Vogelbrein

Vogels zijn slimme beestjes.
Dat weten wij mensen nog niet zo lang.
Eerst vonden wij onszelf superieur, toen ontdekten we dat primaten en dolfijnen ook wel slim waren en vandaar af zijn we ons voor het intellect van allerlei andere beesten gaan interesseren.

De laatste gemeenschappelijke voorouder van mens en vogel schijnt meer dan 300 miljoen jaar geleden bestaan te hebben; daarna hebben mens en vogel een gescheiden evolutie meegemaakt.*)

Vogels kom je overal op de wereld tegen van de evenaar tot de polen; als klasse bestaan ze al meer dan 100 miljoen jaar; ze zijn een van de succesnummers van de natuur.
Ooit was er een oervogel,  de voorouder van alle vogels, nu zijn er 10.400 soorten vogels, las ik.
Toen ik dat ging verifiëren vond ik elders een getal van 9.200 (op de Soortenbank)
Laten we het er maar op houden dat het er VEEL zijn ( want wat is de waarheid?)

Ooit las ik het bewezen verhaal dat een ekster een slimme vogel is; er zijn namelijk proeven gedaan om te zien of deze vogel zich zelf herkent in een spiegel. JA DUS.
Eerder was dat alleen bekend bij mensapen, dolfijnen en olifanten


Het onderzoek: Een spikkel werd op de borst van de ekster geplakt en de ekster werd voor de spiegel gezet.
De ekster keek in de spiegel, naar zichzelf en ging toen de sticker op zijn borst wegklauwen en pikken ( het werkte bij meerdere eksters, niet bij andere vogelsoorten)

Een vogel heeft een klein hoofdje, maar niet alleen de omvang van de hersenen is voor de capaciteit belangrijk, het aantal neuronen, wáár deze zich bevinden en hoe ze verbonden zijn ook.
Het is gebleken dat vogelbreinen een hoog aantal neuronen bevatten op plekken wáár dit telt met dichtheden vergelijkbaar met een primatenbrein én schakelingen die op die van de mensen lijken

Wat ik ook zo’n leuk verhaal vindt is dat van de pimpelmezen, koolmezen en (in veel mindere maten) van roodborstjes.

Engeland 1921 in  Swaythling; de melkboer zet glazen flessen met metalen folie melkdoppen voor de voordeuren.
Er komen bij de melkboer steeds meer klachten dat er gaatjes in de doppen zitten (en de melk daardoor zuur wordt) Bij nadere inspectie blijken kool- en pimpelmezen de veroorzakers van de gaatjes te zijn en de room, bovenop de melk te verschalken.
Dit verschijnsel verspreid zich over heel Engeland, Wales en Ierland.
Het blijkt dat de mezen het elkaar “leren”

Wat was er dan met die roodborstjes?
Die deden het “soms” ook wel eens, maar niet in de hoeveelheden van de mezen. De verklaring daarvan vonden vogelkenners in het feit dat roodborstjes niet zo sociaal zijn, niet in groepen leven en dus ook minder hun kennis onder hun soortgenoten verbreiden.

Het leuke vind ik ook dat je vogels OVERAL vindt, bos, hei, tuin, park en vakantieadres waar dan ook!
En dat er zoveel verschillende soorten zijn.
Duiven kunnen bijvoorbeeld beter navigeren dan mensen; er zijn ook vogels die ontelbaar veel liedjes kunnen herkennen, vogels die bessen kunnen verstoppen en later weer vinden en vogels die (net als primaten) hulpstukken kunnen gebruiken, kortom allerlei soorten SLIMME vogels!







*) In 1861 werd het fossiel ontdekt van Archaeopteryx, een van de oudst bekende vliegende dinosauriërs,  een oervogel van 150 miljoen jaar oud, die toen leefde in het gebied dat nu Duitsland is

Nagekomen vogelbericht
Momenteel wordt de grutto in ons land bedreigt!
Help dit te voorkomen.
Teken de petitie op: https://www.vogelbescherming.nl/petitie-aanvalsplan-grutto/
( Al 11.565 mensen gingen u voor)

Bijzondere foto’s (3)

Vandaag heb ik weer eens geput uit mijn verzameling ” bijzondere” foto’s.
Bijzonder vanwege de onderwerpen erop. Deze keer met het thema: Buitenland

Engeland: een kerkdeur die IN 2 bomen is vergroeid.
Het lijkt zo een kabouterdeurtje, maar het is een “mensenformaat” deur waarin vroeger de mensen ter kerke gingen.

