“Weg langs 12 schepels”

bos
Een eindje fietsen in het Goois Natuurreservaat (geen BN-er gezien)
Mooie bospaadjes, omgeploegde zwarte akkers zonder nog een gewas in zicht, een merel op het fietspad en brandnetels aan weerszijden

 

 

Op onze fietstocht zie ik een bordje dat me aanspreekt “Weg langs de 12 schepels”.
We fietsen er een stukje op en gaan dan weer een ander weggetje in.
Thuis  ga ik dát weggetje eens opzoeken.

Een schepel is een inhoudsmaat weet ik, maar thuis ontdek ik dat het ook een oppervlaktemaat is.
Hoeveel het is? Moeilijk te achterhalen: een schepel, is zoveel mud, is zoveel spint, is zoveel…
Al deze eenheden bleken vroeger per plaats te verschillen : Zo was  in Amsterdam was een schepel meer (of minder) dan in Hengelo.
Uiteindelijk vind ik een site (Alles op een rij) waarop staat dat een (oppervlaktemaat)  schepel, 9 are was. (Als inhoudsmaat van droge waar was een schepel vroeger 27,875 liter in Amsterdam en  41,7 liter in Nijmegen)
In 1820 werd een schepel (inhoudsmaat) officieel vastgesteld op 10 liter.

Nergens kon ik vinden waarom dit pad zo heet. Wat was er met die 12 schepels? Liep het pad om dit gebied heen?
We zijn het niet afgereden en als ik later thuis google komen er kaarten en een tekst over een lugubere moord in 2011 te voorschijn, maar geen verklaring van de naam.

Het zal wel een raadsel blijven.
Als ik het aan de weet komt hoort u het ook.

 

Kalaberen of Kandelaberen

Wat een kandelaber is wist ik, een soort kandelaar.
NU ik het echt wil weten zoek ik het op en blijkt het een meerarmige kandelaar te zijn.
Ontstaan in de 18e eeuw omdat toen ( 1770) de hoofdmaaltijd “verhuisde” van 3 uur ’s middags naar het begin van de avond en men dus méér licht nodig had*)

Dat er ook een werkwoord van kandelaber  afgeleid was wist ik NIET: kandelaberen.
kandelaber
Betekenis: de takken van een boom afzagen zodat de boom de vorm krijgt van een kandelaber.
Iemand gebruikte dit woord en ik zocht het na.

In een (digitaal) Gemeenteblad (Doetinchem 2018) staat dat er een omgevingsvergunning is verleend voor het kalaberen van een eik in Wehl (vroeger zelfstandige gemeente nú onderdeel van Doetinchem)

Ook in de Nieuwe Meerbode (2008) Editie Aalsmeer vond ik een ingezonden stuk waar het woord kalaberen gebruikt werd.

En artikelen van tuinlieden en snoeiers bevatten dit werkwoord: kalaberen. Maar de woordenboek vermelden dát woord niet: kandelaberen wél.

kandelaberlaantje

Hier in de buurt is een bomenrij in de vorm van kandelabers gesnoeid**).
Het ziet er niet uit!
Ik weet dat als je geduld heb het allemaal wel weer mooie bomen zullen worden maar voor alsnog is een prachtig fietspad (tijdelijk) uit model gehaald.

Onze zonen hadden van playmobiel een boom met slechts 3 takken (zonder bladeren) daarop kon je een gier neerzetten en daaronder lag een skelet; thema woestijn! Dáár moet ik aan denken als ik dit trieste laantje zie.
bomen
Hier zitten op de weinige takken  geen gieren, wél af en toe een duif!

 

 

 

*) bron Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)
**) Ik kan het voltooid deelwoord van kalaberen NIET op internet vinden; gekalabeerd? Gekalaberd? (Wel kalibreren, gekalibreerd, maar dat is heel iets anders)

 

Info over kanker

Dit is de tijd van overvloed aan mogelijkheden om aan kennis te komen, maar hoe wáár is die kennis?
Als ik iets voor een blog op internet nakijk, bekijk ik 3 verschillende bronnen. Natuurlijk geeft dat geen garantie of het wáár is wat ik daar zie staan, maar je moet WAT.
Onlangs kreeg ik een brief van het WKOF. WKOF-Logo
Ik las daarna ook e.e.a. op de site van het KWF over deze punten.

