Avondklok

Avondklok, ook wel spertijd, is de tijd waarin bepaalde beperkingen van toepassing zijn.

Vandaag, 23 januari 2021 gaat de Avondklok vanaf 21.00 uur ( tot 04.30 uur) in vanwege het COVID-19 virus. De beperking is voor ons, burgers, maar hopelijk ook voor de verspreiding van het virus.

Avondklok is een nog al beladen begrip in Nederland vanwege de herinnering ervan uit de Tweede Wereld Oorlog.
Al veel eerder was er sprake van een “avondbeperking” en ook die keer was het voor de burgers hun eigen veiligheid!

In de Middeleeuwen was er al een soort  avondklok, letterlijk een stadsklok/bel die in een belfort (halletoren) was opgehangen. Als die stadsklok geluid werd, moesten de inwoners van de stad binnen de stadspoorten zijn. Dit werd gedaan voor hun eigen veiligheid; binnen de stadsmuren waren ze beschermd. Oorspronkelijk luidde de avondklok  bij zonsondergang; later werden dit andere tijden (ook per stad verschillend)
De avondklok was ook een teken dat de vuren gedoofd moesten worden en iedereen die nog (binnen de stadspoort) in de straten liep moest een lantaarn bij zich hebben.

Mensen die de oorlog hebben meegemaakt kunnen zich nog de spertijd herinneren; de tijd dat je ‘s avonds en ’s nachts niet buiten mocht zijn. De Duitsers stelden in de Tweede Wereld Oorlog (nov.1940) de spertijd in Nederland in (tegelijkertijd met de verduisteringsmaatregelen; het donker maken om beschieting te voorkomen).
Alleen met een, door de Duitsers afgegeven pas, kon een individu zich, na een bepaalde tijd, buiten begeven. Die tijd kon per plaats verschillen, wonend in Amsterdam moest je vanaf febr. 1942 vanaf 20.00 uur binnen blijven, in andere steden was dat anders. Ik las dat in Diepenveen iedereen m.i.v. 1944 vanaf 17.00 uur binnen moest blijven

In IJsland geldt een avondklokwet sinds 2002 voor kinderen van 12 jaar of jonger: na 20:00 uur mogen ze niet zonder begeleiding van een volwassene alleen buiten zijn. Bij kinderen van 13 tot 16 jaar geldt dit na 22:00 uur. ’s Zomers is er een versoepeling van deze regel (van 1 mei tot 1 september) en mogen kinderen twee uur langer buiten blijven. Deze maatregel werd genomen om het drinkgedrag van IJslandse jongeren in toom te houden ( het schijnt te werken als ik de berichten erover mag geloven)

Als je verder gaat zoeken op avondklok kom je in verschillende landen en tijden uit op avondrestricties op basis van etniciteit.

In de Verenigde Staten
was  vroeger een avondklok  (tijdens de slavernij); donkere Amerikanen mochten zich niet na zonsondergang, zonder pasje, buiten begeven.
In  juni 2020 werd  in zo’n 40 Amerikaanse steden*)de avondklok voor iedereen, na rassenrellen, ingesteld.

In Australië gold  tot 1953 een avondklok  voor de oorspronkelijke  bewoners , de Aboriginals,  in de stad Perth (op 3 na grootste stad van Australië)
Ook vond ik één internet bericht dat de toenmalige Australische premier Geoff Gallop in 2003 de avondklok in Perth weer in ere hersteld heeft vanwege de hoge criminaliteit daar.
Nergens kan ik vinden of die avondklok daar nu nóg geldt!(en of het werkelijk waar was/is)

Ook in India was er een avondklok in één stad van kracht; de stad Pune (voorheen Poona) Na Bombay de grootste stad van India. Van 1765-1852 gold daar een avondklok, om 21.00 uur werd, met een kanonschot, het  teken aan de bevolking gegeven om hun deuren te sluiten en binnen te blijven. De reden was toen “de veiligheid op straat waarborgen
In juni 2019  werden wéér avondklokken ingesteld ( in delen van de regio Kasjmir)
Nu omdat er, tijdens een religieuze optocht, botsingen ontstonden tussen veiligheidstroepen en sjiitische moslims en de regering hoopte dat rellen zouden uitblijven als mensen ’s avonds en ’s nachts binnen moeten blijven.


*) oa:  Los Angeles, Miami, Atlanta, Chicago, Minneapolis, Philadelphia, Dallas en Seattle.

“Rook”bordjes

Eerst lagen pakjes sigaretten bij de supermarkten gewoon in het schap en kon je ze als klant pakken, later kon het nog maar alleen bij een paar kassa’s, daarna alleen bij de servicebalie  en uiteindelijk gingen ze volledig uit het zicht. De volgende stap van supermarkten is om de verkoop te stoppen. Winkelketen Lidl heeft, als eerste supermarkt, officieel aangekondigd uiterlijk 2022 te stoppen met de verkoop van sigaretten.