Nieuw Zeeland: een geiserlandschap waarin je ieder moment iets onverwachts kan zien opduiken; het heeft iets mysterieus

Hongarije: het gigantische Heldenmonument in Budapest én een grondaanwijzing waar de toiletten te vinden zijn; het groteske en het kleine!

En dan de natuur weer

Twee bijzondere zeegezichten, niet met zand tot aan het water zoals in Nederland, maar rotsen én gras

Beachy Head*) aan Het Kanaal en de Stille Oceaan

Nog een keer Nieuw Zeeland:
Natuur gecombineerd met mensencomfort!

In een regenwoud in the “middle of nowhere” 2 “OPENBARE” toiletten.

*) Beachy Head (GB) heeft niets met beachy = strand te maken maar is een verbastering van het Franse “mooie kaap”

( huis)Dieren commitment


Gistermorgen spraken we tijdens het wandelen een meneer  die een hond aan het leren was om aan één kant van hem te lopen. We raakten aan de praat .De man was vrijwilliger bij een Grieks zwerfhonden Opvang Centrum De hond bleek een voormalige Griekse zwerfhond te zijn.

Deze hond was geplaatst bij een Hollands gezin maar had hij onlangs teruggehaald van dat opvangadres. Het ging daar niet goed
Normaliter gaat hij bij mensen, die een zwerfhondje geadopteerd hebben een paar keer kijken vertelde hij; dat mag nu, door Corona, niet, dus is hij afhankelijk van de beelden die de nieuwe eigenaren van de hond opsturen.


Deze hond werd in een bench opgesloten, na een aantal “incidentjes” (terrein afbakening en territoriumdrift) met de kleine kinderen, die kennelijk hem niet met rust konden laten. De mensen hadden zich, beiden thuis werkend en mét kleine kinderen niet gerealiseerd hoeveel tijd en energie “opvoeden van een hond” kost; de oplossing, lange tijd opsluiten is zelden een goede.

Een hond  vereist normaal al een enorm commitment, laat staan in Coronatijd. Het klink “gezellig” om, als je tóch thuis bent een hond aan te schaffen, maar er komt ook “werk” bij kijken, zeker een jonge, hond (of een hond met een verleden) die nog (her) opgevoed moet worden!

Niet alleen het uitlaten komt iedere dag terug, de vakanties is ook ieder jaar weer een aandachtspunt. Hond mee, dan rekening houden met waarheen je gaat. Een oppasadres kan, als geen bekende het wil doen, duur zijn en hoe weet je dat de opvang goed en betrouwbaar is?
Kortom een hond nemen in een spontane opwelling is, in de veel gevallen, gedoemd te mislukken. Het hele gezin moet er achter staan en “mee willen doen” de pro’s en contra’s moeten goed afgewogen worden.
Afhankelijk van de grootte van de hond kunnen ze 8 tot 18 jaar  oud worden. Zó lang moet een hondenbezitter (en zijn gezin) dus rekening houden met zijn/haar viervoeter.

A dog is for life not only for Christmas

In Engeland zagen we ooit posters met daarop een zielig kijkend hondje en daaronder de tekst:
A dog is for life not only for Christmas. Toen ik mijn Engelse schoonzus vroeg wat die tekst precies inhield, vertelde ze dat veel mensen hun kind met Boxing Day (2de Kerstdag) een hondje geven en pas later er achter kwamen dat een hond hebben wel veel inbreuk maakte op hun dagelijkse routine. Vaak werd zo’n hond dan langs de kant van de weg “ergens” achter gelaten.
De RSPCA ( Eng.dierenbescherming) geeft voorlichting over wat het inhoudt een hond te hebben en maakt stickers en posters om mensen tegen impulsieve aankoop te waarschuwen!

Hier in Nederland schijnt niet Kerstmis maar het Coronavirus  het impulsief  hondje kopen te bevorderen.


De man verwacht meer zwerfhonden uit Griekenland, zodra het  “reizen weer mag”.
Hij heeft deze hond een tijdje zelf in huis vóór hij hem gaat herplaatsen en kan dan de toekomstige eigenaars precies kan vertellen wat ze kunnen verwachten van deze hond.

