De oudste Megen

Nijmegen is de oudste stad van Nederland!

Om de oudste stad van Nederland te zijn moet er aan twee voorwaarden voldaan zijn:
Heeft het, van de Romeinen het eerste stadsrechten verkregen?
En is de plek ononderbroken bewoond geweest?

De antwoorden op die vragen aan Nijmegen:

Nijmegen kreeg stadsrechten van de Romeinen in het jaar 89 (de Middeleeuwse stadsrechten kreeg Nijmegen in het jaar 1230)

Opgravingen bewezen al eerder dat er constant bewoning in Nijmegen had plaatsgevonden maar pas in 1980 werd éérdere bewoning “bewezen”

Er werden toen namelijk resten van een Romeinse overwinningszuil (godenpijler) gevonden (nabij Valkhof)
De godenpijler was 7,5 meter lang en bleek, na onderzoek, uit ongeveer 17 na Chr. te stammen
Zo’n zuil werd door de Romeinen alleen neergezet op een plaats van betekenis


In 2005 werden op die plek ook munten opgegraven Daaruit bleek dat er al Romeinse soldaten in het jaar 19 v.Chr. in Nijmegen waren.
De oudste stad van Nederland dus. ( Niet iedereen is het daarmee eens ook Heerlen, Maastricht, Voorburg claimen de “oudste stad in Nederland” te zijn)

De Romeinen waren overigens ook degenen die voor de naamgeving van Nijmegen zorgdroegen.
Zij noemden de stad Noviomagus (Novio = latijn voor nieuw, magus = vermoedelijk Keltisch en betekent markt. Nijmegen is dus Nieuwe Markt .

In de loop van de eeuwen is de naam op verschillende manieren geschreven: onder andere Novimagus, Novomagus, Neomagus en Noviomagi.
In de tijd van Karel de Grote sprak men van Numaga, en weer later was het Nieumeghen of Nimmegen.
Van die laatste naam is het een kleine stap naar het huidige Nijmegen.

Onlangs hoorde ik van een Megen zonder NIJ; dit plaatsje ligt in Noord Brabant.
Momenteel hebben ze daar ook wateroverlast

Megen was de ooit de hoofdstad van het  Graafschap Megen en werd als Meginum voor het eerst genoemd in het jaar 721.
Megen is een stad; het kreeg in 1357 stadsrechten en heeft uit die tijd twee kloosters (een van de Franciscanen (volgelingen van Franciscus van Assisi) en een van de Clarissen (de vrouwelijke volgers van Franciscus; een nonnenorde)
Megen ligt aan de Maas aan de overkant van Maasbommel en is nu een stad in de gemeente Oss.

Ook hier zou de naamgeving Keltisch of Latijns kunnen zijn:  
Magus in het Latijn = veld of dorp 
In het  Keltisch magos= doorwaadbare plaats.

Nijmegen en Megen; twee plaatsen, allebei met stadsrechten en allebei aan een rivier (Waal en Maas)
Verder met alleen “megen” in de naam als gemeenschappelijke overeenkomst.
Van deze twee is Nijmegen ZEKER de oudste!


Veluwse fietsbeleving

Het is mooi weer, de tekenen wijzen op hervatting binnenrenovatie bij de buren, dus het is een slim plan om het huis te verlaten. We vertrekken mét fietsen op de drager naar de Veluwe.
Daar laden we ze ergens bij een parkeerplaats uit.
We fietsen een knooproute, die in het begin over een heide gaat. Helaas zijn we iets te laat; het prachtige augustuspaars is nu overwegend septemberbruin geworden, met hier en daar nog een paars plukje heigeluk.

Links en rechts schieten grijze duiven op elektrische fietsen ons voorbij, het is best druk op de natuurfietspaden. In Elspeet staat bij een huis een kastje met honing: Bertjes Bijtjes voor bestuiving en honing. We stoppen er en ik koop honingsnoepjes;lekker! Nu kan de dag echt niet meer stuk!

