Nederland en fietsen!

fietspost
Ned.postzegel

Ik las ergens de zin: In geen enkel ander land met een vergelijkbaar welvaart-niveau wordt zoveel gefietst als in Nederland.

Ik geloof dat. Alhoewel, toen ik ooit in Ho Chi Minh City was, was de hoeveelheid  (brom- en) fietsende Vietnamezen  daar gigantisch, meer dan ik ooit ergens gezien had. (Vietnam had toen zeker niet de welvaartsstaat die Nederland toen had)

Toen al, zeiden Vietnamezen tegen ons dat ze, zodra ze het beter zouden krijgen (en dat kregen ze: de Vietnamese economie groeide de laatste tien jaar steeds meer dan zeven procent, de schuld en inflatie zijn laag en buitenlandse investeringen stromen binnen *) ze een auto zouden kopen. Al die fietsen die krioelden door de stad, dat kon toen.
Als er nu zoveel auto’s in Ho Chi Minh City rijden als toen fietsen, staan ze zeker een grote tijd STIL.

sneeuwfiets
Nederlanders fietsen ALTIJD, ook in de sneeuw

Terug naar Nederland:
Nederland telde (in 2015) 22,5 miljoen fietsen**) Dat is 1,3 fiets per persoon.
Ook dat geloof ik.
Ooit, werkend bij een Onderzoeksbureau, werkte ik mee aan een politieonderzoek dat onder andere helder wilde krijgen hoeveel fietsen er gestolen werden.
Ik heb vele avonden uren gebeld met (random) Nederlanders om te vragen of er OOIT in hun GEZIN een fiets was gestolen. Geen idee hoeveel mensen ik toen gebeld heb IEDEREEN HAD MINSTENS ÉÉN FIETS. Bovendien heb ik maar één persoon aan de lijn gehad, waarbij van NIEMAND uit haar gezin ooit een fiets gestolen was.
Toen ik tegen haar zei dat dát heel bijzonder was antwoordde ze “Maar dan zou u moeten zien waar ik woon, ik woon op een boerderij, er is hier verder niets”.
Nú las ik dat er zo’n 750.000 fietsen per jaar gestolen worden!

Nog wat leuk feitjes:
* Nederland is het enige Europese land met één belangenvereniging voor zowel fietsen als automobilisten; de ANWB, opgericht in 1883;
* Er liggen 20.000 km aan fietspaden in Nederland.
Toen ik dat ging cross checken vond ik meerdere berichten met het aantal fietspadenkilometers van 37.000! (wat is waar?Ergens in het midden?)Maar veel is het!

verlichte fiets.jpg2
*In totaal fietsen Nederlanders zo’n 15 miljard kilometer per jaar. Dat is ruim 880 kilometer per persoon. Daarmee is de fiets goed voor bijna een kwart van onze verplaatsingen.

Goed voor het milieu, fietsen!
Goed om in beweging te zijn met fietsen.
Máár er is ook iets niet GOED: in 2017 waren er voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis méér verkeersdoden met fietsen dan met de auto***)
Waarbij opgemerkt dat een kwart van deze ongelukken met e-bikes was!

*) bron Trouw 2018
**) volgens BOVAG
***) bron:CBS 2018

 

 

 

Stress en voeding

Als er spanning in je lijf komt, maakt je lichaam cortisol aan. Dat is een hormoon dat  in de bijnieren wordt aangemaakt. Dat hormoon geeft je een energie boost, zodat je kunt wegvluchten of hard rennen. Het heeft dus wel degelijk “zin”.

Omdat we in de huidige maatschappij bij angst of (werk)stress niet zo vaak hoeven te vluchten of te rennen wordt cortisol vaak  niet “opgebruikt” maar blijft het in het lichaam; het stapelt als het ware. Dat geeft klachten!
Wat die hoge concentratie cortisol ook doet is je laten verlangen naar vet, zout en calorierijk eten!
En juist dát eten (zeker met spanning/stress, maar eigenlijk altijd) is  NIET goed voor je.
Bepaalde voedingsstoffen worden verondersteld*) de stresshormoon (zoals cortisol ook wel genoemd wordt) wél te lijf te gaan. Dat zijn oa. kikkererwten, zalm, havermout, noten en pure chocolade. Deze bevatten vitaminen die voor meer “rust” in je lichaam zorgen.

