Goede (?) Vrijdag

2 april 2021

Nooit heb ik begrepen waarom de dag van de  kruisiging van Jezus GOEDE Vrijdag moet heten.
Onlangs las ik dat dat een “christendingetje” is: er gebeuren vreselijke dingen, maar daar komt ook vaak iets GOEDS uit voort.

In dit geval wordt Jezus gepijnigd, vernederd, gekruisigd maar hij BLIJFT liefdevol en vergeeft zelfs zijn beulen (aldus het  Bijbelverhaal)
Daarom heet deze dag; GOEDE VRIJDAG.
Zelf ( Christelijk opgevoed) gaat het mij wat ver, maar wie ben ik?  (retorische vraag)

Nu ik toch “Christelijk” aan het lezen was, las ik ook voor het eerst het tijdstip van Jezus dood:
3 uur ’s middags (volgens de katholieken)
Ook schijnen de (sommige?) katholieken op de Goede Vrijdag avond een kruis door de kerk te dragen en  het te “eren”; de clerus schijnt dan rode kleding te dragen als verwijzing naar Jezus’ bloed.



Er zijn meer mensen gekruisigd: tegelijk met Jezus, 2 moordenaars, maar omdat de kruisiging op Pesach was en de traditie in die tijd voorschreef dat er op dié dag één gevangene zou worden vrijgelaten, mocht het volk kiezen wie van de 3 men zou vrij laten, dát werd Barrabas)

Vóor Jezus geboorte, in het jaar 333 liet Alexander de Grote een dam bouwen (tussen het huidige Libanon en het eilandstaatje Tyrus) daarna liet hij alle mannelijke bewoners van de havenstad kruisigen.

Ook ná het heengaan van Jezus werd er nog gekruisigd; in 1597 in Japan (Nagasaki) 26 Christenen en in Cambodja (tijdens het Rode Khmerbewind 1975-1979) werden gevangenen ook gekruisigd.

Waarom herinneren we, ook niet- gelovigen, dan in ONZE TIJD alléén de kruisiging van Jezus?
Omdat uit dié gebeurtenis een Wereldreligie is ontstaan.





Verspreiding Christendom


Valentijnsdag (14 febr)

Ook in Nederland “vieren” mensen sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw 14 februari: Valentijnsdag.
Het schijnt dat de Nederlandse Middenstand, en met name de bloemisten het feest al eerder in Nederland wilden promoten. Zij merkten dat rond 14 februari de vraag naar bloemen in het buitenland toenam.


Ik las dat in 1951 bloemisten in Leeuwarden een folder hadden verspreid met daarin WIE Sint Valentijn was én dat de handelingen van deze monnik, die bloemen aan geliefden gaf, navolging verdiende. De folder had niet het gewenste resultaat (massale run naar de bloemenwinkels)
Daar waren de Friezen te nuchter voor  werd als oorzaak van het mislukken van de actie gegeven

Valentinus (Latijn voor Valentijn) kunnen meerdere martelaren zijn geweest, ze leefden in de 3e en 4e eeuw. Een Sint Valentijn werd door paus Gelasius I in 496 tot heilige uitgeroepen.
Welke Valentijn hij bedoelde is niet bekend.
Er wordt geschreven: “Sint Valentijn is een heilige die terecht door mensen wordt vereerd, maar wiens daden slechts aan God bekend zijn”.
Waaruit ik lees: wij weten het niet!

Plaatje van “een” Valentijn, maar dus NIET zeker of dit DE Valentijn is????



Tot 1969
had Valentijn een plekje op de Calendarium Romanum Generale (heiligenkalender) Waarschijnlijk is hij toen geschrapt, omdat niet bekend is welke Heilige de echte Valentijn nu precies was.


Er zijn een aantal “kandidaten”:
Een geestelijke, een Valentijn; die een Christen vrouw met een heidense soldaat trouwde (dat mocht NIET van de keizer; hij deed het toch) De keizer liet hem, toen het hem ter oren kwam martelen en onthoofden op 14 febr);

Dan is er nóg een Valentijn, een bisschop uit Terni, (een groot bloemenliefhebber) hij werd in onthoofd tijdens de christenvervolgingen van Keizer Aurelianus, volgens geschriften was dat op 14 febr.

En een Romeinse Valentijn, een priester, die omkwam tijdens de Christenvervolging onder keizer Claudius II Gothicus  (268-270).

Géén van dezen is dus ZEKER de ECHTE Valentijn (ZEKER is dat Valentijn, voor de katholieke,n géén heilige meer is) wél is hij behalve “beschermheilige” van de geliefden ook die van de imkers.

