Insectenweetjes

Vlinders
Niet alle vinders overwinteren als rups of pop.
Ik las laatst dat citroenvlinders overwinteren als vlinder.
Zodra de eerste lentezonnestralen er zijn komen ze te voorschijn.

Mieren
In Nederland komen 75 soorten mieren voor.
Wereldwijd zijn er meer dan 14.000 soorten

Bijen

metselbij
rosse metselbij

Behalve bijen die in kolonies leven zijn er ook solitaire bijen.
Ze worden ook wel “wilde” bijen genoemd.
In Nederland komen zo’n 300 soorten solitaire bijen voor (in tegenstelling tot de koloniebij maakt een solitaire vrouwtjesbij een nestje in de grond, een bestaande “gang ”in hout, of in een leemwand).Solitaire vrouwtjesbijen hebben wel een angel maar steken ons mensen nooit (ze hebben geen volk te verdedigen)

pyamaPyamaschildwants
Dit insect bestaat echt! Hij ziet er vrolijk uit maar schijnt vies te smaken, zodat vogels ze NIET eten.
De rode kleur geeft een signaal aan de vogels afblijven: vies.
In Nederland komt hij ook voor (meer in Zd-Europa) vaak op schermbloemen

lentevuurspinLentevuurspin
Nu we het toch over rode, viessmakende beestjes hebben, wat te denken van de lentevuurspin? Van dit soort spin lijkt het mannetje op een lieveheersbeestje (althans zijn achterlijf) Insectenetende vogels lusten lieveheersbeestjes niet, dus als ze deze zin spin aanzien voor een lieveheersbeestje pakken ze hem niet !(Het is bluf want de spin zelf smaakt NIET vies) De lentevuurspinnen komen alleen in het voorjaar en alleen op de hei voor.

 

Oudjaarsavond op 31 oktober

Bij de Kelten*) eindigde het oogstseizoen op 31 oktober en begon het winterseizoen op 1 november; met die datum begon hun Nieuwe Jaar. 31 oktober was dus hun Oudjaarsviering.
Om het einde van het jaar te vieren én dat de oogst binnen was en hun vee veilig op stal stond, ontstaken ze vreugdevuren.
Samhain heette dit feest en is vermoedelijk ontstaan rond het begin van onze jaartelling

vllermuis stout
De naam Halloween kwam pas zo’n 400 jaar geleden en is eigenlijk een samentrekking van All Hallows Even; de avond vóór Allerheiligen.

Allerheiligen (1 nov)  is een christelijke (lees; katholieke) feestdag; een dag waarop alle  heiligen (ruim honderdduizend las ik) worden herdacht.
De dag erop (2 nov.)  is het Allerzielen; wederom een katholieke feestdag waarop alle gestorvenen (mensen dus) worden herdacht.

Halloween wordt de laatste jaren ook in Nederland wel “gevierd”, maar in Ierland, Groot Brittannië, de VS en Canada wordt dit al veel  langer uitbundig gevierd.
Dat kinderen langs de deur gaan en snoep krijgen:  Trick or Treat (of je geeft snoep of je krijgt een sneer) komt vermoedelijk uit beide feesten voort;  het Keltische Samhain en het christelijke Allerheiligen.
Keltische jeugd ging langs de huizen om hout voor de vreugdevuren op te halen en kregen daar ook wel eens iets te eten bij; katholieken bakten de vooravond van Allerzielen zielenkoeken, armen en kinderen trokken langs de deuren om deze op te halen.
Het idee van de uitgeholde pompoenen met licht er in is oorspronkelijk bedoeld  om de boze geesten te verjagen.

 

*) Met Kelten wordt een verzameling  volkeren en stammen aangeduid die vóór het begin van onze jaartelling én de eeuwen daarna een Keltische taal spraken.
Een Kelt was dus een spreker van een Keltische taal.

De waarde van geld.

Nederland staat momenteel op de 6de plaats als het gaat om de rijkste landen van Europa (Luxemburg op 1) en op de 14de plaats op het lijstje van de rijkste landen van de wereld.