 

*) in een artikeltje dat ik las stond dat deze producten voor rust in je lijf zorgen. Omdat ik dat NIET op waarheid checken kon (geen deskundige kunnen vinden die dat beaamt) heb ik er “verondersteld” van gemaakt

KLM voedsel onderweg

 

klm tuig

We reisden met de KLM en waren 2 uur onderweg.

Heen kregen we een doosje met een cupje water én Typical Dutch cake!
Ik heb DEZE cake nog nóóit gegeten en ik ben toch een “typische” Hollandse (maar één generatie, want mijn moeder was een Belgische, maar toch!)

klm1Gelukkig staat er IN het doosje wat er zo typical Dutch is: het is gebakken naar Hollandse traditie
“in the heart of the old town of Spakenburg”. Het recept is generaties lang doorgegeven en het resultaat is “vochtiger” dan je zou verwachten.En inderdaad de cake is niet droog zoals meestal het geval is, maar erg lekker.
Lang leven Spakenburg en de KLM!

Op de terugweg kregen we weer zo’n schattig doosje deze keer met Delfts blauwe tegeltjes erop
Nu weer een cupje water, maar  geen cake (dat was met koffietijd, nu vliegen we met lunch time!) maar een sandwich mét Beemster kaas!

klm3Gelukkig staat er ook hier weer tekst bij.
In een KLM-vliegtuig weet je wat je eet!
De kaas is gemaakt in de “most famous polder in the Netherlands” (De Beemster de bekendste? Wist ik niet)
De polder is drooggelegd in 1612 ! Dat is nog eens een feitje!
400 jaar later groeit er “rijk” gras in de Beemster dat de koeien die er grazen voedt en hen de beste melk in Holland laat geven! Déze melk wordt gebruikt om de Beemster kaas te maken.
In 1999 verklaarde Unesco deze geweldige polder tot ERFGOEDSITE!
De Beemster boeren zijn verenigd in Coöperatie van kleine familieboerderijen en allemaal letten ze er op dat de vrijlopende koeien het best mogelijke leven hebben, want….hoe gelukkiger de koe, hoe beter de melk!
Alleen de smaakvolste, lekkerste melk wordt gebruikt voor Beemster kazen.
De Beemster kaasmaak traditie gaat terug tot 1901 en wordt elke generatie weer doorgegeven.
Elke ronde Beemsterkaas wordt met de hand gemaakt volgens traditionele ambachtelijke technieken. Het handmatig roeren van de kwark vormt een belangrijk onderdeel van deze traditie.
Het kost tijd om een Beemster kaas te maken.

Aldus alle info op het KLM voedsel onderweg.
Hollandser kan het niet.
Hoewel de naam  van de KLM nu  luidt: Air France KLM Sky-team blijven ze toch echt Hollandse dingen doen!

 

Reactieve stikstof

logo vogelOmdat ik, al jaren, meedoe met de Tuinvogeltelling krijg ik af en toe het laatste Nieuws van de Vogelbescherming digitaal in mijn mailbox. In dat laatste nieuws stond een artikel in van Jeanet van  Zoelen, medewerker Vogelbescherming.
Het heet : “Stikstof: Simpel”.

Ik vind het goed, duidelijk artikel over het probleem “stikstof”.
Meteen aan het begin van het artikel ontzenuwt Jeanet het verhaal dat stikstof een probleem is: stikstof is een gas dat net als zuurstof overal in de lucht om ons heen aanwezig is en dat we de hele dag in- en uitademen.
Stikstofdeeltjes kunnen zich echter binden aan zuurstofdeeltje en ook aan waterstofdeeltjes en dan ontstaan nieuwe stoffen: verschillende stikstofoxiden en ammoniak. Die verbindingen noemen we reactief stikstof en dát is dus eigenlijk wat iedereen moet zeggen: Het reactieve stikstofprobleem.

