Herkomst Suomi

Soms vraag ik me “opeens” iets af en het mooie van internet is dat je “alles” kunt opzoeken (het nadeel is dat je vaak niet weet of iets waar is, dus dan maar vaak cross checken)

Zo vroeg ik me onlangs af waarom  wij Nederlanders Finland zo noemen  terwijl de Finnen hun land Suomi noemen.


De naam “Finland “ is niet van Finse afkomst. Het originele Finse alfabet had de letter “f” niet (de letters b, c, f, q, w, x, z en å worden in het Fins alleen in leenwoorden*) gebruikt). 

Eén theorie is dat de naam “Finland” afkomstig is van het Oud-Engelse woord finna, het woord  dat ooit werd gebruikt om mensen uit Scandinavië te beschrijven.
Ik vond ook andere theorie: Sommige historici geloven dat de oorsprong eigenlijk Zweeds is. 
De Zweedse woorden finlonti en finlandi
werden al in de 12e eeuw werden gebruikt om een stuk land te beschrijven dat nu het zuidwestelijke deel van het moderne Finland is.

De Finnen zelf noemen hun land Suomi, ook over de herkomst van dát woord verschilt men van mening.
Eén theorie is dat Suomi afkomstig is van het woord “suomaa  (moerasland in het Fins)
De talloze meren zouden ooit moerasland  geweest kunnen zijn (of daarvoor aan gezien)

Een andere theorie is dat het woord afkomstig is van “suomu” (schaal = omhulsel van vis)
Dát woord zou zijn oorsprong kunnen hebben in het feit dat mensen in Finland vroeger kleding gedragen schijnen te hebben die gemaakt was van vissenhuiden (visleer)**)

Noch de herkomst van de naam Finland, noch die van Suomi zijn dus ECHT duidelijk!

De officiële talen in Finland zijn Fins en Zweeds ( ongeveer 6% van de bevolking spreekt Zweeds als eerste taal) Het Fins is een fonetische taal :de woorden zijn uit te spreken zoals ze zijn geschreven:  het is een taal met ongeveer zes miljoen sprekers.

Het land dat nu bekend staat als Finland werd rond 8500 v.Chr. voor het eerst bewoond.
Vanaf 1200 tot 1809 was Finland onderdeel van het Zweedse Rijk
Van 1809 tot 1917 was Finland een Groothertogdom, onderdeel van het Russische Rijk.
In 1917 werd Finland een onafhankelijke republiek.



*) Leenwoorden zijn woorden die van een andere  taal  afstammen

**)In 2002 werd onder oa. door het merk Dior weer kleding ontworpen van visleer ( gebaseerd op inheemse tradities en erfgoed)
Heden ten dage is visleer een bijproduct van de visindustrie. Visleer heeft geen hulpbronnen nodig en laat geen koolstofvoetafdruk achter. Het materiaal  is bovendien 9x keer zo sterk als regulier runderleer van dezelfde dikte, omdat het beschikt over gekruiste vezels. [bron Fashionunited]


Communicatie

Ooit heb ik mijn opleiding als hulpverleenster een psychologieles gehad die ik nooit meer zal vergeten.
Het ging over Communicatie.

Twee mensen hebben het over een stoel.
De een denkt aan haar eetkamerstoel, de andere aan een ligstoel.
Er wordt gesproken over EEN stoel, maar beide personen DENKEN over een ander voorwerp

Dat kan ook met een abstract begrip, zoals VERDRIET.

Iemand vertelt je dat haar kind overleden is en dat ze verdriet heeft.
Je begrijpt dat “helemaal”
Iedereen die zijn/haar kind verliest zal verdriet hebben.
Je wéét echter niet HOE haar verdriet er uitziet.
Zij komt misschien haar bed niet meer uit, huilt de hele dag en verzorgt zichzelf niet; het kan ook zijn dat ze “gewoon” functioneert maar dat dit verdriet een gat geslagen heeft in haar hart.
Om haar te kunnen helpen MOET een hulpverlener weten HOE haar verdriet er uitziet; vragen dus!
Zonder dit te checken, kun je langs elkaar heen praten!

In het “gewone” alledaagse leven merk ik vaak dat TAAL essentieel is, dat het gebruik van een bepaald woord, door een bepaald persoon, over een bepaald onderwerp, je totaal op het verkeerde been kan zetten.

Taal vind ik fascinerend, waarom noemen we iets zoals we dat doen?
Onlangs las ik een stukje over de MAAN

links: Io, ook wel “pizzamaan” genoemd – rechts: de maan

Tot 1610 dachten de mensen, die toen op aarde leefden dat er maar één maan was: DE maan
Iedereen behalve één man Galileo Galilei.
Deze Italiaanse astronoom ontdekte dat ook Jupiter manen had: 4 manen!
Die vier manen kregen namen om ze uit elkaar te houden.
De “eerst ontdekte maan” bleef gewoon “maan”
Maan (zonder hoofdletter) géén eigennaam, het is een (zelfstandig naam)woord.

