Opgeruimd en…ijsbeer gevonden

Als je opruimt kom je dingen tegen waarvan je niet wist dat je ze had.
Althans ik had dat verleden week. Iemand die ik ontmoette restaureert jukeboxen.
Ergens op zolder heb ik nog een platenkoffertje met singles ( Elvis, Cliff, the Beachboys etc)  staan van vroeger, die wil ik hem geven (dat doet iemand er nog wat mee)
Omdat ik “ergens achterin” zocht vond ik ook een doos met papieren die ik bewaard had; die doos nam ik mee naar beneden om uit te zoeken.
Daarin zaten gedichten die ik ooit geschreven had, commissieverslagen van vergaderingen die ik ooit genotuleerd had en uitgeknipte krantenadvertenties waarin ik ooit genoemd werd. Behalve de laatste heb ik bijna alles weggegooid.

Wat ik ook vond waren een aantal krantenknipsels waarvan ik NU geen idee meer heb waarom ik die ooit bewaard heb. Het zou kunnen zijn dat ik er ooit een kort verhaal over wilde schrijven. Het zijn uiteenlopende berichten van: Student steekt ijsbeer neer  tot
PTT verandert in 1996 driekwart telefoonnummers.

Bijzonder. Ik ging ze lezen en bedacht dat het misschien leuk is om er alsnog “iets” mee te doen (dan heb ik ze niet voor niets bewaard)

ijsbeerVandaag begin ik met de ijsbeer.
(Helaas staat er geen datum op dit stukje van de krant; meer dan 20 jaar geleden is het in ieder geval)
Een enorm maf verhaal. Het speelt zich af in Moskou en de betreffende student  studeert  aan de kunstacademie.
Volgens de bewakers wilde de student Alexej het bont en het vlees van de beer stelen.
De student verklaarde dat hij bezig was de ijsbeer te tekenen, toen hij per ongeluk in de kooi viel;uit zelfverdediging had hij een keukenmes uit zijn tas gehaald en de ijsbeer neergestoken.
De ijsbeer was zo zwaar gewond dat het 5 uur duurde om de wonden te hechten.
Tot zover het krantenbericht.

Wie (welke student) gaat met een keukenmes in zijn tas naar de Dierentuin?
Kun je “per ongeluk” in een ijsberenkooi vallen?
5 uur hechten is niet één messteek geweest, lijkt me.
Dan de bewakers, (ingehuurd omdat er de afgelopen jaren kostbare dieren uit de dierentuin waren gestolen) hun commentaar dat de student bont en vlees wilde stelen vind ik heel bizar.
Wie gaat moedwillig IN een ijsberenkooi met een keukenmes een ijsbeer van zijn bont ontdoen? (het vlees houd je, als het lukt dan inderdaad over; maar de kans van slagen acht ik nihil; hoe kom je trouwens UIT die kooi met een dode,  ca 400 kilo zware ijsbeer én zijn pels?)

De slotalinea in de krant vind ik ook nogal bizar: Dierenvrienden hebben hun bezorgdheid geuit dat voedseltekorten en de stijgende prijzen, de mensen zullen aanzetten om dieren te stelen en op te eten.

DIT commentaar brengt me meteen aan het denken over onze (Nederlandse) dierentuin: ARTIS.
Daar hebben in de Tweede Wereld Oorlog Joden in verborgen gezeten. Onder andere in de apenrots.
De directeur van Artis toen, Armand Sunier was van  Zwitserse afkomst wat een pré was voor het communiceren met de bezetters. Duitse militairen wilden graag in ARTIS verpozen, dat kon, maar Sunier vroeg wel of er dan genoeg eten voor de dieren kon komen. De Duitsers zorgde dat er genoeg eten kwam, waar Sunier dan weer ook onderduikers van kon voeden.
Het verhaal gaat ook dat er hompen brood in de hokken lagen, waar de dieren dan
“ even” geen trek in hadden en dat hongerige, omwonende Amsterdammers probeerden met stokken die stukken brood door de tralies te halen om zelf op te eten.

Twee bijzondere verhalen, één uit Moskou en één uit Amsterdam, verbonden door een vrouw die een krantenknipsel had bewaard en er nu een blog van gemaakt heeft.

Verre familie in de Tweede Wereld Oorlog

Weer ben ik op internet bezig gegevens over mijn en mijn lief’s familie te achterhalen. Ik “waaier” behoorlijk ver uit (Ben niet alleen in rechte lijn bezig, maar betrek ook bv. een broer van een opa en diens familie) Het gaat me niet alleen om familie, maar ook om een tijdsbeeld. Ik vind de meest bijzondere sites.

Gisteren stuitte ik op een gedigitaliseerd document “Overzicht  van predikanten die Joden hielpen”.
Daar stonden (verre) familieleden van mijn man op.
De ene (predikant) had geholpen bij het onderduikadressen vinden voor Joodse kinderen en de ander, zijn zusje, die lerares was “verzorgde” Joodse onderduikkinderen.
Zij heeft het helaas met haar leven moeten bekopen. Ze  werd opgepakt en overleed in 1945 in concentratiekamp  Ravensbrück.*)  ze is maar 32 jaar geworden.