De reactieve stikstof, ammonia, is het meest schadelijke en komt vooral voor uit de uitwerpselen van dieren. De tweede soort, de stikstofoxiden komen vooral voor in uitlaatgassen van auto’s en vliegtuigen én fabrieken. Daarom heeft de rechter besloten dat er niet meer stikstof mag bijkomen in ons land. *)

Even wat informatie die ik elders opduikelde: in 2017 stootte Nederland 4.400 ton ammoniak méér uit dan was toegestaan volgens de Europese richtlijn.
Omdat Nederland al jaren te veel stikstof uitstoot, introduceerde de regering in 2015  het PAS**), daarin werken de Overheid, provincies, natuurorganisaties en ondernemers samen om de hoeveelheid stikstof in de natuur te verminderen. De Raad van State (hoogste bestuursrechter van Nederland) haalde dat beleid eind mei 2019 onderuit;het werkte niet!

Nog even Jeanet: Boeren moeten hun manier van werken veranderen en in de transportsector moet méér veranderen dan alleen 100 km per uur gaan rijden.

Ook voor mensen is reactieve stikstof schadelijk: In Nederland schat men tussen de 6700 en 12.000 doden door luchtvervuiling per jaar; het gaat dan vooral om ziektes aan de luchtwegen of de longen.

Jeanet geeft ook antwoord op de vraag: een paar obscure plantjes die niet tegen stikstof kunnen is dat nou zo erg?
Ja, dat is erg. Er verdwijnen planten, maar ook zijn er planten die daardoor knetterhard gaan groeien, zoals brandnetel en bramen, ze verdringen daarmee andere soorten
Jeanet schrijft dat er insecten van de verdwijnende planten leven; die planten weg? De insecten weg. Die insecten weg? Bepaalde vogels hebben dan geen eten meer. Gevolg: die vogels weg.
Dus een kettingreactie door de reactieve stikstof.

Er komen van overheidswegen maatregelen. Maar kunnen we ook iets zelf doen?
Jeanet geeft een paar suggesties:
* steun de boeren die overgegaan zijn op een manier van produceren waardoor minder reactief  stikstof vrijkomt: koop hun producten: hun kaas, hun melk.
* Rijdt u een diesel? Doe hem weg.
* Maak een beginnetje met het isoleren van uw huis

 

*)Wereldwijd staat Nederland qua stikstofuitstoot rond plek 40
**) PAS = het Programma Aanpak Stikstof

Wat me opviel in Boedapest

Weinig inwoners van Boedapest (ook in de toeristenindustrie niet) spreken iets anders dan Hongaars, daardoor is het moeilijk contact met ze te krijgen.
Hongaren lijken ook niet  geïnteresseerd in buitenlanders. Ik probeer altijd contact te maken met een glimlach of een opmerking en had wat Hongaarse woorden geleerd zoals aub en dankjewel, goedendag en zo. Ook bij het uiten daarvan amper reactie!
In Boedapest is het me NIET gelukt om contact te maken met “locals”

Volgens Gallup (wereldwijd bekend Amerikaans onderzoeksbureau) zijn de Hongaren zo ongeveer het meest pessimistische volk ter wereld. Uit wat wij gezien en meegemaakt hebben, geloven wij dat.

Als je in een restaurant meer afrekent dan het bedrag eigenlijk is, geven ze je het geld niet terug, ook bedanken ze niet voor de fooi.

Op heel veel plekken (bij een boom, in een fietsenrek) staan groene fietsen, steps of segways (zonder verhuurder erbij) Het systeem is me niet helemaal duidelijk( ik vermoed dat je via je foon een code kan krijgen) om ze te huren.

 

hong paprikaDe paprika komt NIET uit Hongarije (wél het woord) maar is wél het belangrijkste kruid van de Hongaarse keuken. Overal zie je het in souvenirwinkels, gedroogd, in blikken en in zakjes
heldenmonumentEr staan veel beelden in Boedapest. Veel  van Hongaarse helden, maar ook “gewone mensen” worden uitgebeeld en staan her en der beeldschoon te zijn.