Er komt nog meer, want verderop in Elspeet stoppen we bij een schattige boerderij met terras: Bloem en sfeer Mus. Het is lunchtijd, dus komt het bord buiten scones met eigen gemaakte jam en room, precies op het juiste moment. Ik ga de bloemenwinkel in om te bestellen, een pracht van een zaak. De dame vertelt dat ze zomers bloemenzaak en terras exploiteren, in de winter wordt het terras opgeruimd en leven ze van de opbrengst van de bloemen: een ideale combinatie vindt ze zelf!

Omdat we in juli samen, met pijn in het hart besloten hebben vanwege de Corona dit jaar NIET naar Engeland (familie én kamperen) te gaan, is dit stukje Engels genieten helemaal TOP voor ons.

We fietsen  in de buurt van Ermelo,  Staverden en Leuvenum. Van dit laatste buurtschap en landgoed had ik nog nooit gehoord, het hoort bij Ermelo en is 600 hectare groot en heeft ca 65 bewoners We komen ook door het Leuvenumse Bos.
Thuis zoek ik op wat Leuven betekent en kom uit bij “Moeras in het bos”

Dit is niet het enige landgoed dat we zien; ook Staverden is een kasteel, maar óók het kleinste stadje van de Benelux (2012 uitgeroepen)
De graaf van Gelre, Reinald I had ooit een plannetje bedacht om hier een welvarende stad te stichten. In 1298 kreeg hij van koning Rudolph van Habsburg stadsrechten.
Reinald begon met het kasteel, de bijgebouwen en de grachten en…………..liet toen het plan varen, Staverden behield echter zijn stadsrechten.
Het landgoed heeft een oppervlakte van 718 hectare en er behoren behalve het kasteel en bijgebouwen ook 18 boerderijen bij het landgoed.
De witte pauwen, die er wél zijn zagen we niet, wel het beeld van de witte pauw. Ooit komen we hier terug, want hier is veel te zien en te wandelen.
De stenen bank, hebben ooit (1930)  kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen van de toenmalige bewoner ( ir F.B.’s Jacob*) van het kasteel ter ere van zijn 80ste verjaardag eensgezind in gevoelens van liefde en eerbied doen plaatsen (staat er op het bordje bij de bank)


We fietsen door bossen en heiden van het Geldersche (met sch) Landschap en dan, ergens langs een fietspad staat een man foto’s te maken van…………. ik denk een weide met koeien, maar toch stoppen we even voor de zekerheid. We volgen zijn blik; een heleboel herten, wel vrij ver weg, maar ik zie een mega gewei en een kudde grazende hindes en herten
De man en vrouw blijken uit de buurt te komen
“Die kudde zit op die plek vrij vaak”
Ik vraag van wie de herten zijn, ik word raar aangekeken,
”Van
niemand, het zijn gewoon wilde herten die op de Veluwe rondlopen.”
De man en zijn vrouw fietsen verder, ze vinden mij een beetje “raar” (en daar hebben ze gelijk in)

Wij hebben nog nooit zoveel herten in één keer, in Nederland IN het wild gezien (foto met telefoon maken heeft vlgs mijn lief geen enkele zin: te ver weg)
In Nationaal Park de Hoge Veluwe (de groene schatkamer van Nederland) waar ik vroeger vaak kwam, zagen we wel vaker herten en moeflons. Zeker als je wist waar ze bij het vallen van de avond zich verzamelden kon je daar wild zien. Maar zoveel herten tegelijk als we NU zagen…..nog nooit in Nederland op één plek.
Een mooi moment.


Een mooie fietstocht met landgoederen, heide, bos, een terrasje met lekkers, boomstammen als bank voor een meegebracht banaantje en flesje water. Zon en bewolkt.
Wat wil een mens nog meer?

* )Ir.F.B. ’s Jacob (1850-1935) was oa. burgemeester van Rotterdam 1893-1906

Heerlijkheid Stoutenburg

Ooit was de Heerlijkheid Stoutenburg een uitgestrekt landgoed met daarop een machtige burcht, gelegen op een strategische plek ten oosten van Amersfoort.