De hond keek ons lief aan. Ons (dieren) hart is groot, maar we hebben, toen onze hond, na 14 jaar vreugde te hebben gegeven, stierf besloten géén  “eigen” hond meer in huis te nemen (wel logeerhonden af en toe) Voor die beslissing waren duidelijke argumenten en die gelden nog steeds!
We gaan geen liefkijkend zwerfhondje in huis nemen in een opwelling, hoewel de verleiding er wel was!

De man vertelde zijn hart vast te houden als deze Coronaperiode afgelopen is, hij is erg bang dat, als mensen weer naar hun werk moeten de  aangeschafte hond teveel worden en de asiels overvol zullen raken. We hopen van harte dat hij ongelijk krijgt!

Meer vormen van golf

Mijn oudste broer woonde het grootste gedeelte van zijn leven in Engeland.
Zijn sport was golf.
Als ik in Engeland was, keken we samen vaak golfwedstrijden op t.v en ook ging ik wel eens mee naar zijn golfclub.
Golf was ook “nodig” voor het zakenleven, zei hij. Je sloot er als zakenman deals af en nam (potentiële) klanten mee naar de golfclub. Mijn broer ging ook op “golf” vakanties met zijn maatjes naar Schotland, Spanje en Amerika.

“Zijn ” golfbaan



Broer en ik hadden een totaal ander leven. Hij genoot soms van het onze en was blij dat hij weer terug kon naar het zijne en wij hadden hetzelfde als we in Engeland waren.

Mijn broer speelde dus ECHT golf, dát was in zijn ogen de enige sport, hij had ooit zijn Golf license (GVB) gehaald en was lid van een golfclub

In Engeland zijn ook andere vormen van golf (meer voor de “gewone” man/vrouw)
Voor miniaturegolf, hoef je geen lid te zijn,  dat kan iedereen spelen, veel kortere banen dan bij “gewoon” golf, geen GVB nodig. In Nederland vaak vergelijkbaar met Pitch & Putt

Bij adventuregolf of  crazygolf, gaat het alleen om putting, het balletje in een hole slaan, daarbij komt de bal (of hoort hij te komen) door tunneltjes, over heuveltjes, of gebouwtjes; in Nederland noemen we dat midgetgolf.

Hier in Nederland speelden we vroeger midgetgolf. Niet ver uit de buurt van mijn geboorteplaats liggen banen, die vroeger (misschien nog wel?) bekend stonden als de mooiste midgetgolfbanen van Europa: de Lage Vuursche!  
Nu zijn daar 3 soorten banen: gras, gravel en biljart (’s winters gesloten, normaliter met Maart weer open)

Sinds mijn broer overleden is en zijn weduwe naar een ander deel van Engeland is verhuisd gaan we, als we haar bezoeken altijd minstens één keer golfen op de public miniature golfbaan in Brighton; een soort pitch & puttbaan: Korte  afslagafstanden, schuinaflopend met uitzicht op de zee, prachtig gelegen.


Sinds 1998 bestaan er ook in Nederland Pitch & Putt banen en komen er steeds meer. (Zie op https://pitch-putt.nl/banen/ voor baan bij jou in de buurt)

Ik heb al wat blogs geschreven over de baan waar wij het meeste spelen; Strand Horst:
Adres: Palmbosweg 4,Ermelo, Telefoonnummer vast: 0341 552 431 Email: strandhorst@pitch-putt.nl. Ook nu mogelijk om te spelen, na vooraf reservering.

Sciurus vulgaris

Deze wetenschappelijke naam van de rode of gewone eekhoorn werd voor het eerst gepubliceerd door de Zweedse arts, plantkundige, zoöloog en geoloog Carl Linnaeus ( 1708-1778)

Wij lopen veel in de natuur en zien er maar zelden een eekhoorn. Dát zei ik laatst tegen mijn lief en in dezelfde week zagen wij er twee! Niet zo zeer in de “vrije” natuur maar overstekend op een viaduct waar wij overheen fietsten én overstekend op een fietspad vlakbij ons dorp*).
Toeval? (Ik geloof niet zo in toeval)

Wij zien een heel enkele keer een eekhoorn in de voortuin, dát zien we dan als een cadeautje van de natuur. Er hangen voederdingen voor de vogels, maar natuurlijk mogen ook de



eekhoorns hiervan snacken.
De natuurlijke vijanden van de eekhoorn zijn in de bomen: de boommarter en havik en de vos op de grond. In het wild kunnen eekhoorns 7 jaar oud worden, maar meestal sterven ze jonger, slechts een kwart van de jongen haalt het eerste levensjaar en slechts 1% van alle eekhoorns wordt 5 jaar of ouder.