Vaak zien we “Ferenc(z)”staan, we hebben al snel door dat het een naam is, maar welke? Daar komen we pas achter op de weg terug naar het vliegveld als de taxichauffeur ons verteld dat het de voornaam Frans is. ( Franz Liszt was ooit Ferenc Liszt)

toiletOp straat staat vaak een afbeelding van een toilet met een pijl. Vreselijk fijn als je nodig naar de toilet moet.
De Hongaarse taal is moeilijk te lezen ( 40 grafemen) zoals  Á á, É é, Í í, Ó ó, Ö ö, Ő ő, Ú ú, Ü ü, Ű ű en Cs, Dzs, Gy, Ly, Sz, Ty, Zs. Dan is een “plaatje” op de grond héél makkelijk!

Er zijn amper toegangspoortjes bij het openbaar vervoer en als ze er zijn staan ze open. Mensen van 65 en ouder kunnen gratis in het openbaar vervoer. Geen kaartje of pas, alleen een identiteitsbewijs om te bewijzen dat je boven de 65 jaar bent.

HUF munt

In de grootste overdekte Markthal (1897) van Boedapest staan de prijzen ook in euro’s vermeld.
Ik kocht baby Jezus voor in de kerstboom: 900 HUF of  3 euro. Ik had 3 euro paraat (Hongaars muntgeld was even wennen) en gaf de dame die. Ik geloof dat ze nog blij in haar hand staat te staren!( ze zal dus niet veel in euro’s betaald krijgen,denk ik dan)

Sisi, keizerin van Oostenrijk en vanaf 1867 ook koningin van Hongarije kun je overal in Boedapest tegenkomen; als beeld of schildering maar ook haar naam kom je overal tegen, zoals in de Elisabethbrug Haar volledige naam was Elisabeth Amalie Eugenie in Beieren. (Ze is vermoord in 1898)

Joods Boedapest

In het jaar 1200 worden Joden naar Hongarije gelokt, vooral omdat de koning (Bela IV 1235-1270) in geldnood verkeert. In 1251 wordt  hen  de “Gouden Bul van de Hongaarse Joden” verleend, daarin worden ze erkend als gemeenschap met een beschermde rechtspositie: vrijheid van godsdienst.

De Joden leven en werken in vrede in Hongarije tot in  1941 antisemitische wetten worden uitgevaardigd ( waaronder oa. de verplichting tot het zichtbaar dragen van de joden ster).
buitenkant synIn 1859 wordt in de Joodse wijk in Boedapest de Grote Synagoge in Byzantijns Moorse stijl gebouwd, hij biedt plaats aan 3.000 joden. Het is de grootste synagoge in Europa en de op één na grootste van de Wereld ( nr.1 staat in New York)
Deze synagoge in Boedapest wordt ook wel synagoge aan de Dohánystraat (Tabakstraat) genoemd.

synagoge buda
Om in de synagoge te komen moet je door bewakingspoortjes en wordt je tas gecontroleerd (de antisemitische beweging leeft in Hongarije).
kerkinter.buda

keppeltjeBij het binnenkomen van de synagoge wordt aan de onbedekte mannenhoofden een kartonnen keppeltjes uitgereikt. De synagoge is prachtig, maar (voor mij) is onbevangen genieten van het moois er hier niet bij; het historisch besef drukt. In de tuin is het grootste Joodse massagraf van Hongarije. De tuin behoorde bij de wijk met de naam Elisabethstad. In  1944 werd hier een getto opgericht, ommuurd en als een Joods getto voor 200.000 Joden ingericht. In januari 1945 werd dit getto door het Rode Leger (Russen) bevrijd.
tuin buda
Hier liggen Joden, uitgemergeld of zwaar verminkt door de pijlkruisers,  begraven in de tuin.
Er is een Joodsmuseum bij de kerk, maar de meeste indruk op mij maakt toch wel de treurwilg in de tuin.