Theoretisch zou ik het dus met iemand over (een) maan kunnen hebben, Io bijvoorbeeld  (een van de manen van Jupiter, genoemd naar de mythologische dochter van Inachus) waarbij de ander zou denken aan de enige natuurlijke satelliet van de aarde (één van de grootste 5 manen van het zonnestelsel)
Dat zou verwarring kunnen geven.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de verwarring die homoniemen ( woorden die er hetzelfde uitzien en hetzelfde klinken, maar een verschillende betekenis hebben) zoals slot een kasteel kan betekenen, en slot dat het einde betekent en slot dat een sluiting kan zijn, kunnen veroorzaken.

Of  homofonen (woorden die hetzelfde klinken, maar verschillend worden geschreven) zoals  bereiden en berijden.

Gelukkig verschillen de betekenissen van homoniemen en homofonen zoveel van elkaar dat we meestal gauw “doorhebben” wat de ander bedoelt
Het zijn meestal de abstracte begrippen waar we qua gevoel veel in kunnen verschillen en die tot miscommunicatie kunnen leiden.
Checken dus!

Eigenlijk is het een wonder dat we elkaar sowieso kunnen begrijpen



Nozel

Door het woordspelletje Wordfeud (wf)  kom je soms op grappige én leerzame dingen.
Zo kon ik eens het woord nozel  met de letters die ik had, maken.
Maar nozel betekent niks, toch? Inderdaad wf vond het NIET goed.
Maar onnozel bestaat wel. Je zet het voorvoegsel “on” toch ergens voor als je het tegengestelde bedoelt?

Zoals: Eerbaar – oneerbaar; gehoorzaam – ongehoorzaam; willekeurig – onwillekeurig en meer.

Heeft het woord nozel dan nooit bestaan?
Ik zocht het op in het etymologisch woordenboek.
Daar vind ik dat in 1375 het woord nosel, betekenis schadelijk bestond, én onnoselike  toen onschadelijk was.

Nose
, zo wordt daar gemeld, komt waarschijnlijk van het oudfrans, waarin het rumoer, lawaai betekende (noise). Er wordt ook melding gemaakt van een herdenkingsdag in de Christelijke (rk) traditie; t.w. 28 december Onnozele Kinderendag; op die dag wordt de moord op onschuldige jongetjes in Bethlehem herdacht (koning Herodes kindermoord)
Onnozel was toen nog onwetend, later kreeg het de notatie; naief en dom en verdween nosel.

Weer wat geleerd!Wie zegt dat wordfeud een onnozel spelletje is?
Inkedwf_LI

Herkomst woord “campagne”

’t Is weer verkiezingstijd en er zijn weer politici campagne aan het voeren
Nu ik weer “even” met Latijn bezig ben, zag ik dat campagne van het Latijn campus af komt; Campus is een open  ruimte/veld.
Politici gaan dus het open veld in om zieltjes te winnen; ze maken hun plannen in hun verkiezingsprogramma bekend en gaan daar “in den lande” met de burgers  daar over praten.
De komende verkiezingen zijn getrapte verkiezingen: wij burgers kiezen de leden van de Provinciale Staten, die op hun beurt weer de 75 leden van de Eerste Kamer kiezen.

 

Overigens komen ook onze woorden camping en kamperen van het woord campus: slapen in het open veld. Het woord campus, terrein bij een universiteit met voorzieningen voor zowel docenten als studenten, spreekt vanzelf.

 

Communiceren met taal

西瓜         العربية         Ελληνικό  

Mijn vaste bloglezers weten dat ik gek ben op taal.
Ik lees veel en als ik een “weetje” over taal lees bericht ik  daar vaak over in een blog

Soms kom ik “toevallig” de herkomst van een woord tegen.
Zoals ik vandaag de herkomst van het woord “ontbijten” leerde:
ont betekende voorafgaand aan en bijt komt van bijten,
ONTBIJT = dus beginnen met eten; het eerste maal na de nacht.

De Engelsen hebben daarvoor breakfast, dat heeft te maken met het vasten tijdens de nachtrust; als je stopt met vasten na de nachtrust,  ga je breakfast eten dus.
Ook het Franse déjeuner betekent letterlijk ontvasten.

Wij gebruiken in Nederland, net als heel veel talen in de wereld het Romeinse alfabet en hebben 26 lettertekens

De Grieken hebben het Griekse alfabet  dat 24 tekens heeft.

Het Arabisch schrift (van rechts naar links geschreven) bestaat uit 28 tekens

Veel meer karakters heeft het Chinees: 45.000 tekens! 
Om te lezen en schrijven gebruikt een ontwikkelde Chinees 6.000 tekens.
“De gewone man” kan toe met 1500.*)
(Je schijnt de kennis van 2000 tekens nodig te hebben om een Chinese krant te kunnen lezen!)

