“Weg langs 12 schepels”

bos
Een eindje fietsen in het Goois Natuurreservaat (geen BN-er gezien)
Mooie bospaadjes, omgeploegde zwarte akkers zonder nog een gewas in zicht, een merel op het fietspad en brandnetels aan weerszijden

 

 

Op onze fietstocht zie ik een bordje dat me aanspreekt “Weg langs de 12 schepels”.
We fietsen er een stukje op en gaan dan weer een ander weggetje in.
Thuis  ga ik dát weggetje eens opzoeken.

Een schepel is een inhoudsmaat weet ik, maar thuis ontdek ik dat het ook een oppervlaktemaat is.
Hoeveel het is? Moeilijk te achterhalen: een schepel, is zoveel mud, is zoveel spint, is zoveel…
Al deze eenheden bleken vroeger per plaats te verschillen : Zo was  in Amsterdam was een schepel meer (of minder) dan in Hengelo.
Uiteindelijk vind ik een site (Alles op een rij) waarop staat dat een (oppervlaktemaat)  schepel, 9 are was. (Als inhoudsmaat van droge waar was een schepel vroeger 27,875 liter in Amsterdam en  41,7 liter in Nijmegen)
In 1820 werd een schepel (inhoudsmaat) officieel vastgesteld op 10 liter.

Nergens kon ik vinden waarom dit pad zo heet. Wat was er met die 12 schepels? Liep het pad om dit gebied heen?
We zijn het niet afgereden en als ik later thuis google komen er kaarten en een tekst over een lugubere moord in 2011 te voorschijn, maar geen verklaring van de naam.

Het zal wel een raadsel blijven.
Als ik het aan de weet komt hoort u het ook.

 

Gerookte vis.

Ooit hebben wij een (klein) rookkastje gekocht, ik meen in Spakenburg.
Mijn lief wilde “dingen” roken. In de praktijk komt het meestal neer op vis of kip.
Er wordt houtmot in gestookt; hij heeft verschillende “smaken” (beuken en appel onder andere) Er is maar heel weinig nodig, dus we doen er al eeuwen mee. Mijn lief rookt van tijd tot tijd nog steeds (geen korte bevlieging)

Vooral zalm is zelf gerookt heerlijk, er zit  een echte “rooksmaak” aan.ASC_Logo_Pangasius-1-350x220Als we vis kopen letten we natuurlijk wel op het keurmerk: ASC = Aquaculture Stewardship Council is het keurmerk voor gekweekte vis. Eigenaren van viskwekerijen met dit keurmerk gaan aantoonbaar goed om met de natuur, en leven de richtlijnen op het gebied van sociale omstandigheden voor arbeiders en lokale gemeenschappen na.

MSC-keurmerk

Voor wilde vis is ook een keurmerk MSC (Marine Stewardship Council) deze organisatie zorgt ervoor dat er duurzaam gevist wordt en er voldoende zalm in de zee blijft

Het is gezond om vis te eten (én om minder vlees te consumeren)
Vette vis (makreel, zalm en  haring bijvoorbeeld) bevat omega 3 (goed voor hart- en bloedvaten)

Zalm blijkt de populairste (eet)vis in Nederland te zijn.
Zalmen zijn rood van kleur door het pigment in hun eten,  dat b.v. in garnalen  voorkomt.
Gekweekte zalmen krijgen vaak geen garnalen te eten, daarom mengen kwekers dan pigment door hun voedsel.

Kalaberen of Kandelaberen

Wat een kandelaber is wist ik, een soort kandelaar.
NU ik het echt wil weten zoek ik het op en blijkt het een meerarmige kandelaar te zijn.
Ontstaan in de 18e eeuw omdat toen ( 1770) de hoofdmaaltijd “verhuisde” van 3 uur ’s middags naar het begin van de avond en men dus méér licht nodig had*)

Dat er ook een werkwoord van kandelaber  afgeleid was wist ik NIET: kandelaberen.
kandelaber
Betekenis: de takken van een boom afzagen zodat de boom de vorm krijgt van een kandelaber.
Iemand gebruikte dit woord en ik zocht het na.

In een (digitaal) Gemeenteblad (Doetinchem 2018) staat dat er een omgevingsvergunning is verleend voor het kalaberen van een eik in Wehl (vroeger zelfstandige gemeente nú onderdeel van Doetinchem)

Ook in de Nieuwe Meerbode (2008) Editie Aalsmeer vond ik een ingezonden stuk waar het woord kalaberen gebruikt werd.