Elk blad heeft de naam van een omgekomen Joodse familie. Het stalen monument is ontworpen door Imre Varga en in 1991 onthuld, het stelt tevens een omgekeerde menorah voor.
Voor een deel is dit monument gefinancierd door de Emanuel Foundation.

 Deze werd in 1987 door acteur Tony Curtis opgericht ter nagedachtenis aan zijn Hongaarse vader Emanuel Schwartz (kleermaker)

jodenmonument
De boom staat in de Raoul Wallenburg Memorial garden. Raoul Wallenberg (1912-1947)*) was in de Tweede Wereldoorlog als Zweedse diplomaat werkzaam in Budapest. Tussen juli en december 1944 kon hij tienduizenden joden het leven redden door ze een diplomatieke status te geven en ze onderdak te bieden in diplomatieke gebouwen.

Aan de andere kant van het spectrum Jodenredders staan de Jodendoders – de Pijlkruisers.
Pijlkruisers (hun symbool zijn gekruiste pijlen)**  waren (zijn?) een verzameling van diverse extreem antisemitische en fascistische in Hongarije. Deze Hongaren zagen zichzelf als onderdeel van het meesterras dat de Duitse NSDAP propageerde. De verwijdering van joden en andere etnische minderheden uit de samenleving vormden een  speerpunt van hun partijbeleid.
schoenenmonument
De Pijlkruisers vermoordden vele Joden. Een gedenkteken daaraan is het indrukwekkend Joods monument is de Schoenen op de Donaukade. Metalen schoenen staan langs de Donaukade opgesteld, ter herinnering aan de joden die gedwongen werden eerst hun schoenen uit te trekken (schoenen waren kostbaar) waarop ze door de Pijlkruisers doodgeschoten werden. Ze vielen in de Donau waarna de lichamen met de stroming werden meegevoerd.

Een indrukwekkend stuk Boedapest geschiedenis
Momenteel wonen nog ongeveer 100.000 Joden in Hongarije en is Boedapest de op 2 na grootste Joodse gemeenschap in Europa, zo staat in mijn boekje

 

 

*) Op 17 januari 1945 werd hij gearresteerd door de Sovjets nadat zij de stad hadden veroverd. In maart werd aangegeven dat hij was overleden. Later onderzoek gaf aan dat hij als gevangene in 1947 was geëxecuteerd
.
**) vergelijkbaar met het swastika teken van de nazi’s

Osseweijer

Onlangs hoorde ik voor het eerst over het Ossewijersgilde.
Het beroep van ossewijer had ik ook nog nooit eerder horen noemen.
Het blijkt iemand te zijn die runderen vetmest; ook wel een vetweider genoemd.
Dáár had ik dan weer wél van gehoord (meer als scheldwoord dan als beroep)

De vetweider was reeds bekend in de 13e eeuw en was iemand die het vetmesten van magere ossen, die in Nederland vaak vanuit Denemarken werden geïmporteerd tot beroep had. Jaarlijks ging het om vele duizenden ossen.

osIk heb altijd (foutief) gedacht dat een os een bepaald soort rund was. Al bij de stal in het jaar 0 had men een os en een ezel bij de kribbe (als je het verhaal wil geloven) staan.
Maar nu las ik dat een os een gecastreerde stier is. Stieren zijn sterke beesten en men wilde ze vroeger al  voor het werk gebruiken. Stieren waren niet te temmen, wél als ze gecastreerd waren. Dus werden ze ge-ost. Ossen, zo las ik, zijn de oudste, door de mens gebruikte trekdieren.
Ossenvlees schijnt malser te zijn dan ander rundvlees. Ook kunnen ossen makkelijk met meerdere ossen in een weiland grazen. (dat schijnt met een stelletje stieren niet te gaan)

Veel kan ik niet op internet vinden over het ossenweijersgilde, ook ossenweiers- of ossenwijersgilde geschreven.