De pluimstaart van de eekhoorn is niet alleen voor het mooi! De staart houdt het diertje in evenwicht bij het springen van tak tot tak en het klimmen in bomen én hij communiceert ermee: een heen en weer zwiepende eekhoornstaart betekent: alarm!

Al eerder schreef ik over de “opruiende” teksten in de natuur in Engeland over de grijze eekhoorn. Deze grijze indringer “verdringt” de rode eekhoorn, doordat de grijze soort resistent zijn voor  het parapoxvirus , maar het wel overdraagt aan zijn rode “neefje”. De rode eekhoorn is zo goed als uitgeroeid in Groot-Brittannië (Daar zijn de Engelsen boos over, ze haten de grijze eekhoorns)

Het is algemeen bekend dat eekhoorns hun voedsel verstoppen.
Ik had dit nog nooit gezien vóór we ooit een huisje huurde in Brabant, midden in een bos. We kochten zaden en noten en hingen die op in het bos. Zittend vóór de grote ruit zagen we eekhoorns (vooral) de noten pakken en een stukje verderop onder bladen “verstoppen” Een geweldig gezicht. De plek waar ze hun voedsel hebben verstopt (slechts enkele noten bij elkaar) schijnen ze, dankzij hun reukvermogen, weer op te kunnen sporen. Dát heb ik (nog) niet gezien.
Wat wij wél zagen was een Vlaamse gaai die de zorgvuldig verstopte pinda’s meteen “opgroef” zodra de eekhoorn die plek verliet!

Eekhoornvoedsel bestaat hoofdzakelijk uit boomzaden (eikels, noten en kegels van naaldbomen) Ook eten ze, als aanvulling op de boomzaden, afhankelijk van het jaargetijde, bessen, schors, paddenstoelen, rupsen, bladeren, vogeleieren en zelfs jonge vogeltjes.

Onderzoekster Barbara Clucas van de Universiteit van Californië ontdekte een bijzonder gedrag van de eekhoorns; Eekhoorns kauwden op stukjes slangenhuid die een slang ná het vervellen achter had gelaten. Vervolgens likte de eekhoorn zichzelf  af, zodat hun eigen lichaamsgeur wordt “overgeurd” door die van de slangenhuid. Ook rollen ze zich in slangenhuid, zodat ze naar slang ruiken en roofdieren én slangen ze met rust laten**)

Nog een paar “aparte” eekhoornweetjes”

* Eekhoorns komen NIET voor op de Waddeneilanden!
* Een eekhoorn is een knaagdier, heeft géén hoektanden. Hun tanden groeien hun hele leven door, ze slijten echter ook weer door het knagen en het tegen elkaar aan schuren.
* De diertjes houden géén winterslaap! ( zijn wel ’s winters minder actief)
* De oorharen van een eekhoorn zijn ’s winters langer.[Wetenschappers hebben nog niet uitgevogeld waarom dat zo is; ze denken dat het een “natuurverschijnsel” is, dat dient om het warmteverlies van de oren tegen te gaan.]
* In Nederland is de eekhoorn beschermd, wat betekent dat het verboden is eekhoorns te vangen, te doden, in gevangenschap te houden óf dit te proberen.
* Eekhoorns schijnen geen eten van soortgenoten te “stelen”
* Het verspreidingsgebied van de eekhoorn strekt zich uit over heel Europa en Noord-Azië.
* Ze kunnen tot op een hoogte van 2000 meter leven.





*) Hoewel eekhoorn snel kunnen rennen, hebben ze de neiging bij het oversteken, of wanneer er gevaar dreigt, stil te gaan zitten  en zich op te rollen als een bolletje, zodat ze dan een makkelijke “prooi” zijn voor aanstormende auto’s

**) Clucas’bevindingen zijn  gepubliceerd in het tijdschrift Animal Behaviour.

Vernoemde gerechten

Er zijn nogal wat gerechten  naar mensen “vernoemd”.
Soms weten we dat, soms hebben we géén idee.
Ooit las ik het verhaal van John Montagu (1718-1792, Vierde graaf van Sandwich, die zich geen tijd gunde om uitgebreid te eten en daarom zijn bediende 2 dunne boterhammetjes met vlees liet brengen. Dat was algemeen bekend in zijn kringen en mensen gingen die boterhammetjes sandwiches noemen, vandaar de naam.
Een grappige anekdote, waarvan je natuurlijk nooit weet of het echt waar is.

