Buitenlandse kruisbessen

De Chinese kruisbes is een vrucht die wij in Nederland kennen onder de naam kiwi.
Deze vrucht  komt, de oorspronkelijke naam meldt het al, uit China.
Rond 1900 kwamen enkele kiwizaden terecht in Nieuw-Zeeland, waar de planten door Nieuw-Zeelandse tuinders verder werden veredeld. Daar hebben ze de Chinese Kruisbes ook “vernoemd”.

Vernoemd naar een vogel; de kiwi. Deze komt alleen in Nieuw Zeeland voor en is een niet- vliegende ietwat donzige vogel, vandaar dat de uit China afkomstige kruisbes daar kiwi genoemd werd.
Als kiwi is deze vrucht  inmiddels in de hele wereld bekend (de kiwivogel zelf werd door de Maori’s zo genoemd omdat het mannetje zo’n geluid( “kiwi”) naar vrouwtjeskiwi’s maakt; een onomatopee dus)

Kiwi’s (de vruchten) hebben warme temperatuurnodig en worden, behalve in Nieuw Zeeland ook in Noord-Amerika (Californië) en Italië gekweekt.( De kiwi’s die we hier in Nederland eten komen van mei tot november uit Nieuw Zeeland, van december tot mei uit Italië)

Ooit hebben we op een camping in Frankrijk gestaan waar  kiwi’s werden gekweekt.  We stonden tussen de rijtjes kiwibomen in! Helaas waren we er NIET in de tijd dat de kiwi’s rijp waren.

De inhoud van een kiwi.

Van de kiwi kun je ook de schil eten, het schijnt zelfs gezond te zijn (bevat vezels, goed voor de stoelgang)  
Kiwi’s bevatten de peptide kissper (beschermt tegen ontstekingen)
Kiwi’s zijn erg gezond: In kiwi’s  zit per 100 gram gemiddeld 7 gram fruitsuikers wat relatief laag schijnt te zijn t.o.v andere exotische vruchten.
Kiwi’s zijn extreem rijk aan kalium ( instandhouding van een juiste bloeddruk)
De kiwi “verslaat” de sinaasappel betreft vitamine C en antioxidanten; in een kiwibes zit nog meer.

Bovenstaande is eigenlijk een (vrij lange) inleiding voor een nieuw product dat ik onlangs “tegen kwam” en gekocht heb: mini kiwi’s, ook  wel Siberische kruisbessen genoemd.
Deze komen uit, de naam geeft het al weg; Siberië én het noorden van Japan én Oost- Mantsjoerije.
De plant is, evenals zijn grote broer, een krachtige klimmer. In tegenstelling tot de kiwi, is de minikiwi winterhard. Daardoor kunnen de kiwibessen geteeld worden in gebieden waar de kiwi zelf niet groeien kan (in Ned. en België rijpen de kiwibessen “gewoon” aan een struik buiten!)
Deze kiwibessen hebben de grootte van een druif; er schijnt zelfs wijn van gemaakt te kunnen worden!


In tegenstelling tot de Kiwi (en Zespri) die hier helemaal ingeburgerd zijn heeft de kiwibes moeite hier voet aan de grond te krijgen. IK had ze ook nog nooit eerder ergens gezien.
Eén van de oorzaken dat ze hier niet vaak te zien zijn, schijnt  het feit te zijn dat ze tot niet lang na de oogst goed te houden zijn.
Ik heb er nu een paar gegeten en vind ze inderdaad net minikiwi’s.
Ze zijn rijk aan mineralen en de kiwibessen schijnen een nog hoger vitamine C gehalte te hebben dan de kiwi’s zelf.
De kiwibessen die hier in Nederland (soms) te koop zijn schijnen voornamelijk uit Chili te komen, zo las ik ( de mijne dus niet, die komen uit Italië en hebben dus gelukkig minder vlieguren)