Het wordt rokers steeds moeilijker gemaakt om nog “ergens”, behalve thuis, een sigaret op te steken.
Sinds oktober 2014 is de horeca volledig rookvrij en mag er alleen nog maar op het terras gerookt worden (sindsdien worden terrassen [voor Coronatijd] ook met slecht weer bezet )
In 2019 was er een uitspraak van de Hoge Raad omtrent “rookruimtes in horecagelegenheden” dat werd NIET meer toegestaan (geen vol rook staande ruimten, waar je niet eens een sigaret op hoefde te steken, maar gewoon de rook kon inademen)

Eigenlijk zijn we als samenleving al behoorlijk gewend aan een samenleving waarin “bijna” niet meer gerookt wordt. Hoe kom ik er nu dan zo “opeens” op?

  • In de vrije natuur waarin wij veel lopen zag ik onlangs ( in een bos in ’t Gooi) een bord staan dat ik nog nooit eerder had gezien.
  • Bij de school, vlakbij ons huis staat een “rookvrij” bord
  • en ook in het park waarin we vaak lopen staat een “rookvrij” bord.

    Waren we “bijna” vergeten dat er ooit VEEL gerookt werden, nu hangen ze weer borden op waardoor we er weer aan denken.
    Zouden die borden nog nodig zijn?

    Uit een onderzoek, dat werd gepubliceerd in het  Journal of the American Heart Association
    is gebleken dat rokers  drie keer  meer kans op vroegtijdig overlijden aan de gevolgen van hart- en vaatziekten lopen dan mensen die nooit hebben gerookt. Reden genoeg om een campagne tegen het roken te voeren.
    De prijs van een pakje shag of sigaretten is sinds juli 2000 meer dan drie keer zo duur geworden (blijkt uit cijfers van het CBS)

Dié maatregel én vele anderen hebben effect gehad. Veel volwassenen zijn de laatste jaren gestopt. Maar van de jonge mensen rookt volgens het Trimbos-instituut (landelijk Nederlands kennisinstituut voor geestelijke gezondheids-, verslavings- en maatschappelijke zorg) één op de drie. Zorgelijk.

Zelf let ik niet (meer) op sigaretten sinds ik in 2006 zelf gestopt ben met roken ( ze zien is ook moeilijk, want ze mogen niet meer in het zicht liggen) maar het schijnt dat alle sigarettenpakjes per 1 oktober van dit jaar dezelfde donkergroen/bruine kleur hebben.
Voor sigaren en e-sigaretten worden ook regels opgesteld voor een standaardverpakking per 2022.

Dit is allemaal in Nederland, maar hoe staat het in het buitenland?


Rookfeitjes:


* Uit een enquête onder duizend Nieuw-Zeelanders blijkt dat men een partner die rookt minder aantrekkelijk vindt dan een partner met een strafblad

*: In Australië  zijn e-sigaretten vanaf okt 2020  alléén op doktersvoorschrift verkrijgbaar.

* Uit een enquête van antirook-organisatie Action on Smoking and Health (ASH) is gebleken dat een miljoen Britten zijn gestopt met roken door de Coronacrisis

*  Mensen die in de buurt van natuur wonen, hebben eerder de neiging met hun gezondheid bezig te zijn en zijn minder snel geneigd te roken wijst onderzoek (gehouden onder 8.000 volwassenen) van de University of Plymouth (gepubliceerd in Sociale Science & Medicine) uit.

Berenjacht

berenjact
De berenjacht is een initiatief om kinderen af te leiden van het Coronavirus en is geïnspireerd op het in 1989 verschenen Engelse prentenboek We’re going on a bear hunt  In het boek gaat een vader met zijn kinderen op berenjacht en……vinden ze een beer.

Het, op het boek geïnspireerde idee om een beer voor je raam te zetten en zo kinderen “iets te doen te geven”, een speurtocht langs beren te houden is in Australië begonnen en via België nu ook in Nederland gearriveerd.

Als ouders en kinderen “even” naar buiten gaan voor een frisse neus kunnen ze, onder het wandelen door, naar beren zoeken. Het initiatief gaat zover dat er op internet diploma’s en berenkaarten zijn te downloaden. Daarmee wordt het voor de kinderen helemaal echt.

Wat ik NIET wist is dat je ook (via internet) kunt aanmelden dát je een beer (of meer) hebt neergezet.
Als je dat gedaan hebt komt er een beer op de plek waar je woont op de kaart van Nederland bij.
Al meer dan 20.000 mensen schijnen dat gedaan te hebben.

berenjacht
Toen mijn lief en ik een stukje gingen fietsen zag ik bij toeval een beer voor het raam (niet eerder aan gedacht) We hebben toen samen “gezocht” naar meer beren en kwamen op 12 beren!We hadden er lol in. Thuis meteen een beer (sommige van de “bijzondere” knuffels van de kinderen heb ik bewaard) opgezocht en voor een bovenraam gezet. (Ons raam op de benedenverdieping is van de weg af niet te zien).