Zo zijn er vast meer, bedacht ik me.
Een paar gerechten had ik op mijn lijstje staan om eens uit te zoeken ( van sommige had ik het klok- maar- geen- klepel gevoel)
Nu heb ik er 4 uitgezocht. Leuke weetjes, maar of ze waar zijn……………….?

Caesarsalade Genoemd naar Caesar Cardini (1896-1956) kok en eigenaar van meerdere restaurants in Mexico en de Verenigde Staten. Het verhaal gaat dat hij op Independence Day in 1924 zoveel gasten in zijn restaurant had gehad dat veel ingrediënten op waren en hij  van wat er nog wél was voor de nieuwe gasten met romaanse sla, croutons, gekookte eitjes, Parmezaanse kaas, olijfolie en citroensap een salade maakte. Later kwamen gasten terug en vroegen weer om DIE salade. Hij noemde de salade naar zichzelf; een nieuw gerecht was geboren.

Waldorfsalade

Deze salade werd voor het eerst geserveerd in 1893 in New York tijdens een liefdadigheidsbal door de chef kok van het Waldorf hotel (de Zwitser Oscar Tschirky (1866-1950) en bestond uit:
bleekselderij, appel, een beetje citroensap en mayonaise.
Ik las dat de walnoten en rozijnen er pas later (1924) werden toegevoegd

Boeuf Stroganoff

Van de herkomst van de naam van dit gerecht bestaan meerdere verhalen. In al die verhalen blijkt wel dat een Russische, rijke familie de naamgever van dit gerecht is. Het ene verhaal zegt dat een van de familieleden dit gerecht bedacht heeft, een ander verhaal luidt dat een kok die in hún dienst was de bedenker was.
Ook hier weer blijkt “iemand” dit gerecht “toevallig” te hebben bedacht met de ingrediënten die toen voor handen waren: rundvlees, zure room, champignons en wodka.
Eén van de verhalen meldt dat de kok van een graaf Stroganoff dit gerecht bedacht en het vlees in kleine reepjes sneed omdat zijn baas niet zo goed kauwen kon.

Carpaccio – Vittore Carpaccio – detail Ursula

Carpaccio

Ook dit gerecht is bij toeval uitgedacht. Deze keer in 1950 in Venetië door kok Giuseppe Cipriani (1900-1980) Hij was de eigenaar van Harry ’s bar ( Harry? In Venetië? Bar waar je “ook” eet?)
Giuseppe had beroemde gasten waaronder ook een gravin die aan bloedarmoede leed en “rood vlees” moest eten; hij bedacht dit gerecht voor haar:  dungesneden rauwe runderlende met een dressing van mayonaise met citroensap, worcestersaus, melk, zout en peper.
Het verhaal gaat dat op dát moment in Venetië een overzichtstentoonstelling was van de schilder Vittore Carpaccio (1465-1520).Deze schilder gebruikte veel rood in zijn schilderijen (én liet zich vooral  inspireerde door de (patroon) heilige Ursula)
Een rood gerecht, rode schilderijen; Giuseppe legde de link en noemde zijn vleesgerecht  dus Carpaccio.


“Rook”bordjes

Eerst lagen pakjes sigaretten bij de supermarkten gewoon in het schap en kon je ze als klant pakken, later kon het nog maar alleen bij een paar kassa’s, daarna alleen bij de servicebalie  en uiteindelijk gingen ze volledig uit het zicht. De volgende stap van supermarkten is om de verkoop te stoppen. Winkelketen Lidl heeft, als eerste supermarkt, officieel aangekondigd uiterlijk 2022 te stoppen met de verkoop van sigaretten.