Toen de bisschop van Utrecht zijn oog had laten vallen op dit kasteel (1259) gaf hij de Heer van Amersfoort in ruil voor zijn kasteel stadsrechten aan Amersfoort.
Het kasteel is verwoest (eind 15e eeuw) en ook nog van Johan van Oldenbarnevelt geweest. Nadat de raadpensionaris in 1619 op het Binnenhof zijn hoofd was kwijtgeraakt is het landgoed verbeurd verklaard.

utrechts landschap
In 1999 heeft het Utrechts Landschap de restanten van het landgoed gekocht (het huidige gebouw ”Klein Stoutenburg” werd in 1888 gebouwd aan de andere kant van de Barneveldse Beek)

Helaas was het infocentrum nog tot augustus gesloten i.v.m. het COVID-19 virus.

De Heerlijkheid staat  momenteel in de steigers; er werd druk ge/verbouwd; het wordt geschikt gemaakt voor een instelling die demente bejaarden gaat huisvesten.(dát stond op een bord te lezen)

Er zijn op het landgoed wandelingen uitgezet en één daarvan liepen wij vandaag.
66 vogelsoorten zijn er geteld, stond in er in de folder. WIJ denken dat een groot aantal van die 66 soorten vandaag tegelijk aan het zingen waren.
nestkastroof
Heerlijk, geen auto’s of ander geluid (alleen in de verte het gehamer aan de Heerlijkheid)
We zagen een nestkast, waarvan ik vermoed dat het voor een roofvogel bedoeld is (‘t leek niet op de uilenkasten die ik ken)

Een leuke, korte wandeling die ons in de buurt van  pluktuin Stoutenburg bracht, waar een bord: koffie met appeltaart, ons naar het terras trok.

Het was mogelijk om de pluktuin te bezoeken.bloemenmandWe namen een bloemenmandje en een schaar mee en doken de pluktuin in.

 

Ik knipte 3 verschillende groottes allium (sierui) bloemen af, legde ze in mijn mandje en rekende af. De schatten achter de toonbank (wel 1,5 m. afstand houden) gaven me een vruchtensapflesje met water mee om de bloemen heelhuids en gezond thuis te krijgen!

Van zo’n dag krijg ik weer mega veel energie!

 

 

 

 

 

 

 

 

Openstaande brug, pontje en voorheen ocrietfabriek

Vandaag fietsend in de buurt van de Eem: Eemdijk, Eembrugge en Eemnes
We komen veel recreërende mensen tegen.
Op het fietspad worden we ingehaald door mensen, (vaak) ouder dan wij maar met elektrische fiets (slecht voor mijn moraal, dat vaak ingehaald worden).
Ook op het fietspad jonge meisjes met paardenstaarten op skeelers en 2 vrouwen op een soort stepjes.
Op de dijk, die omzoomd wordt door margrieten, korenbloemen en een enkele klaproos komen ons 2 paardrijdsters tegemoet.
Op de Eem varen plezierbootjes met nogal eens een  dikke, oudere heer met blote buik en korte broek aan het roer.
En langs de Eem zitten mannen op metalen kistjes of krukjes, netjes op afstand van elkaar te vissen.
Heel relaxed allemaal; NU WEL, maar met Pinksteren………………..

Bij een Jachthaven hoop ik een ijsje te scoren, maar ik zie geen vaantje met OLA en als ik naar het terras loop roept een man; “Het terras gaat pas 1 juni open, mevrouw”
Dat weet ik, maar DAN wil ik hier niet zijn; dan zal het DRUK zijn, vermoed ik maar zo!

openbrugWe moeten stoppen voor een openstaande brug, het geeft me mooi even de kans om een foto te maken.

Behalve de mooie natuur en de recreërende mens komen we ook nog langs een terrein met iets wat resten lijken te zijn van een in 1939 opgerichte Ocriet fabriek,*)
Ocriet is een vorm van terrazzo, een materiaal dat bestaat uit steenkorrels, gevat in witte cement. Door plamuren, slijpen en polijsten kreeg het een glad oppervlak. Het werd voornamelijk gebruikt in lavetten en aanrechtbladen.

pontje eem

Na veel fietsen komen we bij een pontje, dat net afmeert. FrieslandersDe veerman rekent een euro per persoon mét fiets én verkoopt ook nog aardappelen. We moeten lokale ondernemers steunen dus we kopen 5 kilo Frieslander aardappels.

wouwBoven ons hoofd vliegt een wouw, duidelijk herkenbaar aan zijn aparte staart. Als we tussen de slootjes fietsen horen we het gekwaak van kikkers. In één van deze smalle slootjes staat en prachtig witte reiger; minstens één kikker, ben ik bang, zal straks niet meer kwaken!