Inmiddels hebben we, tijdens het door de wijk wandelen, al vele beren gezien (record van ons staat op 35 beren ) We zien ze voor onder- en bovenramen staan, zelfs één hangend (zoals de tas van een geslaagde) aan een vlaggenmast.
grote beer

Kleine en grote!
ruitbeer

Niet alleen voor ouders met kinderen, leuk voor iedereen die “even” naar buiten kan/mag/gaat.
(Niet in groepen! Alleen of met huisgenoten)

corona

Op kerstdag ontdekt

William Mynors was van 1626-1639 een Engelse zeekapitein in dienst van de Engelse Oost Indische Compagnie
Op 25 december 1643 voer hij met zijn schip Royal Mary langs een eilandje ten zuiden van Java*) Dát eilandje stond nog op geen enkele kaart, William tekende het op de kaart erbij en noemde het  Christmas eiland.

vlag christmasIn 1688 zette een Engelse piraat , William Dampier voor het eerst voet aan wal en vond het eiland onbewoond!
In 1888 werd het eiland door de Engelse geannexeerd en  werd er een nederzetting gevestigd door  G. Clunies Ross,  die ook eigenaar van de Cocoseilanden (27 eilanden met een  totale oppervlakte van circa 14 km²) was en die 900 Kilometer ten zuidwesten van Christmas Island liggen.Hij haalde er onder andere timmerhout vandaan wat hij nodig had voor de groeiende industrie op de Cocoseilanden

Er woonden tien jaar geleden ongeveer 1400 mensen (meest met een Chinese afkomst) op het  Christmas eiland
In 1957 werd het aan Australië overgedragen.

 

*) het ligt ca 350 km ten zuiden van Java

Witte zwanen, zwarte zwanen.

zwanen
Witte zwanen, zwarte zwanen
wie gaat er mee naar Engeland varen?
Engeland is gesloten
de sleutel is gebroken.
Is er dan geen timmerman
die de sleutel maken kan?
Laat doorgaan
laat doorgaan
wie achter is moet voorgaan! 

 

 

 

 

Een liedje uit, vermoedelijk de 19e eeuw, dat hoort bij een poortspelletje.
In Nederland zien we veel witte zwanen, maar zelden zwarte.
Hoe komt dat eigenlijk, vroeg ik me af.

De zwaarste (om en nabij de 11 kilo) vogels die nog kunnen vliegen zijn zwanen, waarvan de knobbelzwaan het meest voorkomt in Nederland.
Oorspronkelijk kwamen ze alleen in Oost-Europa voor maar ze werden ingevoerd voor hun dons én ook om op te eten.

Zwanen zijn, zoals bekend, heel trouw. Hun partner is voor het leven, pas als de partner overlijdt gaat de ander op zoek naar een nieuwe partner.
Ze eten waterplantjes en waterdiertjes (een enkele keer ook een visje) en ze grazen (gras eten) vaak in weilanden.

zwarte zwaanDe zwarte zwaan werd voor het eerst door een Europeaan “ontdekt” in 1696 in Australië.
Ook in Tasmanië en Nieuw Zeeland kwamen ze oorspronkelijk voor.
De maori’s joegen op deze zwanen en aten hun vlees.Omdat ze in Europa “bijzonder” waren haalde men ze hier heen als sierwatervogel. De vogels ontsnapten soms, vandaar de wilde soort hier in Nederland. Ze kunnen NIET goed tegen strenge winters.*)

Vandaar waarschijnlijk dat we er zo weinig van zien in Nederland.
Hun snavel is rozerood en heeft een lichte punt.
Zwarte zwanen zijn niet honkvast en reizen veel, soms honderden kilometers.
Ook zij eten, net als hun witte broeders en zusters, grassen en waterplanten.
Deze zwarte zwanen hebben van alle zwanen de langste nekken, meer dan half zo lang  als hun totale lichaamslengte.

In de tijd van Hendrik VIII aten de Engelsen, zo vermeldt de geschiedenis, ook geroosterde zwaan. Het werd gezien als een delicatesse: Vaak werd de vogel geserveerd met een gouden kroon op zijn kop. Het elegante dier is sindsdien zelfs zo nauw met het koningshuis verbonden dat Britten nog steeds geen zwaan mogen eten zonder schriftelijke toestemming van de koningin.