En artikelen van tuinlieden en snoeiers bevatten dit werkwoord: kalaberen. Maar de woordenboek vermelden dát woord niet: kandelaberen wél.

kandelaberlaantje

Hier in de buurt is een bomenrij in de vorm van kandelabers gesnoeid**).
Het ziet er niet uit!
Ik weet dat als je geduld heb het allemaal wel weer mooie bomen zullen worden maar voor alsnog is een prachtig fietspad (tijdelijk) uit model gehaald.

Onze zonen hadden van playmobiel een boom met slechts 3 takken (zonder bladeren) daarop kon je een gier neerzetten en daaronder lag een skelet; thema woestijn! Dáár moet ik aan denken als ik dit trieste laantje zie.
bomen
Hier zitten op de weinige takken  geen gieren, wél af en toe een duif!

 

 

 

*) bron Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)
**) Ik kan het voltooid deelwoord van kalaberen NIET op internet vinden; gekalabeerd? Gekalaberd? (Wel kalibreren, gekalibreerd, maar dat is heel iets anders)

 

Rood en rond

tomatenLaatst reden we bij Beek en Donk en zagen we een groot mooi open “beeld” van trostomaten voor een kas.  Het herinnerde me aan documentatie over tomaten die ik nog in mijn map had zitten en die ik nu maar eens tot een blog bewerk.

 

Tomatenplanten kunnen wel 15 meter hoog worden en komt oorspronkelijk uit Zuid Amerika. In de 16e eeuw werden tomaten door ontdekkingsreizigers meegenomen naar
Europa. Zuid Europa sloot de tomaat meteen in haar hart, maar bv. in Nederland duurde het tot in de 19 eeuw voordat de tomaat “gemeengoed” werd en pas begin 20 ste eeuw werden er tomaten ook in Nederland geteeld.

tomaatOp de weegschaal bij de supermarkt is de tomaat onder GROENTE te vinden. Sommige mensen vinden het meer FRUIT. Het blijkt dat in 1893 het Hooggerechtshof in de VS besliste dat de tomaat voor de Amerikaanse wet als groente wordt beschouwd.  Nederland volgt ook deze uitspraak: tomaat is ook hier een GROENTE.

Vanaf de komst van het bloemetje aan de plant tot de eerste rijpe tomaat aan de plant duurt ongeveer 55 dagen.
Ik las dat tot 30 jaar geleden alle tomaten in kassen met de hand werden bestoven.
Tegenwoordig doen hommels dat.

Een gemiddelde tomatenplant zorgt 9 maanden voor tomaten; de tomaten aan de onderkant van de plant zijn het eerste rijp.

Tomaten worden met de hand geplukt; een gemiddelde tomatenplukker/plukster plukt zo’n 50 kilo tomaten per uur.

Tomaten zouden eigenlijk buiten de koelkast bewaard moeten blijven. Ze blijven weliswaar in de koelkast langer goed, maar ze verliezen daardoor aan smaak.

Er zijn tegenwoordig heel veel soorten tomaten; cherrytomaten, snoep of soeptomaten, cocktailtomaatjes, pomodori, trostomaten*) en vleestomaten om er maar eens een paar van de ca 60 soorten die er zijn te noemen (ik las ook ergens dat er wel 10.000 verschillende tomaten zijn; ik vermoed dat dat weer “onder”soorten van die 60 zijn???)

Tomaten bevatten veel vitamine C, vitamine B1, vitamine B2 en vitamine B6 en caroteen en ook mineralen t.w: fosfor, kalium en magnesium.

Geen idee of het enige waarheid bevat maar “ergens” las ik ook dat tomaten eten kan helpen als je hoofdpijn hebt. Het schijnt dat hoofdpijn veroorzaakt kan worden door de zuurgraad van je lichaam en de alkalische werking van een tomaat zou je, bij het eten daarvan; van je hoofdpijn  af kunnen helpen.

Ook las ik dat als je je huid beter tegen UV stralen wil beschermen je tomatenpuree zou moeten eten (minstens 10 eetlepels per dag) aangelengd met olijfolie voor een betere opname.

Ook nog een apart weetje: de Heinz fabrieken gebruiken zo’n  2 miljoen ton tomaten per jaar onder andere voor hun pastasausen en ketchup.
In Elst staat de grootste ketchupfabriek van Europa

 

*) Bij trostomaten wacht men met plukken tot de hele tros rijp is.