Vlak over mijn hoofd scheert een geel sijsje, ik voel zijn vleugelwind door mijn haar; ik vermoed dat hij even zijn richtinggevoel kwijt was, hij botste bijna tegen me op.

Eembrugge is één van de kleinste plaatsen die ooit stadsrechten verkreeg en ook Eemnes heeft stadsrechten, Eemdijk is het enige dorp van de deze 3.
We zien nogal wat zwaluwen af en aan vliegen; ik vermoed dat ze jongen voedden, want veel verdwijnen er onder de rieten kap van de boerderijen.

Een prachtige dag, met heerlijk weer. Onderweg meer mensen dan lange tijd gezien; allemaal keurig minstens 1,5 meter van elkaar aan het recreëren.
Met Pinksteren zal het  vast drukker zijn.

 

 

*) n de zomer van 2008 werd in het bedrijf gevaarlijke vervuiling van de lucht geconstateerd, veroorzaakt door donker asbest, dat vijftig jaar eerder  als isolatie van de stoomleidingen was aangebracht ; de produktie  werd gestopt en het faillissement werd voltrokken. De eigenlijke fabriek is in 2014 gesloopt

 

Het stadje Eemnes vlagt

We fietsen (zeker in deze Coronatijd) veel.
In polder, bos en op de hei zie je soms amper mensen.
Soms rijden we een stukje door straten met huizen , dan krijg je een beetje een beeld van een dorp, of in het geval van Eemnes; het stadje (de gemeente telt  ca. 9.113 inwoners- [1.1.2019 CBS] en heeft een oppervlakte van 33,67 km2, waarvan 2,64 km² water)
De naam Eemnes is een samentrekking van EEM (de rivier) en het vroegere woord NES (landtong). De naam wordt al in een oorkonde uit 1269 gebruikt.

Toen we onlangs door het niet-oude gedeelte van Eemnes reden hingen er erg veel vlaggen; niet de Nederlandse driekleur, maar de officiële gemeentevlag van de Utrechtse gemeente EEMNES.
(De vlaggen bleken al in maart 2020 opgehangen als teken van saamhorigheid gedurende de Coronacrisis)

vag eemnesOmdat het er zoveel waren en de wind niet hard woei zag ik dat deze vlag behalve geel, rood en wit gekleurd is ook 3 “kopjes” heeft. Ze lijken een beetje op mijtergemutste hoofden.
Thuis heb ik dat eens nagezocht en ja; het zijn bisschoppen.
Dan wil ik ook graag weten welke bisschoppen!
Daar is niet achter te komen, wel dat in 1342 Jan van Arkel bisschop werd van Utrecht.(hij is begraven in de Domkerk in Utrecht) Hij zorgde, tussen 24 juli en 7 september 1352 ervoor  dat Eemnes stadsrechten*) kreeg.Het zou kunnen dat de Eemnessers uit dankbaarheid zijn afbeelding op hun vlag hebben gezet.**)
Maar waarom dan 3 (dezelfde) koppies?
Daar vond ik na zoeken, een “vermoedelijke” verklaring voor:
De drie hoofden zijn niet uit dank opgenomen in het wapen, maar verwijzen naar de drie heroveringen, soms met geweld, soms door middel van verzoening.
(De drie veroveringen slaan op het door de bisschop van Utrecht heroverd gebied van de graven van Holland)

wapen eemnes
gemeente wapen Eemnes

Het gemeentelijke dundoek, zoals deze nu uit de Eemnesser huizen wappert is waarschijnlijk in 1938 aangenomen, omdat op het 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina in 1938 de defileervlag van de gemeente Eemnes er (ongeveer) zo uitzag. Officiëel moet de vlag vierkant zijn, las ik***)
Daarvóór zou, in 1413, Eemnes een vlag hebben gebruikt met de volgende beschrijving: “…dat wimpel sal wesen van twee verven gedeijlt, wesende als boven fijn opel groen en beneden van silver wit, daer in ’t midden een beelt van golden des heijligen bisschops Sancte Nicolaes haeres
patroon staan sal.