Als je kranten leest, het nieuws kijkt of luistert, lijkt dat soms anders; “De pensioenen van 8 miljoen mensen dreigen volgend jaar gekort te worden” en “Bijna 1 miljoen(980.000) mensen in Nederland leven onder de armoedegrens”

Ook dát is waar en dan toch staat Nederland nog op de 6de plaats van rijkste landen in Europa; dan moet de middenmoot en de rijken het toch (nog) ERG goed hebben!

geldEergisteren werd ik met mijn neus op een raar “feitje” gedrukt van onze welvaartsstaat.
Ik stond in de rij bij de kassa van een supermarkt. Een jongeman stond voor me en rekende net 3 boodschappen af. Hij graaide in zijn zak en gaf een paar euro ”Laat de rest maar zitten”.
Ik vroeg de kassière of het waar was dat ze zojuist een fooi had gekregen
“O, ja dat doen jonge mensen heel veel, ze willen die muntjes van 10 en 20 eurocent niet.”

Ik had van dát fenomeen (laat de rest maar zitten) niet meer gehoord sinds in de bus de OV kaart was ingevoerd (daarvoor gaven, vooral oude mensen de buschauffeur een fooi)  De kassière was al veel langer bekend met het “laat de rest maar zitten” uit de praktijk. (Ik ken wel wat andere doelen dan een grootgrutter waaraan je je “muntjes”  geven kan)

Gisteren stond ik (in een andere supermarkt) achter een dame die € 96,- zoveel moest betalen (veel tabak) Ze had een “boerenportemonnee”bij zich. Dat noemden wij vroeger bij de bank zo; dan kwam er een boer zijn jaarlijkse hypotheekaflossing  bij de bank contant betalen en kwam dat geld uit zo’n grote, volle, langwerpige, zwarte portemonnee, liefst nog met een touwtje er om heen!
Deze dame had ook zo’n portemonnee (zonder touwtje) en omdat ik er vlak achter stond zag ik alles: alle vakken zaten bomvol, ze trok er 2 vijftigjes uit en gaf die aan de cassiére.
Toen ik dat aan iemand vertelde zei hij: Ik ga ook mijn geld van de bank halen en thuis bewaren als de banken er geld voor gaan rekenen  (ipv me rente te betalen)
Zou deze dame dat “alvast” gedaan hebben? Al haar geld bij zich?
Gaan we in de toekomst weer met GELD ipv plastic betalen?

 

3 x kleurverschil

KAAS

Er zijn verschillende soorten kaas.
Kaas wordt van melk gemaakt.
Melk is wit
Waarom is dan koeienkaas geel en geitenkaas wit?

Het antwoord hierop zit in caroteen, daar wordt “iets” geel van (denk aan wortels)
Caroteen zit in gras.
Zowel een koe als een geit eet gras.
In vers gras is het caroteengehalte hoger dan in gedroogd gras*)
Een geit zet caroteen uit gras om in (kleurloze) vitamine A, daarom is geitenmelk witter en dus ook de kaas die van die geitenmelk gemaakt is witter.

WIJN

Hoe wordt het verschil gemaakt tussen rosé, witte en rode wijn?

Wijn wordt gemaakt van druivensap
Hoewel er verschillende kleuren druiven zijn, hebben ze van binnen dezelfde kleur.
Blauwe en witte druiven kunnen dus allebei in witte én rode wijn zitten.
Het verschil zit er in of er wél of niet schillen bij de wijn gedaan zijn.**)
Rosé is meestal gemaakt van blauwe druiven (soms met witte druiven erbij)
De schillen van de blauwe druiven worden erbij gevoegd, maar blijven er korter in dan bij het maken van rode wijn, vandaar de licht rode (roze) kleur.

PAPRIKA

Wat zijn de verschillen in smaak van de verschillende kleuren paprika?