Drs P:Bewerkt oogstlied van Staring*)

“Sikkels blinken, sikkels klinken
ruisend valt het graan
Als je iemand weg ziet hinken
heeft hij ’t fout gedaan”

 

H.H.Polzer (1919-2015) Nederlandse tekstschrijver geboren in Zwitserland – artiestennaam Drs.P; verwijzend naar zijn titel doctorandus in de economie.
Dichter, schrijver, cabaretier, componist; iemand die je heden ten dage  singer-songwriter zou noemen.

*)  A.C.W.Staring  (1767-1840)
Dichter, heer van Wildenborch (Vorden)

Sikkels klinken;
Sikkels blinken;
Ruischend valt het graan.
Zie de bindster gaâren!
Zie, in lange scharen,
Garf bij garven staan!

 

Amsterdam CS en meer

We zijn op weg naar Amsterdam Oud West, gebouwd aan het einde van de 19e eeuw; uitbreiding van de stad en grenzend aan het westen van het Centrum.
Met de auto naar station Diemen, waar een gratis parkeerplaats naast het station is en waar deze keer (gelukkig) nog een plekje vrij is. Dan met de trein naar Amsterdam CS.

Normaliter spraken wij met mensen af in de hal van Amsterdam CS náást de piano. Helaas is de piano nu weg; hij  heeft plaats moeten maken voor een bijzonder groot wit, uit driehoeken bestaand object.
Je kunt er niet omheen: letterlijk en figuurlijk; dus is het een goed meetingpoint.
adam csHet blijkt Impuls Amsterdam Centraal te heten: Achter deze wand werkt gemeente Amsterdam aan een droge en directe verbinding tussen trein en metro. Om de toekomstige verbinding te visualiseren is het bouwterrein omkleed met een patroon van driehoeken. Deze driehoeken zijn geïnspireerd op het plafond van de metroverdeelhal.
Het object pulseert als metafoor voor de levendigheid die zich onder de vloer afspeelt
.ontwerp studionvb & Buro Beleving. Uitvoering Brok Decor, Buitink Technology en Living Projects

Van het CS Station gaan we met de tram en lopen dan een stukje.
We komen door de Slatuinenweg, een restant van het Slatuinenpad, dat als kerkpad (voetpad) eind 1600 ( het besluit daartoe werd in 1697 genomen) werd aangelegd om bewoners van Sloterdijk naar de Petruskerk te kunnen laten wandelen.
Langs het pad werden warmoezenierstuinen*) aangelegd, vandaar de latere naam Slatuinenpad en nu dus Slatuinenweg.

wisteria
Ook komen we door een straat waarvan ik de naam niet weet, maar waar een Wisteria (blauwe regen, gouden regen en in dit geval WITTE regen)  zich verschillende verdiepingen langs de gevel omhoog gewerkt heeft. Een prachtig gezicht in de late middag zon.

 

 

*) warmoes is een oud  Nederlands woord voor groente

Nagekomen Boeddha’s

Toen mijn broer verleden jaar sterven ging, was zijn wens dat wij vóór hij stierf zijn huis en tuin opruimden. Samen met zijn zoon en een paar familieleden zijn we daar weken mee aan de gang geweest. Toen hij uiteindelijk voor euthanasie koos was er al heel veel gedaan.
Heel veel spullen gingen in containers weg (dat wilde hij zo) maar ook nogal wat spullen heb ik “gered” en aan de Kringloopwinkel geschonken. Liever recyclen dan terecht laten komen in het milieu. De meeste spullen zijn nu weg.

boeddha

Nu nog wordt erdoor familie gesnoeid in zijn vroegere tuin. Soms helpen we daarbij.
Een enkele keer komen we nog voor verrassingen te staan.
Zo werd er onlangs een boeddha tussen het riet bij de vijver gevonden en later nog één op de bodem van de vijver. (Er zwemmen nog wel wat vissen in de vijver, maar de meer dan één meter steuren en de grootste koi’s hebben hun weg naar nieuwe eigenaars al gevonden)