In informatie van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds staat:

  1. De misvatting dat kanker voornamelijk een kwestie is van erfelijkheid en gewoon pech moet de wereld uit
  2. 1 op de 3 mensen in Nederland krijgt ooit kanker (per jaar meer dan 110.000 mensen, dat zijn ongeveer 300 mensen per dag)
  3. Kanker is doodsoorzaak nummer 1
  4. Overgewicht is*), op roken na, een van de belangrijkste risicofactoren voor kanker in onze leefstijl (overgewicht vergroot de kans op 12 vormen van kanker)
  5. Wij willen dat door gezonde keuzes in voeding en leefstijl minder mensen kanker krijgen.

logo kwfHet KNWF (Koningin Wilhelmina Fonds) meldt op haar website over punt 1 en 5

Een garantie om kanker te voorkomen is er helaas niet en in veel gevallen is er sprake van ‘domme pech’. Toeval speelt een rol bij het krijgen van kanker, maar mensen kunnen zelf de kans op het krijgen van kanker verminderen door gezonder te leven

Hoewel we niet altijd weten hoe voeding je kans op kanker beïnvloedt, weten we voor bepaalde voeding of voedingsstoffen wel dát het zo is:
Groenten en fruit bevatten belangrijke vitaminen en mineralen die je kans op kanker        verkleinen;
Rood vlees
(bijvoorbeeld rundvlees, lamsvlees en varkensvlees) en bewerkt vlees (vlees dat is geconserveerd door middel van roken, drogen, zouten of door toevoeging van conserveringsmiddelen, zoals boterhamworst) vergroten het risico op kanker.
 

Verder schrijf KWF nog op haar website: Naar schatting 30% van de nieuwe kankergevallen in Nederland wordt veroorzaakt door een minder gezonde levensstijl, en zou daarmee in principe voorkomen kunnen worden. Niet roken is hierin het belangrijkste advies maar ook gezonde voeding en voldoende bewegen helpen om het risico te verlagen. 

*) Je kunt bepalen of je aan overgewicht lijdt door  je BMI (Body Mass Index).
Is het getal hoger dan 25 dan is de kans dat je kanker krijgt groter.
Je BMI bepalen kan op https://www.voedingscentrum.nl/nl/mijn-gewicht/heb-ik-een-gezond-gewicht/bmi-meter.aspx?gclid=EAIaIQobChMIg5SVq8_94QIVV-h3Ch1swQ4GEAAYAiAAEgIXTPD_BwE.   als je je gewicht, leeftijd en lengte invult én of je een man of een vrouw bent

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IJS van de Dag!

We hebben een ambachtelijke ijssalon in ons dorp.
De dame  (SVH meesterijsbereider) die de zaak  runt heeft al vele prijzen in de wacht gesleept; de ijssalon heeft al 2 x  de beste ijssalon van Nederland -beker gewonnen.

profiteroleLaatst kwamen we er langs op de fiets; er stond een bord voor de salon met daarop het ijs van de dag: profiterol ijs.

Ik durf het toe te geven, géén idee wat dat voor smaak is.
Dus thuis maar eens opgezocht:  profiterol blijkt een gerecht te zijn, gemaakt van soesjes met daarin custard en overgoten met chocoladesaus (alleen al door het lezen voel ik de extra kilo’s aan mijn lijf vliegen)
Het ijs van de dag  van onze ijssalon zal dus die smaak gehad hebben.
Weer wat geleerd! NIET geproefd! (nog steeds even slank)