Het wordt rokers steeds moeilijker gemaakt om nog “ergens”, behalve thuis, een sigaret op te steken.
Sinds oktober 2014 is de horeca volledig rookvrij en mag er alleen nog maar op het terras gerookt worden (sindsdien worden terrassen [voor Coronatijd] ook met slecht weer bezet )
In 2019 was er een uitspraak van de Hoge Raad omtrent “rookruimtes in horecagelegenheden” dat werd NIET meer toegestaan (geen vol rook staande ruimten, waar je niet eens een sigaret op hoefde te steken, maar gewoon de rook kon inademen)

Eigenlijk zijn we als samenleving al behoorlijk gewend aan een samenleving waarin “bijna” niet meer gerookt wordt. Hoe kom ik er nu dan zo “opeens” op?

  • In de vrije natuur waarin wij veel lopen zag ik onlangs ( in een bos in ’t Gooi) een bord staan dat ik nog nooit eerder had gezien.
  • Bij de school, vlakbij ons huis staat een “rookvrij” bord
  • en ook in het park waarin we vaak lopen staat een “rookvrij” bord.

    Waren we “bijna” vergeten dat er ooit VEEL gerookt werden, nu hangen ze weer borden op waardoor we er weer aan denken.
    Zouden die borden nog nodig zijn?

    Uit een onderzoek, dat werd gepubliceerd in het  Journal of the American Heart Association
    is gebleken dat rokers  drie keer  meer kans op vroegtijdig overlijden aan de gevolgen van hart- en vaatziekten lopen dan mensen die nooit hebben gerookt. Reden genoeg om een campagne tegen het roken te voeren.
    De prijs van een pakje shag of sigaretten is sinds juli 2000 meer dan drie keer zo duur geworden (blijkt uit cijfers van het CBS)

Dié maatregel én vele anderen hebben effect gehad. Veel volwassenen zijn de laatste jaren gestopt. Maar van de jonge mensen rookt volgens het Trimbos-instituut (landelijk Nederlands kennisinstituut voor geestelijke gezondheids-, verslavings- en maatschappelijke zorg) één op de drie. Zorgelijk.

Zelf let ik niet (meer) op sigaretten sinds ik in 2006 zelf gestopt ben met roken ( ze zien is ook moeilijk, want ze mogen niet meer in het zicht liggen) maar het schijnt dat alle sigarettenpakjes per 1 oktober van dit jaar dezelfde donkergroen/bruine kleur hebben.
Voor sigaren en e-sigaretten worden ook regels opgesteld voor een standaardverpakking per 2022.

Dit is allemaal in Nederland, maar hoe staat het in het buitenland?


Rookfeitjes:


* Uit een enquête onder duizend Nieuw-Zeelanders blijkt dat men een partner die rookt minder aantrekkelijk vindt dan een partner met een strafblad

*: In Australië  zijn e-sigaretten vanaf okt 2020  alléén op doktersvoorschrift verkrijgbaar.

* Uit een enquête van antirook-organisatie Action on Smoking and Health (ASH) is gebleken dat een miljoen Britten zijn gestopt met roken door de Coronacrisis

*  Mensen die in de buurt van natuur wonen, hebben eerder de neiging met hun gezondheid bezig te zijn en zijn minder snel geneigd te roken wijst onderzoek (gehouden onder 8.000 volwassenen) van de University of Plymouth (gepubliceerd in Sociale Science & Medicine) uit.

Jarig

Geboren onder het sterrenbeeld schorpioen ben ik eerdaags jarig. (Door de Corona zal het niet gevierd kunnen worden, zoals ik dat graag zie: al mijn dierbaren bij elkaar)

Ik vroeg me af hoeveel mensen op MIJN verjaarsdag nog meer jarig zijn.
Bij toeval (toeval bestaat niet*)   vond ik het getal in een blad: elke dag zijn er zo’n 41.000 (in Nederland geboren) mensen jarig. Ik ben dus één van 41.000!

Wat ik ook las dat wij Nederlanders uniek zijn in het geven van traktaties, in andere landen geven anderen de jarige traktaties en betalen bv voor de verjaardagstaart.
Eerder naar huis gaan, een zakelijke afspraak afzeggen of collega’s trakteren op het werk omdat je jarig bent gebeurt in andere landen niet, zo las ik.
Zelf heb ik ooit een baan gehad waarbij je, op de dag dat je jarig was, om 1 uur naar huis mocht: cadeautje van de baas!

Buitenlanders schijnen het vaak maf van Nederlanders te vinden dat de gasten iedereen feliciteren.
Wij feliciteren de ouders van de jarige : gefeliciteerd met uw zoon; de kinderen: gefeliciteerd met je mama, de vrienden; gefeliciteerd met je vriendin etc. Buitenlanders feliciteren alleen de jarige.