Zuid Kennemerland
had van 1730 tot 1831 een ossenweiersgilde en in een krant van 1875 vond ik een stukje over het loffelijk Ossenweiersgilde te Haarlem die hun jaarlijkse vergadering had waarbij een nouveauté werd aangekondigd: een emmer met een soort speen (van elastieke gom) voor jonge kalveren, zodat ze niet te gulzig drinken
(bij hun moeder weggehaald kregen ze uit een emmer melk te drinken waar ze te gulzig uit dronken waardoor “in hun maag een onverteerbaar stuk kaas vormde”. (Dit leidde dikwijls tot de dood)

Het schijnt dat een traditie in ere wordt gehouden en dat in Beesd jaarlijks (in de maand februari) een Osseweijersfeest wordt gehouden, helaas alleen toegankelijk tot een zeer select gezelschap.( ik heb het danook uit zeer betrouwbare bron)

 

Dokter Tilanus

Bij vrienden op bezoek hebben we het over medailles.
Onze vriend vertelt dat hij ooit de Dokter Tilanus onderscheiding heeft gekregen.
Mijn lief en ik roepen tegelijkertijd voor het dragen van ondergoed?
Wij beiden dachten aan een bekend Nederlands ondergoedmerk (daterend uit 1869 maar ook ver in de 20 ste eeuw bekend- Jansen & Tilanus)
Dát was het dus niet!

Dr. Christiaan Bernhard Tilanus  was een arts die in 1856 geboren werd. Hij studeerde medicijnen in Leiden en promoveerde cum laude tot doctor in de geneeskunde. Hij werd hoofd van de polikliniek voor orthopedie in Amsterdam en chirurg aan de gereformeerde Ziekenverpleging en Kinderkliniek. Daarnaast krijgt hij de functie van privaat-docent orthopedische chirurgie aan de Universiteit van Amsterdam.
Hij overlijdt in 1942.

ehbo logo
Deze arts ziet het belang in van de eerstehulpverlening bij ongelukken door leken. Op zijn initiatief wordt  dan ook  in 1893 de eerste Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken (EHBO) opgericht *)
[Ook bij de oprichting van het Oranje Kruis (1909) is dr Tilanus betrokken.]

Bij zijn overlijden in 1942 schenkt dr. Tilanus de EHBO vereniging een legaat op voorwaarde dat dit legaat gebruikt zal worden voor het onderscheiden van EHBOers die 25 jaar lid zijn én zich op een bijzondere manier verdienstelijk hebben gemaakt voor de club.
Deze nalatenschap( of de rente ervan) is dus onder andere voor onze vriend gebruikt die én 25 jaar lid van de EHBO was én zich verdienstelijk heeft gemaakt voor de club door tevens assistent instructeur te zijn.

Nooit heb ik geweten wie de oprichter van de EHBO vereniging is geweest!
Weer wat geleerd dus!

 

*)  Op 13.1.1953 krijgt de EHBO vereniging het predicaat Koninklijk

 

 

 

Oudjaarviering

In 2016 schreef ik een blog over de oorsprong van Oudejaarsdag. De provider stopte en mijn blog ging ter ziele. Dit blog heb ik nu wat bewerkt om mijn lezers NU te laten mee delen in de betekenis van de oorsprong van wat we nu vieren.

Paus Silvester, wiens geboortedatum onbekend is, maar die op 31 december in het jaar 335 in Rome stierf was de 33 ste paus van de Rooms Katholieke kerk. Deze paus heeft “nogal” een indruk achter gelaten. Volgens overlevering zou hij Constantijn de Grote de doop hebben toegediend. Wij vieren, wellicht zonder het te weten, nog steeds zijn sterfdag: Oudjaarsdag, ook wel Sylvesteravond geheten.

Kinderen die vroeger ( misschien nu ook nog wel) op 31 december werden geboren, kregen als doopnaam vaak Sylvester bij hun andere namen.

Sylvesteravond, 31 december is ook de vooravond van de oorspronkelijk christelijke dag om het nieuwe jaar in te luiden.