Mexicaanse Soldatenara [Ara militaris]

soldatenara2
Deze ara heb ik gemaakt met mijn artisblokken. Vanaf de krijgdatum heb ik elke dag een ander dier gemaakt, random.
Dus nu moet ik “zoeken” welk dier ik nog niet heb gemaakt, dit is één van de laatste.
Het oorspronkelijke leefgebied gebied  van de Mexicaanse soldatenara loopt van Mexico tot Argentinië.Ze leven in groepen van enkele tientallen hoog in de bomen op een hoogte van 600 tot 2600 m (dat schijnt hoger te zijn dan bij de meeste andere ara’s)
Soldatenara-De mannetjes en vrouwtjes (pop geheten )zijn gelijk gekleurd:
De algemene kleur is groen, de vleugelbocht, de vleugelrand en de buitenste arm- en handpennen zijn lichtblauw en het voorhoofd is rood. De onderzijde van de staart is olijfgeel.
Ze zijn zo’n 65 cm groot en wegen ongeveer 1 kilo en ze eten noten, zaden, bessen, bladknoppen en bloemen.
Ze kunnen 55 km per uur vliegen

Ik heb niet kunnen vinden waarom hun naam Soldaten ara (militaris) is. Misschien dat toen ze ontdekt werden en hen een naam gegeven werd, de soldaten in Zuid Amerika er qua kleur zo gekleed uitzagen?

Nu ik foto’s van ze zie denk ik dat het mogelijk kan zijn dat dit de ara’s waren die een collega van mij vroeger had.
Hij had er twee en ze naar kantoor meegenomen toen ik jarig was. Ik werd gevraagd op zijn kamer te komen en daar zat het tweetal. Hij wilde dat ze wat zeiden, hij had (volgens zijn zeggen)  Lang zal ze Leven met ze ingestudeerd, maar ze zeiden NIETS.
Ze maakten wel geluid, maar daar konden we met de beste wil van de wereld geen Lang zal ze Leven uit halen!

De aantallen soldatenara’s zijn sterk gedaald in de afgelopen 50 jaar, vanwege vernietiging van hun leefgebieden maar ook door de mens (vangst voor handel in huisdieren)
Ik las dat geschat wordt dat er nog  maar 10.000 exemplaren in het wild leven.

 

 

Koningsdag – Koninginnedag – Waterloodag

Tijdens de regering van de koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix hadden we Koninginnedagen.
Eerst op 31 augustus. de verjaardag van Wilhelmina; toen op 30 april, de verjaardag van de nieuwe koningin Juliana.
Beatrix koos ervoor om, toen zij koningin werd, de Koninginnedag te blijven vieren op de verjaardag van haar moeder (om haar te eren én omdat haar eigen verjaardag 31 januari qua weer niet zo geslaagd was voor de buitenfeesten die er op Koninginnedag gehouden werden)

Ik vroeg me af of vóór deze koninginnen, toen Willem III *)regeerde Koningsdag op zijn echte verjaardag werd gevierd.

koningsvlag
de koningsvlag

Wat bleek? Er was toen helemaal geen Koningsdag. Er was wel een Nationale feestdag: namelijk 18 juni Waterloodag ter herinnering aan de slag bij Waterloo (1815)  Deze “herinnering” vervaagde aan het eind van de 19e eeuw: het werd tijd voor iets nieuws.

Dát  “nieuwe” verzon hoofdredacteur  J.W.R. Gerlach van het Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad: Prinsessendag. Voor het eerst gevierd op de vijfde verjaardag van Prinses Wilhelmina 31 augustus 1885  (daarvoor werd haar verjaardag ook al gevierd maar niet onder de noemer Prinsessendag)
Toen koning Willem III in 1890 stierf werd het jaar daarop Prinsessendag omgedoopt in Koninginnedag

 

 

 

*)Willem III  was Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk (1817-1890)  getrouwd met  prinses Sophie van Württemberg een dochter van koning  Willem I van Württemberg en koningin  Catharina Paulowna van Rusland.
Toen in 1877 Sophie stierf, huwde Willem III ( 2 jaar later) met Emma van Waldeck Pyrmont, de dochter van vorst George Victor (tot zijn dood regerend over Waldeck Pyrmont) Zij kregen samen één dochter: Wilhelmina.