lady boeddhaIk heb de boeddha’s mee naar huis genomen, er was bij de rest van de familie geen belangstelling voor.
Eén is een lady boeddha, die wil ik graag zelf houden.
Deze ziet er geschilferd uit, dus ze gaat een laagje verf krijgen.
Dát is nog niet zo makkelijk als het lijkt. We zijn in al veel verfwinkels geweest, maar een spuitbusje verf in de juiste kleur (de kleur die zichtbaar is, nu het grijs eraf is, een soort ecru, is moeilijk te krijgen. Je kunt alle kleuren verf laten maken, maar dan wordt het een dure aangelegenheid, zeker omdat ik maar een beetjeverf nodig heb.
buddahWe hebben dus maar wat water bij de wijn gedaan en een soort licht grijze verfspuitbus gekocht, mijn lief gaat de boeddha opknappen.
Dat is nu zo goed gelukt dat de boeddha niet naar de tuin gaat (oorspronkelijk de bedoeling) maar in huis blijft; het is een heel serene lady boeddha geworden.

De andere boeddha heb ik aangeboden aan vrienden en familie en gelukkig heeft zich een vriendin gemeld die de boeddha graag een nieuw thuis (tuin) wil bieden.

Zo komen ook deze verlate “erfenisjes” van mijn broer toch nog goed terecht.

David Hockney’s werk in Amsterdam

Geboren in 1937 in Engeland en één van de bekendste vertegenwoordigers van de popart, zó staat Hockney bekend. Nú is in het Van Gogh museum de tentoonstelling; The Joy of Nature, waarin de parallellen van hem en  met van Gogh worden belicht.
Hockney  is een groot bewonderaar van Van Gogh en werd door hem geïnspireerd.

van Gogh
Irisveld – Van Gogh

hal v goghIk was nog niet eerder in het verbouwde Van Gogh Museum geweest. Van buiten oogt het prachtig met veel glas; de centrale hal is een geweldig entree, maar…

Ik ben er niet achter gekomen wát het is, maar het verdere gebouw zelf bereikt mijn hart niet, het is mij te kil (en misschien ook te donker)

Dit is niet een tentoonstelling waar je “zomaar”heen kan. Je moet tevoren kaartjes bestellen. We hebben 2x eerder geprobeerd naar deze tentoonstelling te gaan; niet gelukt, geen plek. Toen maar meteen gereserveerd voor de eerstvolgende mogelijkheid:
11 mei!

hockney
*)

De tentoonstelling van Hockney begint met een gefilmd interview op video. Hij is, ook om naar te luisteren, een bijzondere man Hij zegt onder andere dat perspectief hem begrensde, dus ging hij experimenteren met perspectief. En dat landschappen uit de “mode” raakten (omdat ze saai waren? hij vindt van niet) hij maakte ze weer helemaal hot

Woldgate
Woldgate**)

Als je landschappen ooit saai vond, na het zien van deze tentoonstelling zeker niet meer.

Zijn landschappen, soms in verschillende seizoenen geschilderd, bruisen van leven.

Van de hele tentoonstelling word ik vrolijk; door de voorstellingen, door de kleuren en door de liefde voor de natuur waarmee geschilderd is.

Hockney 2
met iPad

De 81 jarige kunstenaar is een mens die met zijn tijd meegaat en ook met een iPad werken maakt. Een voorbeeld van hoe hij op iPad te werk gaat is ook op de tentoonstelling te zien. Je ziet de fases van wat hij maakt; het werkt “groeit” waar je bij staat.

Waar ik bij Van Gogh soms verdrietig van word  (zelfs van zijn vaas met zonnebloemen kan ik niet echt blij worden) krijg ik Hockney bij elk schilderij een “vier de natuur- gevoel”, iets dat ik in de ECHTE natuur ook heb.
Zeker een aanrader om te gaan zien; nog tot 26 mei  te zien, wel reserveren!

 

 

 

*)In de zalen mogen geen foto’s gemaakt worden, dus heb ik foto’s genomen van een boek, waarin zijn werk staat dat in het Van Gogh museum hangt.

**)Woldgate is een secundaire weg in de East Riding van  Yorkshire (Engeland), die de lijn van een Romeinse weg volgt.

 

 

 

 

 

 

 

 

Milieuscene

Locatie: ergens op een onverhard parkeerterrein voor een natuurgebied en naast een hondenuitlaatplek.
Weersomstandigheid: tussen de 10 en 11 graden
Ons doel: kijken in het natuurgebied naar de oeverzwaluwen die NU schijnen te nestelen in de speciaal aangebrachte zandwal.
Hoofdrolspelers: 2 pratende dames, één openstaande bestelauto met daarin hokken met honden én mijn lief.
Audio: één bestelbusje met draaiende motor (dierenuitlaatservice)
Figuranten: heel veel geparkeerde auto’s