Wat ik zelf meermalen meemaakte in Engeland en wat ik “apart” vond was, dat als je daar (op uitnodiging) op een verjaardag komt, je de felicitatiekaart meeneemt en aan de jarige geeft bij wijze van handshake of kus.

Meegemaakte verjaardagen in Afrika (van Europeaanse kinderen) waren bijzonder omdat daar zoveel verschillende nationaliteiten op de verjaardag kwamen en er zoveel talen (door elkaar) gesproken werden. Ook mij eigen verjaardag en die van mijn vriendin heb ik daar eens gevierd. Zoveel nationaliteiten. Tafels met van allerlei lekkers erop en iedereen pakt en dat de hele dag door! (geen koektrommel open, koekje eruit, klaar! Of taart aansnijden stukje op bordje, vorkje erbij Klaar)

Wij Nederlanders vieren onze verjaardag en dat is het dan! In andere landen vieren mensen behalve hun verjaardag ook nog hun NAAMDAG. (Nederland is van oorsprong een protestant land, naamdag vieren is iets katholieks) Het heet Panigyria, de gedenkdag van de heilige naar wie de jarige genoemd is.

Misschien is niet iedereen naar een heilige vernoemd, maar velen (zonder het te weten) wel. Een Betty, zou op 4 jan. de panigyria van “haar heilige vieren” en een Jan, Johannes of Janneke op 31 januari (er zijn lijsten van op internet wanneer JOUW naamdag is!) Het ontstaan hiervan zou kunnen komen omdat vroeger “de gewone man” geen kalender had. De (katholieke) kerk hield de naamdag van (de heilige van) elk kind dat gedoopt was bij, dát hoefde je dus niet zelf bij te houden!

Ik ben tevreden met één dag per jaar! (ook ik heb een heilige naar wie ik vernoemd ben en dus heb ik ook een (nooit gevierde) panigyria)



*) Alles is oorzaak en gevolg en dus onvermijdelijk


Pop art.

Begin dit jaar (vóór het Coronatijdperk) waren we in Budapest, een geweldig mooie stad (zie eerdere blogs oa.13 jan 2020)


Daar hebben we een bijzonder winkeltje ontdekt met Pop art (popart) spullen en heb ik, als souvenir van de stad, er een Popart trui gekocht. Ik vind hem erg leuk.
Deze week had ik hem aan en vroeg ik aan iemand hoe mijn “Popart trui vond” Hij fronste bij de term Popart. Bij Popart dacht HIJ aan kunst in de stijl van Amerikaanse Andy Warhol en Roy Lichtenstein en de Britse David Hockney
Niet aan een soort afbeelding als op mijn truitje staat.

Eenmaal thuis ging ik eens zoeken naar de definitief van Popart, de kunststroming die tegelijkertijd in Engeland en Amerika is ontstaan, in het midden van de jaren vijftig (met de piek in de jaren zestig van de vorige eeuw)


Ik vond als een soort definitie:  Popart is het in beeld brengen en de verheerlijking van de consumptiemaatschappij met behulp van alledaagse afbeeldingen en triviale voorwerpen.
Veel popartwerken zijn op de eerste plaats decoratief en hebben nauwelijks een diepere boodschap. 
EN
Thema’s uit de Popart  zijn vaak alledaagse gebruiksvoorwerpen uit de consumptiemaatschappij of onderwerpen die zijn ontleend aan stripverhalen en reclame.
EN
De werken wekken vaak de indruk een verheerlijking van het consumentisme te zijn. 
EN
Kunstenaars die werken vanuit de Pop art stroming schuwen het niet om hun eigen werk in grote getallen te herdrukken. Deze visie past bij de houding van de consumptiemaatschappij.
 

Hieruit maak ik op dat het niet zo makkelijk is om iets al dan niet als Pop art te bestempelen, geen zuiver criteria WAT het onderwerp én de stijl moet zijn; alledaagse voorwerpen en ….. van alles verder, wel duidelijk herkenbaar

We kennen allemaal de bekende werken Andy Warhold met “zijn” Marilyn, Roy Lichtenstein met zijn strips en David Hockney met (oa) zijn zwembad. En misschien ook wel James Rosenquist met de afwas.

Deze werken herken je meteen als Popart!