Vroeger was het gebruikelijk elkaar op die avond toe te toasten met een jenevertje, luidden alle kerkklokken en lieten de schepen in de havens hun scheeptoeters horen.
Tegenwoordig is het meestal (nep)champagne, waarmee geklonken wordt of vruchtensap wat wel zo verstandig is als je daarna nog naar huis moet rijden.

De Chinezen (die op een ander moment in het jaar HUN nieuwe jaar verwelkomen) schieten vuurwerk af, om de “boze geesten” af te schrikken. In Nederland deden (doen) we dat ook (steeds meer gemeenten verbieden het omdat het geknal en het (onverantwoord) verbranden van kerstbomen/hout steeds meer gevaar oplevert)

Vroeger werden de boze (Nederlandse) geesten vooral in het Oosten van het land, afgeschrikt door carbidschieten.
Dit gebeurt nog steeds, wél overdag én niet om 12 uur ’s nachts. Er zijn daarbij geen “mooie” sterren of strepen in de lucht te zien, maar overwegend harde dreunen te horen. Vaak is er in de Achterhoek een tent bij, waar men bier drinkt.
Ook zijn er een soort behendigheidswedstrijden waarbij de ballen die weggeschoten worden gevangen moeten worden of ergens in- of tegenaan geschoten moeten worden.
Een Achterhoeks volksgebruik.

Door het tijdsverschil is het in Azië eerder oudejaarsavond dan in Europa, en in Amerika later.

Mijn volgende blog komt door omstandigheden iets later dan normaal.
Een heel prettige jaarwisseling gewenst!

De eerste kerststal

Van Franciscus van Assisi (1182-1226) wordt gezegd dat hij de allereerste kerststal heeft laten uitbeelden en daarvoor toestemming heeft gevraagd  aan én gekregen van Paus Honorrius III (1150 geboren in Rome)

org stalDie allereerste stal schijnt bestaan te hebben uit een kribbe, (voederbak voor dieren) een echte os en een ezel. Op 24 december 1223 wilde Franciscus de gelovigen zo laten meebeleven hoe armoedig de omstandigheden waren waarin Jezus ter wereld kwam.  Zo werd in een grot in Greccio (I) de kerstnacht gevierd, staande om de lege kribbe. In die stal kwamen Maria, Jozef en het kindje Jezus nog niet voor.
Daarna kwamen in de kerken van Italië steeds meer kerststallen en werden ze ook uitgebreid met figuren. Later verspreidde de kerststallen zich over  de andere  zuidelijke landen van Europa en uiteindelijk over de hele wereld.

brunastalIk las in een uitgave van de Sint Ansfriduskerk dat een Jezuiet,  Philippe de Berlaymont in 1619 een omschrijving maakte van hoe een kerststal er uit zou moeten zien. In deze beschrijving stond onder andere vermeld dat kindeke Jezus tussen Jozef en Maria geplaatst moest worden, in een oud bouwvallig huis met een dak van stro, waar boven een ster bevestigd moest worden; ook engelen en herders hoorden erbij te zijn.(Hoezo een waarheidsgetrouw beeld?Verzonnen door een Jezuiet!)
Eerst hadden alleen de kerken een kerststal, later konden ook de zeer rijken zich een kerststal veroorloven.

Toen ik jong was hadden, in mijn omgeving, alleen katholieke mensen een kerststal, remonstranten zoals wij, hadden geen stal niet, ook in de kerk niet.
Nu hebben velen, ook niet gelovigen soms, een kerststal (of meerdere) in hun huis staan.

Ik hoorde van vroeger verhalen dat in de decembermaand kinderen van katholieke scholen vochten met de kinderen van de openbare, omdat ZIJ wel een kerststal hadden en de anderen niet!!

Onze
zonen zaten op een openbare lagere school, die vast zat aan een christelijke én een katholieke school. De kinderen van de Openbare School gingen ieder jaar met een juf/meester een “ronde” door de scholen doen om de kerststallen bij de andere scholen te bekijken.Een geweldig initiatief!(én geen gevechten om de stal!)