Paprika’s zijn “in den beginne” ALTIJD groen.***)
Groene paprika’s zijn dus eigenlijk onrijpe paprika’s  en smaken wat bitter.
De rode, gele en oranje paprika’s hebben wat meer tijd gehad om te rijpen.
De rode paprika’s bevatten bèta caroteen ( komt van nature voor in veel rood en oranje voedsel). Wanneer je dit stofje binnenkrijgt, zet je lichaam dit om in vitamine A.
De gele paprika bevat niet zoveel vitamine A, maar weer meer vitamine C dan de groene.
In het algemeen is de oranje het zoetst en de rode iets minderpaprika groen oranje

*) Daarom is koeienkaas die gemaakt is van zomerkoemelk dus al geler dan die van wintermelk
**) witte wijn die  geheel gemaakt is van witte druiven wordt “blanc de blancs” genoemd.
***) Zie de foto van mijn paprikaplantje, de oranje is al gerijpt, de groene moet nog.

Het milieu, u en ik : voedsel

De schrik sloeg me om het hart toen ik las hoeveel voedsel wij (in Nederland) per jaar weggooien, 9% van ons voedsel! Dat is naar schatting zo’n 34 kilo per persoon per jaar! (Onderzoekers schatten dat ongeveer een derde van al het voedsel dat in de wereld geproduceerd wordt verloren gaat!)
Omdat het in het huishouden vaak om kleine beetjes gaat, heb je dat niet zo gauw door.
Maar als we alle verspilling van alle Nederlandse huishoudens optellen is dat 590 miljoen kilo goed voedsel per jaar.
En drank? Daarvan spoelen we ongeveer 45 liter per jaar door toilet of gootsteen.
Op de site van Milieucentraal.nl kun je tips lezen om minder eten te verspillen.

Veel mensen zijn zich bewust dat er minder voedsel verspild moet worden en doen daar veel aan. Ook organisaties werken mee om verspilling tegen te gaan.
Zo las ik dat de NS, nog dit jaar, op 200 stations watertappunten gaat openen, zodat je zelf je flesje met water kan vullen.
Eén station, namelijk in Alkmaar heeft al zo’n tappunt.
Er worden jaarlijks meer dan 30 miljoen warme dranken op de stations verkocht, dat zijn héél veel wegwerpbekers. Ook aan die enorme berg wegwerpbekers gaat de NS wat doen. De NS heeft deze actie bedacht: als je zelf een herbruikbare beker meebrengt en die op een station laat vullen met koffie, thee of warme chocolademelk, krijg je € 0,25 korting op de warme drank.

Dan even over 
het kopen van voedsel : er  zijn al veel keurmerken, die de consument vertellen over het duurzaam vangen van wilde vis ( MSC), dierenwelzijn (Beter Leven)*) Fairtrade (tegen uitbuiting van boeren en arbeiders  en met respect voor de lokale cultuur**)Milieukeur (algemeen Milieukeurmerk) en Demeter (biologisch dynamisch) om maar eens een paar  bekende en onbekende keurmerken te noemen.
Als consument  kún je daar, bij het kopen van voedsel, rekening mee houden

Aan sommige dingen kun je zélf wat doen, maar eerst moet je je het bewust worden pas dan kun je veranderen of bijstellen.

 

*)Van 21 tot 27 oktober is de Beter Leven week, zó wil de Dierenbescherming het keurmerk onder de aandacht brengen en mensen stimuleren voor diervriendelijke producten te kiezen

**)Van 26 okt tot 3 nov. wordt de FairtradeWeek gehouden; Consumenten worden attent gemaakt over de wijze van produceren: als je weet wat je koopt kun je eerlijker kiezen!

Oloïde

Een  oloïde is een geometrisch lichaam dat werd uitgevonden door de Zwitserse uitvinder, wiskundige en kunstenaar (beeldhouwer) Paul Schatz (1898-1979) 

oloide2Ooit heb ik een oloïde van hout gekocht. We waren bij een event (in een bos) waar mensen  over hout vertelden. Mensen die “iets” met hout deden en daar soms ook demonstraties van gaven. Een boswachter, een houthakker, een meubelmaker een houtdraaier, een bomendokter en bomenspecialisten. Een enorm interessante dag waar we weer veel hebben opgestoken.
Er was een kraam waar een houtdraaier houten voorwerpen verkocht. Ik was gefascineerd door de vorm van de oloïde, nooit eerder gezien of zelfs van gehoord.

oloide1Oloide maak model
Thuis heb ik het een en ander er over gelezen en uiteindelijk een site gevonden waar je je eigen oloïde (van papier) kon leren maken. Materiaal gekocht en gemaakt. Best moeilijk.
Onlangs vond ik hem in een doos. De houten oloïde staat al sinds jaar en dag op een kast.
Ik zag hem, net als met zovele andere dingen waarmee je je omringt, niet meer bewust. Het stond er gewoon. Nu ik de papieren oloïde vond keek ik weer eens met extra belangstelling naar het houten exemplaar en gaf hem een beter plaatsje.