Toen ik op internet zocht naar popart van niet-bekende meesters vond ik ook een popartkunstwerk van kunstenares Irena, (zonder achternaam maar MIJ onbekend)
Dit werk deed mij wél ( een beetje) denken aan de afbeelding op mijn trui ( waar overigens de tekst Popart opgedrukt staat)

Iedereen mag van mijn trui vinden wat hij (of zij) wil, al dan niet tot Popart behorend, voor mij vertegenwoordigd hij (of is een trui een zij?) Pop art én een bijzondere tijd in Budapest.

Hoe begon het treinverkeer?

Nu we onlangs weer óp een vroeger (inmiddels opgeruimd) spoor hebben gefietst ( zie blog 5/10 ) begin ik me af te vragen wanneer eigenlijk het spoorgedoe begonnen is

“Natuurlijk” in Engeland, maar wanneer kwam het, waarom en waar?  Toen ik dat na ging zoeken kwam ik er achter dat rails/treinen/spoor allemaal ontstaan is door het werk in de mijnen!

In het begin van de 19e eeuw begon men in de mijnen met het leggen van rails (men begon met houten rails, later werden ze van metaal) waar karretjes op reden. Zó konden mijnwerkers de kolen op het karretje gooien en transporteren ipv op hun rug te dragen.
Die karretjes werden met de hand  geduwd óf door een paard getrokken.

Het eerste patent op een stoommachine werd verleend in 1690 aan de Britse Thomas Savery.  Zijn uitvinding was bedoeld om water uit de mijnen te pompen. Zijn  apparaat verbruikte echter bijna meer kolen dan het opleverde.
Iets later ontwierp Thomas Newcomen (in 1712) een beter werkende stoommachine, die eveneens bedoeld was om het water uit de mijnen te pompen.

Die stoommachine werd geperfectioneerd en in 1804 werden de karretjes door een stoommachine uit de mijnen naar boven gebracht.
De rails waren echter te zwak en braken vaak. Uiteindelijk gebruikte men met succes rails van gewalst staal.
In 1825 werd voor het eerst in Engeland rails gelegd niet alleen IN de mijn, maar van de mijn naar een haven, toen was de eerste spoorlijn een feit.

Op het vaste land van Europa duurde het langer voordat de eerste trein ging rijden. België was het eerste land dat (op het Europes vaste land) een treintraject had: in 1835 Brussel – Mechelen. De eerste trein die daar reed heette de PIJL (België kon, na de afscheiding van Nederland, geen gebruik meer maken van de Nederlandse waterwegen om goederen naar Duitsland te vervoeren, dus de noodzaak voor ander transport  dan boot was daar hoog)

In Nederland werd het eerste treintraject aangelegd van Amsterdam naar Haarlem. Dat traject werd in  1839 aangelegd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (opgericht in 1837) De eerste  twee locomotieven die men toen had heetten de  Arend en Snelheid.

Amerika ontwikkelde ongeveer tegelijkertijd met Europa het eerste spoortraject; daar reed de eerste trein in 1830 ( van Baltimore richting Ohio rivier)
Geen werelddeel blijkt zo makkelijk per trein te bereizen als Europa; alle landen hebben een eigen spoorwegmaatschappij en een goed netwerk van treinen.


De beroemdste trein die ik ken is de Oriënt Express; een luxe langeafstandstrein die ooit begon als demonstratieproject om te laten zien hoe veel sneller en comfortabeler internationaal treinreizen kon zijn als je de reis niet voortdurend hoefde te onderbreken voor grensformaliteiten, om te eten, te slapen én niet hoefde  over te stappen met verschillende treinmaatschappijen. De trein werd officieel ingewijd op 4 oktober 1883 (toen reed hij al enkele maanden) Het hele traject (Parijs- Constantinopel) kon in het begin nog niet achterelkaar door gereden worden; er moest worden overgestapt en ook een stuk gevaren.
Vanaf 1889 kon men het hele traject zonder varen met de trein reizen.
De laatste reis van de  door de Belgische Compagnie Internationale des Wagon-Lits geëxploiteerde langeafstandstrein de Oriënt Express  was op 19 mei 1977 van Parijs naar Istanbul  (zoals Constantinopel sinds 1920 officieel heet)
( Er schijnt nog wel een nostalgische trein met de naam  VS Oriënt Express met een  traject van Londen of Parijs naar Venetië te rijden)