Slangeden

Lang geleden was hier, waar ik nu woon, een meent. Een gemeenschappelijke wei waar de koeien van lokale boeren graasden.
Minder boeren, minder grasland nodig.
Er werden huizen gebouwd; er kwam een nieuwe wijk.
Toen wij hier kwamen wonen was het een zandvlakte (met wind dreven mijn lenzen constant mijn ogen uit) Er werd tuinaarde opgebracht en de nieuwe bewoners begonnen een tuin aan te leggen.
Onze hoekburen (we hebben een rijtje van 4 huizen) van toen zette een bijzonder (Chileens) boompje in hun achtertuin. Geen bladeren en geen naalden, maar “schubben” het is officieel een conifeer.

De wetenschappelijke naam is Araucaria araucana  een altijdgroene conifeer, genoemd naar de bewoners van centraal Chili en Zuidwest-Argentinië in wiens gebied de boom oorspronkelijk ontdekt werd:  de Arauco-indianen
De boom heeft veel bijnamen: apenboom, apenpuzzel, apentreiter en kandelaarden.*)
Het verhaal gaat dat de boom, die in het Engels Monkey puzzle tree heet,  zo heet omdat een van de eerste Westerlingen die de vreemde boom met scherpe naalden zag, zei: “Climbing this tree would puzzle a monkey”


De mannelijke en vrouwelijke delen zijn te vinden op verschillende bomen (tweehuizig) maar er zijn ook slangendennen die eenhuizig zijn.
De vrouwelijke kegels zijn bolvormig en kunnen zo groot als een kleine voetbal worden, en bevatten eetbare zaden. In Chili werden deze zaden op grote schaal geoogst,  het was een belangrijke voedingsbron voor de Araucano-Indianen
De mannelijke kegels zijn kleiner en min of meer cilindrisch.

Door vulkanisme en menselijke activiteit kwamen en komen er nogal wat bosbranden voor in het oorspronkelijke slangendennengebied. De boom heeft zich daaraan aangepast en een dikke schors ontwikkeld, als bescherming tegen brand.

Tot het jaar 2000 had de boom in Chili de status “kwetsbaar”; sinds 2013 staat de boom daar als “officieel bedreigd” te boek. Tegenwoordig heeft de boom de status van een natuurmonument!
Het kappen van een slangeden is in Chili verboden.

In Nederland weet ik niet of zo’n boom gekapt zou mogen worden.
Een nieuwe buurman heeft de boom ooit een stukje verplaatst toen hij van de Gemeente een stukje grond bij zijn tuin kocht. De boom heeft daarvan geen schade ondervonden, misschien zelf voordeel; hij is bijna zo hoog als ons huis, met prachtige “bollen” die rijp en bruin worden in hun tweede herfst en dan hun 4cm grote zaden laten vallen.

In 1794 werd de slangeden voor het eerst in Europa ingevoerd

*) Niet apenbroodboom dat is een tropische boom afkomstig uit Afrika die bladeren heeft)
wetenschappelijke naam

Zeilschip Peking (1911)

Een Engels familielid maakte me attent op een bijzondere  viermaster die gerestaureerd wordt. Een zeilschip waarop hij 3 jaar gebivakkeerd heeft
“Helaas”, appte hij, “ heeft het schip toen ik erop zat geen meter gevaren”

peking schipHet schip werd in 1911  in Hamburg gebouwd en was bedoeld om nitraat te vervoeren van Chili naar en Europa. Tot 1932 heeft het ook als zodanig dienst gedaan.
De eerste eigenaren waren de heren Laeisz. Zij bezaten aan het begin van 1900 de grootste en de snelste vrachtschepen.Door deze snelle vloot werd de bijnaam Flying P aan deze maatschappij gegeven (P omdat al hun schepen  met een P begonnen).

De overtocht van het Kanaal naar Chili werd in 70 dagen gedaan.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag het schip in Valparaiso (grootste havenstad van Chili). De viermaster is daar gedurende de hele oorlog gebleven
Daarna werd het een logies- en trainingsschip oa. voor de Engelse marine én een kindertehuis mét school.

