van de ingrediënten zo gewonnen gaan naar de cosmetica- levensmiddel- en schoonmaakindustrie.
Het overblijfsel, de pulp, gaat naar boeren, als veevoeder.

Het klinkt mij geweldig in de oren. Niet alleen dat een product dat anders weggegooid zou worden NU nog wordt gebruikt, maar ook dat bijvoorbeeld een (Benelux) bedrijf dat een van deze ingrediënten voor zijn producten nodig heeft, niet meer afhankelijk is van het invliegen uit Israël, Spanje, Griekenland of welk tropisch land waar sinaasappelen groeien, maar  dát bedrijf kan zijn sinasappelprodukt nu rechtstreeks uit Son (Nrd. Brabant) laten komen (minder CO2 uitstoot)




*) een voedingsvezel wordt oa gebruikt als bindmiddel, verdikkingsmiddel, emulgator en plakmiddel.

Nederland, Engeland en Zuid Afrika met COVID 19

In Nederland is de lockdown verlengd tot 9 februari, in andere landen zijn andere regels.


Vanuit Engeland, waar de lockdown tot half februari geldt, zijn ook de scholen dicht, behalve voor de kinderen van verplegend personeel meldt mijn Engelse familie. Mijn schoonzus is maandag aan de beurt om gevaccineerd te worden. De Britse mutatie (B.1.1.7) van het virus rukt daar snel op en schijnt nóg besmettelijker te zijn dan het eerste COVID virus (niet dodelijker wijst eerste onderzoek uit)

Vanuit Zuid Afrika krijg ik andere verhalen van daar wonende vrienden, er is wel een tijdklok ingesteld tussen 21.00 en 05.00 uur, maar restaurants, lunch- en andere eetgelegenheden zijn open tot 20.00 uur. De provincie waar mijn vrienden zitten is er zeer slecht aan toe, veel besmettingen.
De zomerschoolvakanties zijn uitgebreid, de scholen gaan pas op 15 februari open. Reizen in én uit Zuid Afrika mag niet Dáár schijnen geldautomaten grote besmettingshaarden te zijn, men houdt geen afstand, en draagt geen mondkapje.




Ook hier in Nederland hoor je steeds van meer besmettingen, waar onder schrijnende zaken, zoals een alleenwonende oma van een kennisje die gevallen was en een tijd alleen in huis gelegen had. Dat kón zo niet, dus ze werd opgenomen in een verpleegtehuis. In het huis heerste Corona en ondanks alle voorzorgsmaatregelen kreeg ze Corona en lijdt nu ook daar aan.
Om ons heen zijn mensen die zich regelmatig moeten laten testen, in de zorg maar ook (tot voor kort) op scholen én winkelpersoneel.


Sommige mensen kijken uit naar de vaccinatie, voor hen kan het niet vroeg genoeg komen, anderen zullen zich zeker niet laten inenten. Er is nogal wat onduidelijkheid over de vaccinaties, terecht of onterecht?
Wie zal het zeggen?


Toen ik vertelde dat mijn oude schoonzus in Engeland gevaccineerd werd kreeg ik meteen een appje van een vriendin (buiten Nederland) of ik de Noorse berichten over vaccinatie van oude mensen gelezen had. Ik moest toegeven van niet. Ik lees geen berichten over COVID meer, ik word er heel verdrietig van en kán er niets mee.
Adviseren aan mijn Engelse schoonzus zou ik sowieso niet, ieder moet hierin ZELF een keuze maken. Met kennis én met hart: voelt het goed of niet?
En natuurlijk ook wat voor invloed heeft het op de totale gemeenschap als veel mensen zich NIET laten inenten? [Niemand heeft de inenting gehad en bv. 10 jaar daarna nog geleefd, dus hoe weten we wat de gevolgen op de lange duur zullen zijn? En wat is het alternatief? Allemaal COVID krijgen en veel sterfgevallen?]

Ik sprak een jonge, Nederlandse vrouw die gelezen had dat de mogelijkheid tot onvruchtbaarheid aanwezig was als je je laat inenten. IK heb dat NIET opgezocht, alleen tegen haar gezegd dat het erg belangrijk is wie of wat dit bericht de wereld instuurt (misschien de huisarts vragen hoe die er over denkt?)

Iedereen heeft zo zijn eigen beweegredenen waarom hij vaccinatie wel of niet wil.
Het zal nog wel een tijdje duren voor we aan de beurt zijn, eerst de mensen in de frontlinie: de Zorg.