Ik kom er steeds meer achter hoe geweldig het is dat er zoveel documenten gedigitaliseerd zijn én dus algemeen toegankelijk.
De documenten,zoals hier boven zou anders “zomaar” verloren kunnen gaan, of ergens opgeslagen liggen en voor bijna niemand toegankelijk.

digitaal Joods monument
Ik kwam er ook achter dat er een digitaal Joods Monument is, waarop ook de naam van deze lerares staat**)

Weer maakte ik kennis met een bijzonder stukje geschiedenis, van niet  eens zo heel lang geleden

 

 

*) Tussen 1939 en 1945 werden daar 132.000 vrouwen en kinderen;20.000 mannen en 1000 vrouwelijke tieners als gevangene geregistreerd

**)Het Joods  online Monument gedenkt de meer dan 104.000 personen die in Nederland als jood werden vervolgd en de holocaust niet overleefden. Ieder slachtoffer wordt herdacht met een persoonlijke pagina.

Zookeeper’s wife (film)

zzokeepers wife

Een indrukwekkend, waargebeurd verhaal over een echtpaar in Warschau,  die in hun dierentuin  tijdens de Tweede Wereldoorlog Joden liet onderduiken.

Ook in Nederland is dat het geval geweest in Artis. In het Verzetsmuseum in Amsterdam [vlakbij Artis] heb ik eens een lezing bijgewoond over wat er zoal in Artis in oorlogstijd gebeurd is.  Artis had  in de oorlog een Zwitserse directeur, die de dierentuin heeft open kunnen houden  met als reden “voor entertaining “van de Duitse soldaten.
Hij kon ervoor zorgen dat er voldoende (net genoeg) te eten was voor de dieren en dat het personeel er kon blijven werken. In, in ieder geval het apenverblijf, zaten Joden ondergedoken. Naar schatting 300 Joden zijn toen “gered” door hun verblijf in Artis

artis in oorlogstijd
Duitse militaire in Artis in oorlogstijd

Ook in de film over Warschau’s dierentuin hebben ongeveer 300 Joden hun leven te danken aan hun dierentuinonderduikadres; door het gedrag van de moedige directeur en zijn vrouw. Veel van hun dieren kwamen om bij bombardementen hekken en kooien werden kapotgebombardeerd zodat dieren vrij rondliepen. De Duitsers schoten daarop de meeste dood. Daarvoor had een Duitse directeur van een dierentuin in Berlijn aangeboden de dieren te “redden” door de sterke en goede fokdieren over te brengen naar Berlijn.( zogenaamd zouden ze terugkomen als de oorlog afgelopen was

Door een ingenieuze vondst van het echtpaar kon de dierentuin blijven bestaan als verzameling gebouwen met grond. Ze stelden voor er een varkensfokkerij van te maken. Het vlees kon dienen voor de Duitse soldaten en het eten van de varkens kon het afval van het getto zijn. Na de oorlog zou het echtpaar hun dierentuin dan weer kunnen exploiteren. Door hun varkensfokkerplan kon Jan (de directeur) met een vrachtwagentje in het getto komen om er vuilnisbakken  met groenafval te legen en tegelijkertijd kinderen en later ook volwassenen uit het getto  onder de schillen en drab in zijn vrachtwagentje naar de dierentuin smokkelen. De beelden in het getto zijn gruwelijk (ook in de bijzondere film The Pianist heb ik dergelijke beelden gezien)

In het huis (de kelder) van de directeur en zijn vrouw zaten de onderduikers, die s avonds in de huiskamer konden zijn. Antonina (Jan’s vrouw)) speelde  ’s op de piano als het safe was om te verschijnen.
Als ze overdag speelde wisten de onderduikers dat ze doodstil moesten zijn, dan waren er Duitsers binnen.
De Duitse zoöloog,  de directeur van de dierentuin in Berlijn dringt  hun leven binnen. Antonina probeert hem te paaien, om zo een en ander voor elkaar te krijgen, maar hoewel Jan daar aanvankelijk mee instemt, krijgt hij later toch grote moeite met het feit dat zijn vrouw “iets” te aardig tegen de Duitser is, die op dat moment het bevel over de dierentuin krijgt, om daar, volgens zijn zeggen, met toestemming van Göring , een fokprogramma met bizons op te zetten om de uitgestorven OEROS weer terug te brengen. Er zitten spannende momenten in de film, maar de film is toch vooral ontroerend en historisch.

Cast: Jessica Chastain = Antonina,
Johan Heldenbergh = Jan,
Daniel Brühl= zoöloog en directeur Berlijnse dierentuin.

Regie Nikola Jean Caro, Nieuw Zeelandse regisseur en scenarioschrijfster