Inwoners kregen deze vlag van bisschop Frederik van Blankenheim (1393-1423 bisschop van Utrecht) voor bewezen trouw in diens onenigheid met de Friezen

 

*) Om Eemnes bij het Sticht te houden werd in 1352  stadsrecht verleend, waarbij ook het recht op een eigen parochie met kerk kwam.

**)
Normaal gesproken mogen er namelijk géén bisschoppen afgebeeld worden op een vlag.

***)  Bijna alle vlaggen zijn rechthoekig.Van de nationale vlaggen zijn alleen de vlaggen van Zwitserland en Vaticaanstad vierkant

 

Bronkhorst en Bronckhorst

avikoOp weg naar het kleinste stadje van Nederland; Bronkhorst zagen we in de verte een vreemd, groot in aanbouwzijnd gebouw.  We reden erheen, het zag er futuristisch uit; er stond een hek omheen. Er werd druk gewerkt. Ik liep tot aan het hek en zag AVIKO staan. Ik weet dat dit een grote aardappelverwerkende fabriek is, die vroeger in Keppel stond. Vandaar de naam AVIKO , een acroniem voor Aardappel Ver werkende Industrie Keppel en  Omstreken
Er kwam een bouwer (met helm op) in de buurt van het hek (aan de andere kant dan waar ik stond) en ik vroeg of ik hem wat mocht vragen. Hij maakte een gebaar van “ik versta je niet” maar riep tegelijkertijd naar een andere collega iets. Die jongere collega liep naar het hek toe en vroeg me “Spanisch, Italienisch?” Ik antwoordde met English? Waarop hij zijn telefoon uit zijn zak pakte en  die voor me hield. Ik keek of ik iets moest intypen, maar hij hield hem toen dichtbij mijn mond. Ik sprak in “What kind of building is that?” (waarom in het Engels? Geen idee) De man hield de telefoon aan zijn oor, lachte en zei iets in de telefoon en hield de telefoon toen aan mijn oor; het mobieltje zeiCold storage robot building” Ik bedankte hem en liep terug naar de auto om mijn medepassagiers  de functie van het gebouw te vertellen.
Thuis zocht ik dit op en vond op internet:

VDR Bouwgroep heeft van Aviko de opdracht ontvangen voor de engineering en realisatie van een nieuw koel-/vrieshuis in Steenderen. Het vrieshuis bestaat uit circa 11.000 m2 opslag (40.000 palletplaatsen) en 400 m2 kantoor.

Bronkhorst2We reden door naar Bronkhorst, niet te verwarren met Bronckhorst.
De Bronkhorst zonder c is het kleinste stadje van Nederland, een paar straatjes oude huisjes maar wel mét stadsrechten(1482) en ca.157 inwoners.
Het Bronckhorst met c, is het in 2005 samengaan van de plaatsen Steenderen, Bronkhorst, Hummelo, Keppel, Vorden, Zelhem en Hengelo (G)

lammetjesWe genoten van het rondlopen, in de zon door de oude straatjes, de mooie huisjes, de bloeiende bomen, de weilanden én  later
pakten we een terrasje.
In een weitje zagen we twee schapen met ieder één lammetje. Er stond ook een koetsje en, alsof ze na uitgespannen te zijn even waren gaan liggen, lagen daar twee lammetjes tussen de disselbomen.

joodse begraafplaatsWe kwamen ook op een kleine Joodse begraafplaats terecht.
Joodse begraafplaatsen zijn bijzonder omdat in tegenstellingen tot andere begraafplaatsen Joodse graven nooit mogen worden geruimd of verstoord en dus “voor eeuwig “zijn. Omdat men, om te laten weten dat men er geweest is en de doden herdacht zijn, legt men een steentje op het graf, dit hebben wij ook gedaan.

Bronkhorst
Bronkhorst