Toen mijn familielid er verbleef lag het vrachtzeilschip in de rivier Medway ter hoogte van Upnor.

In 1974 kwam de viermaster  naar New York, waar mijn familielid het in de jaren ’80 bezocht toen het bij het the South Street Seaport Museum lag. Hij vertelde dat hij in de mess stond waar de meubelen toen al uitgehaald waren, maar waar de tafels en de banken op de muur waren geschilderd. Een bijzondere ervaring.

pekingDe Stichting Hamburg Maritiem kon het schip in 2015  voor € 100,-  overnemen.
Er moest wel 1 miljoen dollar worden geïnvesteerd om het schip op een dokschip naar Europa te vervoeren.  De Duitse Bondsdag maakte dit mogelijk door 26 miljoen euro beschikbaar te stellen.

De kosten lijken op dit moment de 42 miljoen euro  te  gaan overschrijden
De renovatie is nog niet klaar, verwacht wordt dat medio augustus/september het zeilschip in Hamburg te bezichtigen zal zijn.
Mijn familielid gaat er dan zeker heen om nog één keer te kijken hoe het weer in oude staat gebracht is.

Baas in eigen buik waar ook ter wereld.

Abortus. In sommige landen is het niet mogelijk.

In Nederland is abortus geregeld in de Wet afbreking zwangerschap (WAZ) uit 1984. [Vóór die tijd was abortus officieel verboden, maar werd het onder bepaalde omstandigheden gedoogd]

Ik las onlangs dat de Ierse bevolking per referendum heeft gestemd voor afschaffing van een bepaling in de grondwet die abortus illegaal maakte.
Er werd lang en hard voor die opheffing gestreden.

In Turkije is abortus sinds 1983 legaal, maar in 2012 probeerde de regerende AKP partij (Erdogan) een beperkende abortuswet door het parlement te krijgen. Het wetsvoorstel werd ingetrokken (onder  de druk van straatprotesten en petities) maar openbare ziekenhuizen namen daarna anti abortusmaatregelen. Nog maar 3 ziekenhuizen in het land voeren niet spoedeisende zwangerschapsafbrekingen uit.

Chili heeft sinds 2017 een wet die abortus toestaat in enkele situaties: in geval van verkrachting, als het leven van de moeder gevaar loopt of als het ongeboren kind geen levenskansen heeft.
Deze gevallen beslaan “slechts” ongeveer 5% van alle gevallen, toch is het een vooruitgang in het oerconservatieve Chili. (Wel is er vlak na de wet een rechterlijke uitspraak geweest dat medische instellingen het verlenen van abortussen mogen weigeren)

VS: In Amerika verschilt het  per staat. Sommige staten hanteren een conservatieve een grens van twintig weken voor een abortus. In de staat Mississippi is in maart van dit jaar een strikte abortuswet is aangenomen; deze wet verbiedt een abortus na vijftien weken zwangerschap.
In bepaalde staten van de VS zijn wetten ingevoerd die abortus bemoeilijken: bv het vereiste van een bepaalde omvang van een onderzoekkamer in een abortuskliniek. Ook worden vrouwen gedwongen bij abortus een officiële begrafenis te organiseren voor hun geaborteerde foetus.
Anti abortusactivisten in de VS beweren dat abortus een vorm van genocide tegen de zwarte gemeenschap is. (inspelend op de angst van zwarte mensen voor racisme)

Er zijn organisaties die voorlopen in de strijd tegen abortusverboden en de afkalving van verworven abortusrechten. Mama Cash steunt deze

mama
Voor info  Mama Cash zie https://www.mamacash.org/nl/wie-we-zijn

Voor petitie tekenen en pleiten voor onafhankelijke abortushulpverlening in Nederland:
www.humanistischeverbond.nl/thema/abortus.