Vijf en 6 december

Bijna iedereen weet dat “onze” Sinterklaas gebaseerd is op de bisschop van Myra ( in Lycië, dat nu Turkije heet) Er is niet bekend wanneer hij geboren is wél dat hij op 6 dec. 342 (na Chr) overleden is.
Nicolaas is de schutspatroon van de zeevaarders en beschermheilige van kinderen.
Pas vanaf de dertiende eeuw wordt zijn naamdag gevierd

In de  Middeleeuwen al werd op Duitse en Noord-Franse kloosterscholen het Sint-Nicolaasfeest gevierd.
Rond 1600, na de Reformatie, werd het in sommige plaatsen, bijvoorbeeld Delft verboden om Sinterklaas te vieren, Protestanten hadden bezwaren tegen deze katholieke heldenverering.

Het oudste bekende sinterklaasgebruik is het zetten van een schoen.
In Nederland doet men dit vanaf de 15e eeuw, toen mochten armen in de kerk zetten hun schoen zetten. Rijke burgers stopten daar  dan geld in.

Bisschop Nicolaas kwam uit Myra en dus niet uit Spanje; ik las dat in oude liedjes niet vermeld wordt dat hij UIT Spanje komt maar dat hij NAAR Spanje reisde om cadeautjes (sinaasappelen en zoetigheid) te kopen. Vandaar de verwarring?

De eerste intocht van Sinterklaas in Nederland was in Limburg, in 1888 in  Venray.
Dit gebeurde op de sterfdag van de Bisschop van Myra, op 6 december dus.
Nú is dat de datum waarop het sinterklaasfeest vaak eindigt (hoewel er ook mensen zijn die het DIE dag juist vieren)
Mijn Engelse schoonzus vond het belachelijk dat wij de Sint (die de Engelsen NIET kennen, wel de Kerstvariant Santa Claus) wél inhaalden aan de kade, maar hem nooit uitzwaaide.
Inderdaad “verdwijnt” Sint altijd nogal stilletjes: ”Dag Sinterklaasje, daaag zwarte Piet”


Nog wat “weetjes” over de Sint:

* De Sint zijn muts (mijter) is altijd ROOD maar… rode mijters worden in de Katholieke kerk  niet gedragen;[ Waar is dan ooit die rode muts vandaan gekomen?] 

* De  staf: de krul is een symbolische slang, teken van wijsheid en oneindigheid;

* De lekkernij marsepein komt oorspronkelijk uit het Midden Oosten en kwam via Venetië naar Europa; de Italianen maakte van amandelen, suiker en water een soort brood en noemde het Marci panis;

* In Nederland geeft men chocolade letters; ik heb gelezen dat dát komt omdat kinderen in kloosterscholen in de middeleeuwen letters leerden door ze te  bakken van brooddeeg, als
ze de letter kenden mochten ze die opeten. Rond 1890 daalde de cacaoprijzen erg, zo erg dat het brooddeeg werd vervangen door chocolade ( waarom dan op 5 december? Zou dát de oorzaak van de chocoladeletters met 5 december zijn? ik vraag het me af. Internet is niet ALTIJD juist)

* De letters S, M,P en J zijn de meest verkochte chocolade letters.
* Van al het lekkers dat omstreeks 5 december verkocht wordt staat de chocolade letter op 1 en de pepernoot op 2

* 300 jaar geleden ontstonden de pepernoten; zeelui brachten kruiden:
 peper, nootmuskaat, kaneel, gember en kruidnagel mee uit het Verre Oosten .
 Daarvan werden  speculaaskruiden gemaakt … en dus ook kruid- of pepernoten, die waren hard en daarom kon er mee gegooid worden. [Waarom gooien? Waarom omstreeks 5 december? Geen idee]

* In Amsterdam is in 1880 een pepernotenfabriek geopend.

Oudjaarsavond op 31 oktober

Bij de Kelten*) eindigde het oogstseizoen op 31 oktober en begon het winterseizoen op 1 november; met die datum begon hun Nieuwe Jaar. 31 oktober was dus hun Oudjaarsviering.
Om het einde van het jaar te vieren én dat de oogst binnen was en hun vee veilig op stal stond, ontstaken ze vreugdevuren.
Samhain heette dit feest en is vermoedelijk ontstaan rond het begin van onze jaartelling

vllermuis stout
De naam Halloween kwam pas zo’n 400 jaar geleden en is eigenlijk een samentrekking van All Hallows Even; de avond vóór Allerheiligen.

Allerheiligen (1 nov)  is een christelijke (lees; katholieke) feestdag; een dag waarop alle  heiligen (ruim honderdduizend las ik) worden herdacht.
De dag erop (2 nov.)  is het Allerzielen; wederom een katholieke feestdag waarop alle gestorvenen (mensen dus) worden herdacht.

Halloween wordt de laatste jaren ook in Nederland wel “gevierd”, maar in Ierland, Groot Brittannië, de VS en Canada wordt dit al veel  langer uitbundig gevierd.
Dat kinderen langs de deur gaan en snoep krijgen:  Trick or Treat (of je geeft snoep of je krijgt een sneer) komt vermoedelijk uit beide feesten voort;  het Keltische Samhain en het christelijke Allerheiligen.
Keltische jeugd ging langs de huizen om hout voor de vreugdevuren op te halen en kregen daar ook wel eens iets te eten bij; katholieken bakten de vooravond van Allerzielen zielenkoeken, armen en kinderen trokken langs de deuren om deze op te halen.
Het idee van de uitgeholde pompoenen met licht er in is oorspronkelijk bedoeld  om de boze geesten te verjagen.