Het is niet alleen een mooi ding om te zien (veel kunstenaars hebben er  hun ontwerpen op gebaseerd) maar er blijkt ook een praktische waarde aan te zitten; het is een efficiënt  hulpmiddel bij het mengen van vloeistoffen. Het schijnt dat deze toepassingen worden  of werden gebruikt in het proces van waterzuivering.

mijnberg
impressie van bureau Ney & Partners

Over kunst gesproken: er is een plan dat nu (sept.2019) juist weer “even“ is stilgelegd, om een kunstwerk op de hoogste mijnberg van Nederland, de Wilhelminaberg  (in Landgraaf) te plaatsen: Een oloïde, een kunstwerk van 38 meter hoog.

Genealogie = leren

Onlangs heb ik mijn voorouderonderzoek weer ter hand genomen. Het had jaren stoffig op mijn oude computer gestaan zonder dat ik me er mee had bezig gehouden. Alleen af en toe iets nazoeken: Hoe zat die familieband ook al weer?

Ik heb het ooit erg uitgebreid gedaan, niet alleen mijn directe voorouders, ook die van mijn man en ook zijtakken heb ik uitgezocht, gewoon omdat ik het leuk vond.

Mijn man is naar archieven gegaan en heeft dingen daar op papier of op microfilm
écht uitgezocht.
Ik  zat thuis achter de computer en zocht, vond, checkte en zette het in een systeem.
Het is net schatgraven. Je komt behalve familie, andere boeiende personen tegen maar ook beroepen die niet meer bestaan, plaatsen die je niet kent en meer interessants. Allemaal in een tijd die de jouwe niet is!.Ik kan me daar helemaal in verliezen.

Onlangs was ik in een museum waar een foto hing van een dame met MIJN voornaam. Ik ben vernoemd naar iemand, wiens moeder dezelfde achternaam had als de gefotografeerde dame! Zit daar een verband tussen?
Dát wil ik uitzoeken, dus ik ben weer in het systeem (Aldfaer) gedoken.
logo. aldfaer
Spannend, maar zoals het er nu uitziet loop ik, internetwise vast met de dame in het museum.

Ik ben echter weer door het genealogisch onderzoek gegrepen en ben ook weer andere dingen aan het uitzoeken.
Zo zag ik onlangs op een doopbewijs; zondag rogate 7 mei staan.
Geen idee wat Rogate is.

Het blijkt
bidzondag te betekenen en is de naam voor de 5de zondag na Pasen.
Dat is dan ook de laatste zondag voor Hemelvaart. (In de katholieke kerk worden de dagen tussen Rogate en Hemelvaart de kruisdagen genoemd)

De naam rogate is afgeleid van het Latijnse woord rogare, dat vragen of smeken betekent.
Vroeger werd (in de katholieke kerk) op rogate gebeden voor een goede opbrengst van het land
De rogate  die ik nu vond stond overigens niet op een Katholiek doopbewijs maar op een doopbewijs van de Evangelische Lutherse Kerk.

Weer wat geleerd: rogate! Waar een stamboomonderzoek al niet goed voor is!

Haags verkeergedrag

Hoewel ik al lang in een dorp van nét 10.000 inwoners woon, ken ik wel (een beetje) het leven in een grote stad; meer dan een jaar dagelijks in Utrecht en meer dan 10 jaar één dag in de week in Amsterdam gewerkt. Dan ken je het verkeersgedrag van inwoners en forenzen wel zo’n beetje.

Nu ben ik weer eens een tijdje in Den Haag en wéér verbaas ik me over het verkeersgedrag van Hagenaars en Hagenezen.