Scene 1: Mijn lief en ik zetten onze fietsen neer,gaan het hek naar het natuurgebied in
De dames praten. De schuifdeur van de auto staat open en de motor draait.
We kijken in de poel of we kikkervisjes zien en staan een tijdje te kijken bij de                      zandwand waar we wel gaten/sleuven in zien maar geen in- en uitvliegende
zwaluwen

Scene 2: We komen het hek uit. De dames staan nog steeds te praten, de motor
ronkt nog steeds.
Mijn lief vraagt de dames of ze weten dat ze de schone lucht hier staan te vervuilen met  hun ronkende diesel. De dame die zich aangesproken voelt recht haar rug; ”Ja, de motor staat aan omdat de airco aan staat.”
“ Misschien moet die dan af en de motor uit” pareert mijn lief.
De uitlaatdame haalt haar schouders op: “Het welzijn van de dieren gaat voor,
daar ben ik verantwoordelijk voor”

Gelukkig ziet mijn lief in dat deze discussie NIETS gaat opleveren en stappen
we op fietsen, zonder nog te beargumenteren dat de deur open staat, de dieren genoeg frisse lucht  krijgen; dat airco niet (goed) werkt als er een deur of raam openstaat én dat het welzijn van mensen én schone lucht ook belangrijk is.

Mijn lief wilde het gezegd hebben, maar zei tegen mij dat hij ook wel inzag dat het niet echt iets uit zou halen.
Zélf had ik na háár tweede zin graag iets gezegd in de trant van “Motor af en wegrijden lijkt me het beste voor de dieren”
Maar ook ik wist tevoren al dat dit geen zin zou hebben.

Waarschijnlijk scheidt diezelfde uitlaatmevrouw haar afval en vindt ze dat ze enorm goed bezig is met het milieu. Héél misschien denkt ze na dit “gesprekje” aan verontreinigde lucht en wat je er ZELF aan kan doen. Héél misschien.
(een mens mag toch hoop houden?)

Paradiso (Amsterdam)

In 1877 scheidde progressieve geloofsgenoten zich in Amsterdam af van de Hervormde kerk en noemde zich “ De Vrije Gemeente van Amsterdam” De gemeenteleden van deze beweging geloofden dat niet alleen het Christendom wijsheid bevatte, maar dat ook andere religies en stromingen goede, wijze dingen in zich hadden.
Zij hadden een gebouw nodig om samen te komen en daarom werd in 1879 en het daarop volgende jaar aan de Weteringschans het Verenigingsgebouw gebouwd, ontworpen door de architecten vader en zoon Salm. Het gebouw mocht er niet echt “kerks” uitzien.
Tot 1965 werden er zondagsbijeenkomsten gehouden, daarna stond het pand een tijdje leeg en werd voor opslag gebruikt.

In 1968 werd, voor de verloedering geheel inzette, de Gemeentelijke Stichting Vrijetijdscentra Amsterdam opgericht en werd het gebouw Paradiso gedoopt – een kosmisch ontspanningscentrum, waar in de loop der jaren bands als de Rollings Stones en Pink Floyd optraden.

De tand des tijds knaagde aan het gebouw; glas en lood ramen met daarop filosofen en spirituele leiders sneuvelden en werden niet vervangen. *)Tot in de jaren ’90 twee kunstenaars (van Houwelingen en Strik) opdracht kregen nieuwe eigentijdse ontwerpen te maken voor de ramen.
Hun thema werd eigentijdse moraal.  Daaronder werd o.a. verstaan:  het homohuwelijk, secularisering en het recht op zelfbeschikking.

ruit PDe kunstenaars pakten deze opdracht serieus aan, ze plaatsten  o.a. een advertentie waarin gevraagd werd naar iemand met een euthanasiewens voor dit laatste thema: recht op zelfbeschikking
Een ernstig zieke, 48 jarige vrouw reageerde op de advertentie en de kunstenaars gingen bij haar op bezoek en spraken met haar Dit resulteerde in een camera opstelling met zelfontspanner.
De vrouw fotografeerde zichzelf, gekleed in kleurrijke rode kleding op een bed met een helderblauw laken, op het moment dat ze stierf: 10.11.2004.
Deze foto werd uitgevoerd in glas-en lood en is te zien in een raam in Paradiso.

 

 

 

 

*) een aantal gegevens uit het mei nummer van Relevant overgenomen