Vuurwerk

Ooit is er een rotje in de broekspijp van een familielid geschoten. Of het de broek van mijn vader of een oom was herinner ik me niet meer (het was voor mijn geboorte) Maar het verhaal werd iedere december weer verteld. Géén idee hoe dat rotjesverhaal afliep, alleen dat mijn ouders panisch voor vuurwerk waren ( ’t zal wel een amputatie tot gevolg gehad hebben, gezien hun angst)
Toen ik klein was mocht ik NIET naar buiten op Oudjaarsavond en zelfs moest ik een eind van het raam afstaan (voor de zekerheid)
Ik had in mijn kindertijd NIETS met Oud – en Nieuw (ja, angst)

Toen ik 10 jaar was stierf mijn vader. In september.
De eerste jaarwisseling na mijn vaders overlijden had mijn moeder zijn foto op de tafel staan (naast de schaal oliebollen en appelflappen (gekocht wat papa maakte ze altijd) en zat ze op de stoel ernaast te huilen. Dat zal niet de hele dag zijn geweest, maar in mijn beleving later was dat de hele Oud- en Nieuw.
Van die tijd af was Oudjaar een herdenkingsdag. Mijn moeder huilde en dacht aan mijn vader en ik hoopte maar dat die avond gauw over zou zijn. Later werd het minder, maar nooit echt leuk.

Toen kreeg ik een vriend. Hij was gek op Oud en Nieuw. We woonden in een straat met flats waar vroeger veel musici woonden. Hij vertelde dat zij vroeger om 12 uur  mét hun instrument op het balkon gingen staan en speelden En dat er aan het eind van de straat een grote kerstboomverbranding was, dat veel mensen vuurwerk afstoken, en naar buiten kwamen om elkaar Gelukkig Nieuwjaar te wensen, het klonk gezellig.

Die eerste Oudjaarsavond van onze verkering belde hij even na twaalven bij ons aan om ons een gelukkig Nieuwjaar te wensen en…………. hij kwam me halen om naar zijn ouders mee te gaan. Dan moest ik de straat over!! Mijn moeder begon al te beven, haar  dochter de straat op!!! Mijn vriend was ferm; zijn ouders moesten ook gelukkig nieuwjaar gewenst worden, toch? Ik mocht en ging, trillend van angst. Het knalde en overal schoten pijlen de lucht in. Pure angst.

rotjes
vuurwerk in jongenshanden: Angstig!!!

We moesten een brede straat over, daar woonden zijn ouders. Ik schoot de voordeur in, blij binnen te zijn. Maar na de gelukwensen, Houd je jas maar aan dan gaan we even verderop kijken, gingen we weer naar buiten. Dat ik dát gedaan heb moet een daad van pure liefde geweest zijn, ik was zoooo bang.

Ik ben altijd gefascineerd geweest (door het niet mogen meemaken als kind misschien?) door vuurwerk, maar van veraf. Met Koninginnedag, aangestoken door professionals, maar  door gewone mensen van dichtbij? Er kon immers iets in je broekspijp terecht komen?

Met dát vriendje van toen ben ik getrouwd én…. kreeg ik 2 zonen, die zoals alle kleine (en grote) jongens, vuurwerk fascinerend vonden. Dát is altijd een zaak geweest van mijn man en zij. Ik wilde geen angst overdragen en hield me er verre van.

carbid
Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn schoonzus stierf werd het een traditie om naar mijn broer in de Achterhoek te gaan en daar Oud- en Nieuw te vieren.
Traditie daar: georganiseerd vuurwerk: carbidschieten! Wel watjes in je oren voor de enorme knallen, maar  staand achter een hek, met mensen die weten wat ze doen.

Toen pas werd Oud en Nieuw  LEUK!

Oudjaarsavond op 31 oktober

Bij de Kelten*) eindigde het oogstseizoen op 31 oktober en begon het winterseizoen op 1 november; met die datum begon hun Nieuwe Jaar. 31 oktober was dus hun Oudjaarsviering.
Om het einde van het jaar te vieren én dat de oogst binnen was en hun vee veilig op stal stond, ontstaken ze vreugdevuren.
Samhain heette dit feest en is vermoedelijk ontstaan rond het begin van onze jaartelling

vllermuis stout
De naam Halloween kwam pas zo’n 400 jaar geleden en is eigenlijk een samentrekking van All Hallows Even; de avond vóór Allerheiligen.

Allerheiligen (1 nov)  is een christelijke (lees; katholieke) feestdag; een dag waarop alle  heiligen (ruim honderdduizend las ik) worden herdacht.
De dag erop (2 nov.)  is het Allerzielen; wederom een katholieke feestdag waarop alle gestorvenen (mensen dus) worden herdacht.

Halloween wordt de laatste jaren ook in Nederland wel “gevierd”, maar in Ierland, Groot Brittannië, de VS en Canada wordt dit al veel  langer uitbundig gevierd.
Dat kinderen langs de deur gaan en snoep krijgen:  Trick or Treat (of je geeft snoep of je krijgt een sneer) komt vermoedelijk uit beide feesten voort;  het Keltische Samhain en het christelijke Allerheiligen.
Keltische jeugd ging langs de huizen om hout voor de vreugdevuren op te halen en kregen daar ook wel eens iets te eten bij; katholieken bakten de vooravond van Allerzielen zielenkoeken, armen en kinderen trokken langs de deuren om deze op te halen.
Het idee van de uitgeholde pompoenen met licht er in is oorspronkelijk bedoeld  om de boze geesten te verjagen.

 

*) Met Kelten wordt een verzameling  volkeren en stammen aangeduid die vóór het begin van onze jaartelling én de eeuwen daarna een Keltische taal spraken.
Een Kelt was dus een spreker van een Keltische taal.

Verleden jaar op deze dag

Toen we twee jaar geleden op mijn broers verjaardag kwamen schrokken we: zijn gezicht was helemaal geel! Hij voelde zich “prima” naar zijn zeggen, maar was ook wel geschrokken van zijn kleur toen hij bij het wakker worden in de spiegel keek en had een afspraak met de huisarts gemaakt voor later die dag.
De huisarts schrok ook, gaf pillen mee en een verwijsbrief voor een specialist later die week.
Om een lang verhaal kort te maken: het was foute boel, erg foute boel.
Een specialist, in een ander ziekenhuis, durfde hem te opereren, géén garantie, maar de kans op een langer leven zat er in. Mijn broer pakte die kans.
De operatie lukte en het zag er enorm goed uit, de kans  op extra tijd, levensverlenging was aanwezig. Mijn broer knapte op en kreeg bijna een heel jaar erbij!

Helaas ging het toen “opeens” niet goed meer en kreeg hij te horen dat hij zou sterven.
Hij wist dat zijn verjaardag in mei 2018 zijn laatste zou zijn. We vierden het met alle mensen die hij lief had. Een hele bijzondere verjaardag.
Een dikke maand later koos hij voor euthanasie en stierf hij.

tuin papaverDit is het eerste jaar dat zijn geboortedatum voorbij gaat zonder dat hij op deze aarde aanwezig is.
Het is vreemd. We gaan naar zijn dorp, naar zijn huis, waar nu een bekende van ons woont en we werken in de tuin.
Als ik aan het onkruid wieden ben (iets dat ik ook vaak deed toen hij nog leefde) kan ik me voorstellen dat hij gewoon binnen zit en ieder moment naar buiten komen kan. Natuurlijk wéét ik dat het niet zo is, maar toch..
Er wordt gesnoeid, gerooid, gewied en afgebroken.

Hoe beter mijn  broer “te gedenken” dan door het werken in “zijn” vroegere tuin?