 

*) Met Kelten wordt een verzameling  volkeren en stammen aangeduid die vóór het begin van onze jaartelling én de eeuwen daarna een Keltische taal spraken.
Een Kelt was dus een spreker van een Keltische taal.

Geloof en hoofddeksels

Het fascineert me waarom sommige gelovigen hun hoofd bedekken.
En dan bedoel ik niet de religieuze “voorgangers” zoals priester, paus *of non (katholiek of boeddhistisch)  maar de “gewone” religieuze mens, in het gewone dagelijkse leven.
In sommige geloven moet de man, in andere de vrouw het hoofd bedekken.
Ik heb het gevraagd, heb er over gelezen en heb nagezocht.

keppeltjeHet Jodendom (Talmoed) schrijft aan mannen voor het hoofd te bedekken; het is een teken van eerbied voor God. Sommige Joden dragen altijd een keppeltje, anderen alleen als ze gaan bidden. De moderne Jood draagt soms een keppeltje om redenen dat “God boven ons is” en/of  om zich te identificeren met het Joodse volk

hoofddoek
De Islam vraagt vrouwen hun hoofd te bedekken, zodat hun haar niet zichtbaar is. Volgens sommigen staat dat in de Koran, volgens anderen niet.
Zeker is dan in de Koran**) staat” Allah zegt: ‘En zeg tegen de gelovige vrouwen, dat zij hun ogen neerslaan en hun kuisheid bewaken, en hun aantrekkelijkheden niet tonen, behalve wat daarvan zichtbaar is’.
Hieruit halen sommige Islamieten dat vrouwen hun haar moeten bedekken, dat is immers “hun sieraad”. (1962-1965)

Bij de katholieken was het tot het Tweede Vaticaans Concilie ( 1962-1965)  voor vrouwen verplicht hoofdbedekking te dragen in de katholieke kerk.

Turban headdress rasterIn het sikhisme heeft de sikh een tulband, daaronder heeft de sikh ongeknipt haar.
Vanaf hun geboorte wordt het haar NIET geknipt. Het is voor de sikh een vereiste een tulband te dragen; het staat beschreven in de Goeroe Granth Sahib (Sikh Reth Maryada) Heilige boek van de Sikhs
Door het dragen van een tulband toont een Sikh zijn verantwoordelijkheid.
De acties van een tulbanddragende Sikh raken dus niet alleen hem, hij vertegenwoordigt hiermee  de gehele Sikhgemeenschap.

Er bestaat een verzameling van religieuze hoofddeksels.
Ondernemer Dieter Philippi (Saarbrücken D) heeft een privé verzameling  die bestaat uit meer dan 500 hoofddeksels van wederdopers,   hoofddeksels uit het Christendom, de Islam, het Jodendom,  Caodaïsme, Shintoïsme, sikhisme, soefisme en overige geloofsgemeenschappen en is helaas niet openbaar toegankelijk. (afspraak maken om te bekijken schijnt mogelijk)

 

Tabaksteelt in Nederland

Voordat Columbus Amerika ontdekte(1492) was er géén tabaksindustrie in Europa.
In 1492 ontdekte Columbus niet alleen Amerika, maar werd ook het Edict van de verdrijving van de joden door Isabella van Castilië en Ferdinand II van Aragon uitgevaardigd. Dit katholieke koningspaar wilden dat alle Joden oftewel hun land verlieten of zich bekeerden tot het katholicisme.
Joden vluchtten toen naar onderandere Nederland, dat toleranter was maar dat ook beperkende maatregelen voor Joden had; Joden mochten geen lid worden van de gilden. De Sefardische Joden (afkomstig uit Spanje en Portugal) gingen (min of meer noodgedwongen) in bankzaken of in de handel, wat wel toegestaan was.

In Amersfoort  en omgeving woonden in die tijd veel Joden. Dat kwam, omdat de tabaksindustrie daar toen net in opkomst kwam (“Het huis met de paarse ruitjes” bekend in Amersfoort, heeft de familie Cohen, die haar geld met de tabaksindustrie heeft verdiend, laten bouwen)

De tabaksteelt breidde zich verder uit  naar de Gelderse Vallei. Dát werd een van de belangrijkste tabaksgebieden in ons land. De tabak , die in die  contreien toen verbouwd  werd ,was geschikt als snuif- en pruimtabak en voor het stoppen van pijpen, niet voor het maken van sigaren en sigaretten.

Voor wie interesse heeft in de tabaksteelt in Nederland is er het Tabaksteeltmuseum in Amerongen. Tot 17 februari a.s. is het museum nog gesloten. (info@tabaksteeltmuseum.nl)