 

 

Brilbladneusvleermuis

vleermuis De Carollia perspicillata komt oorspronkelijk uit Suriname en komt nu in Paraquay, Bolivia en Mexico, Frans Guyana én dus in Artis (Amsterdam) voor.
Het is één van mijn artisblokdieren.

Ooit ben ik met een vleermuizenexpert ( Zomer Bruijn) op een bootje door Amersfoort gevaren. Hij had een batdetector bij zich en liet ons, inzittenden, de vleermuizen horen. Vleermuizen zenden een soort ratelend geluid uit, zodat je weet dat er één (of meer) in de buurt vliegen. Elke soort zendt op een andere frequentie uit en zo “leerden” we een aantal verschillende vleermuissoorten kennen.
Een vaartocht om nooit te vergeten!

Ook ben ik met een avondwandeltocht door een bos mee geweest, waarbij een vleermuizengids ons “alles” vertelde over vleermuizen. Boven een open plek in het bos zagen we er een paar in de lucht, maar wat me vooral bij is gebleven zijn de aanwijzingen hoe je kunt zien dat er vleermuizen in een boom huizen; Een soort “stroompje” langs de boomstam. De vleermuis hangt ondersteboven, laat zijn plas naar beneden lopen, dat is bij een “vaste” vleermuisboom te zien.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERADe brilbladneusvleermuis (waarvan MIJN eerste kennismaking op mijn artisblok) heeft ongeveer 5 tot 6,5 centimeter van kop-romplengte en weegt 10 tot 20 gram. Hij(zij) jaagt in zwermen van een paar honderd vleermuizen. Ze kunnen ongeveer 9 jaar oud worden

Bij zonsondergang vliegen ze uit en gaan op zoek naar fruit in een gebied tot ongeveer 1,5 kilometer afstand van hun slaapplaats. De brilbladneusvleermuis eet voornamelijk fruit zoals piper, banaan en zaadjes, mango, koffie, amandel, guava en pitten van vruchten.
Er worden meestal 2 keer zo veel mannetjes geboren als vrouwtjes, maar omdat de levensduur van de vrouwtjes langer is dan die van de mannetjes blijft de verhouding 1:1.

 

Brievenbussen.

Paleis_Soestdijk_De enige groene  officiële  groene brievenbus in Nederland staat tegenover paleis Siestdijk.
Mij is verteld dat koningin Wilhelmina zich ergerde als ze uit het raam keek en de rode brievenbus zag en daarom de posterijen verzocht om die in een onopvallende kleur te schilderen.
Ik ben ooit in Paleis Soestdijk geweest en volgens mij heb je een verrekijker nodig om die brievenbus te zien, maar het is een mooi verhaal.

brievenbus bronkhorstg
In het kleinste stadje van Nederland ( ca.157 inwoners) zag ik een mij onbekende brievenbus, waarop staat administratie der posterijen.Ik weet niet heel zeker of dit wel een officiële brievenbus was.

brievenbusIn een  in aanbouw zijnde wijk bij ons in de buurt hebben ze een hele lage (rolstoel – en kindervriendelijke ) brievenbus geplaatst.

Omdat de buslegers steeds vaker bij een bus komen waar bijna geen brieven inzitten wordt gekozen voor locaties waar veel mensen bijeen komen, zoals een station en een winkelcentrum. Er worden momenteel  brievenbussen óf weggehaald óf verplaatst
Wilt u weten waar de dichtstbijzijnde brievenbus voor u is, kijk dan op ; https://www.postnl.nl/locatiewijzer.

De eerste openbare brievenbus werd in 1850 door het Ministerie van Financiën in order gegeven bij IJzergieterij van Enthoven

De uitzendslager

67% van de Nederlanders is flexitariër, d.w.z dat je minstens 1 dag in de week geen vlees eet.
Wij doen dat vanuit milieuoogpunt, het dierenwelzijn perspectief maar ook voor onze gezondheid; meestal 2 dagen in de week vegetarisch en één dag vis.
Maar, eerlijk is eerlijk we zijn ook dol op een stukje vlees, dat haal ik in de supermarkt, waar een echte slager staat, die behalve een lekker stukje vlees ook advies geeft én aanbiedingen heeft die  behalve lekker zijn ook goed zijn voor onze portemonnee.
Ook de visvitrine valt onder zijn beheer en ook daarvoor krijg ik van hem tips; zoals laatst dat er weer skrei (winterkabeljauw) was.
(die vis is maar een beperkte tijd in het jaar leverbaar)