In China waren in de jaren 50 van de vorige eeuw erg veel analfabeten; de regering bedacht dat als de tekens makkelijker zouden worden, misschien meer mensen zouden kunnen leren lezen en schrijven, dus werden de tekens simpeler.
In Volksrepubliek China en Singapore werken ze met die simpelere tekens
Honkong, Taiwan en Macau gebruiken ook nu nog de traditionele karakters.

 

 

*) Bij het nazoeken van feiten voor dit blog las ik nogal verschillende getallen wat betreft de Chinese tekens, dus pin me niet vast op de getallen

Meerdere betekenissen

Nederlands schijnt een moeilijke taal te zijn om te leren.
Behalve de uitspraak (waar sommige buitenlanders hun tong over breken) schijnt het ook zo te zijn dat er in het Nederlands  veel woorden zijn die meerdere betekenissen hebben.
Dat hebben wij Nederlanders over het algemeen niet zo door.

hopvogelVandaag scheurde ik een blaadje af van de natuurkalender, daarop stond een plaatje van de HOP, dat is  een gekleurde vogel met enorme kuif, die  ondanks dit exotische uiterlijk toch ook in Nederland voorkomt.

hopbellen
Zelf denk ik bij HOP meteen aan de slingerplant, met die prachtige hopbellen (vroeger  de takken daarvan decoratief in de toilet gehangen) die gebruikt worden als ingrediënt van bier.

Dan heb je ook nog het werkwoord HOPPEN, en de verbuiging:
ik HOP. Als je dat doet, zweef ( spring) je tijdens een meditatie.

Een HOP is ook een tussenstation tussen verbindingen op internet (las ik net)

hopje
Een HOP zou ook nog een groot snoepje kunnen zijn, meestal aangeduid met HOPJE.
Een typisch Hollands snoepje  dat gemaakt  is van caramel, boter en koffie en genoemd naar baron Hendrik Hop
hoppen

En je hebt ook nog (eiland) hoppen, met een boot van eiland naar eiland varen.
De betekenis van HOP kun je dus, als buitenlander alleen maar uit de context halen.Als je de taal niet goed spreekt en daar al moeite mee hebt waar gaat het  gesprek dan over ? Over een  vogel, een plant, een snoepje of een tussenstation? Moet je van eiland naar eiland varen of zweven tijdens een meditatie?

Verwarrend

 

 

 

foto eilanden: Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=606837

Taal afgeleid van Goden en Godinnen

Altijd gek op taal geweest. Veel lezen, cryptogrammen oplossen, schrijven, dichten en scrabble/wordfeud spelen.
Leuk ook om achter de herkomst (ethymologie) van taal te komen.

De taal van de Griekse natie (al zo’n 3.000 a 4.000 jaar oud) heeft de huidige, moderne talen verrijkt.
Als de Grieken alle woorden die ze aan de rest van de wereld  hebben “uitgeleend” zouden terugeisen zou de wetenschap bijna sprakeloos achterblijven*) las ik.
Heden ten dage spreken nog  ca. 10 miljoen mensen Grieks.

grieksalfabetDe Griekse taal is door de jaren heen zó weinig veranderd dat een burger van het oude Athene een moderne krant grotendeels zou kunnen lezen.
Het Griekse alfabet (stammend uit de 10 eeuw vóór Chr) heeft me altijd gefascineerd

 

 

 


Momenteel
lees ik een boek waar veel woorden worden gebruikt die herleid zijn van een Griekse of Romeinse God. Ik vind deze “afkomst van woorden” zo leuk dat ik een paar van die herleidingen met u wil delen.

De Griekse God Tartaros paarde met Gaia (oermoeder=aarde) en daaruit kwam een zoon:het dodelijke monster Typhon (Tyfon)
Van hem afgeleid zijn woorden als tyfoon en tyfus.

De Griekse God Zeus wordt door de Romeinen Jupiter of Jove genoemd.
joviaal

De zoon van de Griekse God Nix heette Geras (ouderdom)
geriater
Zijn Romeinse naam is Senectus.
senior, seniel, senaat

De Griekse Hypnos ( kind van Erebos en Nyx) is de personificatie van de slaap
hypnose
Hypnosis de zoon van Morfeus (Morpheus)
morfine

Mnemosyne en Zeus kregen 9 dochters: de Muzen – Godinnen van kunst en wetenschap
muziek, museum en amusement
Eén van die 9 Muzen is Thalia
thallium (zacht metaal) zeer geliefd bij gifmengers

Tot slot nog één God, Kronos (Cronos) zoon van Gaia en Ouranos, de jongste van de Titanen, van hem zijn de woorden chronometer, chronisch en kroniek afgeleid.

Met dank aan Stephen Fry en het geweldig interessante boek: Mythos
*) uit de Geïllustreerde geschiedenis van de Westerse talen.