Iedere dag loop ik in een stukje in de periferie van het centrum en moet een aantal
(brede) straten oversteken. Als ik bij een zebrapad kom, stopt de (eindeloze) stroom auto’s en wordt er gewacht tot ik oversteek! Verbijsterend! Nergens anders meegemaakt.
Staat hier de doodstraf op doorrijden bij een zebra als er iemand WIL oversteken?

Ter vergelijk: in Amsterdam en volgens mij vroeger in Utrecht ook, rijden automobilisten zelfs als je al OP het zebrapad loopt nog het liefst vóór of achter je langs en in Amsterdam stopt een automobilist ZEKER niet (zonder stoplicht) als je nog op de stoep bij een zebra staat!
Elke ochtend verbaas ik me hierover in het Haagse verkeer.
Naast de drukke straten ligt een fietspad. De fietsers zijn iets minder coulant, sommige rijden “gewoon” door, maar ook daar vaak een handgebaar van “toe maar, ga maar voor”.

Heel bijzonder

Postbezorging

                                                 Litteris absentes Videmus*)

 

In de Volkskrant stond laatst een stuk over (de kunst van) het brieven schrijven.
Daarin werd de naam Francisco de Tassis, (1459-1517) de grondlegger van het Europese postwezen genoemd. Ik las het en bedacht me dat ik NIETS weet van hoe het postbezorgen ooit ontstaan is.

Het blijkt dat Maximiliaan I (vanaf 1508 keizer van het Heilige Romeinse Rijk en vader van Filips I ) behoefte had aan communicatie tussen hem, zijn zoon en zijn dochter, die resp. in Innsbruck, de Nederlanden en het Franse hof verbleven.

Daartoe nam de keizer contact op (waarschijnlijk per koerier??) met de koeriersfamilie de Tasso: Janetto, zijn broer Francisco en diens neef Jan Baptista.
Deze familieleden zetten tezamen het eerste estafettestation op met vaste pleisterplaatsen (meestal herbergen), om de ruiters en de paarden te wisselen.

De zoon van Maximiliaan: Filips  de Eerste (1478-1506) landsheer van de Bourgondische Nederlanden,  nam in 1501 Frans (Franciso) aan als postmeester van de Nederlanden.

De Tassispost
zoals het postverkeer toen genoemd werd kwam in 1516 binnen het bereik van particulieren.
Toen al was er een overeenkomst dat niemand postdiensten mocht opzetten ZONDER toestemming van de hoofdpostmeesters (Frans en Jan Baptista waren daartoe benoemd).

Van het staatsmonopolie heeft de PTT nog jarenlang geprofiteerd.

Heden ten dage, mailt, chat en Whats-appt iedereen; brievenschrijven gebeurt nog maar mondjesmaat, toch liepen hier tot voor kort nog af en toe  3 postbezorgers door de straat van Post NL, Sandd en Deutsche Post.

Na vele vette jaren, waarop de postzegels alsmaar duurder werden,  is er nu waarschijnlijk geen droog brood meer te verdienen aan brievenbezorging.
Wijken zijn groot, maar de te bezorgen brieven steeds minder.
Post NL  wil het bedrijf Sandd overnemen maar de toezichthouder (ACM) blokkeert de overname vanwege een dan te verkrijgen monopoliepositie op de postmarkt (geleerd van vroeger?)

Zou het brievenschrijven en de postbezorging over een aantal jaren helemaal uit ons leven verdwenen zijn?
brievenbus bronkhorstg

*) Door brieven zien we de afwezigen

Een chevron

Chevron_Anadarko_24547

In Nederland was omstreeks 1967 een benzinemerk bekend onder de naam Chevron.

 

 

Verder hoorde ik ooit van mijn lief dat chevron ook een raceautomerk is ( of was?)
Pas onlangs in Engeland heb ik geleerd wat het nog meer is.
chevronOp de autowegen staat namelijk dat je bij mist minimaal 3 chevrons afstand moet houden; op de weg staat dan een teken:

chevrons
In Nederland hebben we hier een bord voor, maar daar heb ik nooit het woord “chevron” bij zien staan.
Nu weet ik dus dat dit  v-teken, een chevron heet.

Ook zag ik nu dat het Franse woord chevron
visgraat
betekent.