De slager is er, behalve dinsdags,* altijd.
Hij heeft een vleesassistente, een dame zonder slagersdiploma die hem assisteert.
Een aantal handelingen mag alleen een gediplomeerd slager doen, dus als de slager er niet is, wat dan? Maandags werkt hij voor dinsdag vooruit en kan de dame de rest op die dinsdag bijvullen.
Maar als hij nou ziek is? vroeg ik me af.

Vandaag vroeg ik het hem. Het antwoord: de uitzendslager, die valt bij zijn vakanties en eventuele ziektes  in (de slager is in 7 jaar tijd maar 1 x ziek  geweest)
De uitzendslager blijkt een slager te zijn die bij een grote horecaslagerij werkt en die bij vakantie of ziekte bij de supermarkt kan invallen

Weer een zorg minder; er is altijd aandacht en zorg voor mijn vlees ( ook als ik het niet afneem)

 

*) en zondags , maar dan doe ik nooit boodschappen en werkt hij dus zaterdags vooruit.

 

Oudhollandse tuimelaar

Vandaag was mijn blokkendier een Oudhollandse tuimelaar.
Het leek niet op een dolfijn, helemaal niet.
Dan is de logische gevolgtrekking: het is ook geen dolfijn!
Het lijkt op een vogel. Zou het ook een vogel zijn?
Opgezocht op internet en inderdaad het is een vogel.
Het is een DUIF: Dit duivenras werd vroeger gehouden op de Amsterdamse duivenplatten en -kasten als vliegduif. Men noemden ze ruigpoten in tegenstelling tot de Nederlandse hoogvliegers die kaalpoten werden genoemd.

duif
De duivenwereld is er één die mij totaal onbekend is en eerlijk gezegd wil ik dat ook verder  zo houden. Een man op een platje met een blikje rammelend die klokkende geluiden maakt is niet een beeld waar ik wat mee heb.
Wél vind ik het fascinerend dat een, in mijn ogen stomme vogel, zo iets “slims” doen kan als berichten overbrengen 
Waarom vind ik een duif een stomme vogel?
Neem een grote conifeer met een duivennest, pa of ma duif komt aanvliegen en gaat als een kamikazepiloot de boom in, gefladder en gedoe.
Ook in een loofboom vliegt een duif zelden  aan zoals een “normale” vogel. (alleen in de herfst, zonder bladeren aan de bomen kan zo’n beest een beetje uitmikken hoe hij goed op een tak terecht komt.)

Ik las: Postduiven hebben een fenomenaal oriëntatie vermogen. Duiven die ver van huis worden gebracht, tot honderden kilometers ver, weten vaak feilloos hun thuis terug te vinden. Daarom werden zij in het verleden gebruikt om berichten over te brengen; zo ontstond ook een sport, de duivensport, waarbij het erom gaat welke duif het snelst thuis is nadat een aantal gezamenlijk is gelost.
Nergens kan ik vinden hoe men erachter kwam dat juist een DUIF dat oriëntatie vermogen heeft. Heeft men het eerst met een ekster of een andere vogel  geprobeerd?Net zo lang tot een duif er het beste uit kwam?

Al vóór het jaar 1000 schijnen geleerden in Bagdad hun berekeningen ten aanzien van maanverduistering aan de hand van vliegende postduiven te hebben gemaakt!!

Ook vond ik een berichtje over de snelheid van een postduif: In december 1870 werd een microfilm in nauwelijks tien uur van Perpignan naar Brussel (1.160 km) gevlogen.

Duiven: We hebben er nog nooit zoveel gezien als dit jaar. In de tuin hebben we behalve houtduiven ook Turkse tortels. Iedere dag wel een paar, terwijl in het verleden het een unicum was als we er één zagen.
Nog nooit een tuimelaarduif gezien!