Alle, niet geringde knobbelzwanen en zwarte zwanen in openbare wateren in Engeland, behoren sinds de twaalfde eeuw toe aan de regerende monarch. Tegenwoordig  dus aan Queen Elisabeth II.Zij oefent dit recht alleen nog uit op de zwanen op de Theems en een  paar zijrivieren.
zwanenvangbootEén van de zonen van mijn Engelse schoonzus werd ieder jaar, in de derde week van juli, met zijn boot gevraagd om op de Theems zwanen te vangen en ze te inspecteren (gezondheid en gewicht) en te ringen: Swan Upping.

Als een zwarte en een witte zwaan paren, iets dat zelden gebeurt las ik, zijn hun kinderen onvruchtbaar, dus komt er géén nieuwe soort: grijze zwanen.

 

Tekort aan mannen

zeeschildpadEen familielid van me zit momenteel in Australië en appt af en toe haar belevenissen aan de andere kant van de wereld.
Eén van de hoogtepunten van haar reis tot nu toe, was het zwemmen met een zeeschildpad. Op de foto zag ik niet hoe groot zo’n zeeschildpad eigenlijk is, dus stuurde ze een foto van de schildpad mét haar voet erbij. Dán zie je de grootte van deze afstammeling van de dinosaurus
(die 200 miljoen jaar geleden leefde)

Op 27 januari jl. stond er een artikel in de Volkskrant over deze zeeschildpadden, die zwemmen bij het Groot Barrièrerif (het grootste koraalrif ter wereld)
Een verontrustend artikel, want als het zo doorgaat kan het zijn dat deze zeeschildpadden met uitsterven bedreigd worden. Er worden daar namelijk bijna alleen nog maar vrouwelijke schildpadden geboren. (onderzoek toont aan dat 99% van de jonge groene zeeschildpadden op het noordelijk rif vrouwelijk is)

Australische en Amerikaanse wetenschappers wijten dit aan de stijgende temperaturen van het zand waarin de schildpadden hun eitjes leggen. De omgevingstemperatuur tijdens het broeden, bepaalt namelijk het geslacht van deze schildpaddenbaby’s (koelere temperatuur = mannelijke schildpaddenbaby’s)
De opwarming van de aarde, die deze warme zandtemperatuur tot gevolg heeft, zorgt ervoor dat er een scheve verhouding mannetjes/vrouwtjes zeeschildpadden ontstaan is.

Eén mannetjesschildpad kan natuurlijk meerdere vrouwtjes bevruchten, maar als de verhouding erg scheef wordt, gaat het voor de vrouwtjes moeilijker worden om aan een mannelijke partner te komen, plus dat door het kleine aantal parende mannetjes, de genetische variatie geringer wordt.

Ik appte dit naar mijn “correspondente ter plaatse”, zij schreef dat er daar al speciale programma’s zijn om meer mannelijke schildpadden geboren te laten worden.
Dat klinkt hoopgevend. Ook toekomstige generaties mensenkinderen kunnen dan de ervaring om deze vegetariër in de natuur te zien zwemmen of zelfs mét hem (of haar) te zwemmen, hebben.

Gelukkig Nieuwjaar

Nieuwjaar viert niet iedereen gelijk, alleen al door de tijdszones valt Nieuwjaar hier en in Australië bijvoorbeeld, op een andere tijd. Ook zijn er volkeren die een andere jaartelling hebben. Zo zijn de Chinezen al bijna in het jaar 4716, het Jaar van de Hond. Het begint op vrijdag 16 februari 2018.

Ooit was ik in Vietnam, Viêt Nam, zoals de Vietnamezen zelf zeggen*) Daar valt Nieuwjaar, door hen Tết (voluit Nguyên Đán genoemd) elk jaar op een andere datum; dat hangt namelijk van de maanstand af. Het is in Vietnam het belangrijkste feest van het jaar; tegelijk met het nieuwe jaar viert men daar ook de komst van de lente. Het feest valt meestal in januari of februari. In 2018 begint Tết op 15 februari.

Wat ik daar bijzonder vond is dat men met familie en vrienden het feest viert, maar dat als iemand er niet BIJ is en ze zien hem of haar later, dan wordt op DAT moment “even” Nieuwjaarsdag gevierd.

Zo kwamen wij onze gids op zijn vrije dag tegen op een terrasje samen met een vriend. Hij nodigde ons uit, stelde zijn vriend aan ons voor en vertelde dat hij de vriend nog niet gezien had na Tết, zodat ze nu aan Nieuwjaar vieren waren. Het was de meest gedenkwaardige avond die ik ooit in het buitenland meegemaakt heb: tot laat in de avond, onder de Vietnamese sterrenhemel op een soort “kinderstoeltjes” gezeten aan de rand van het trottoir in het gezelschap van een filosoof en onze gids (gewezen onderwijzer) We spraken Engels met onze gids, Frans met de vriend, onderling spraken mijn man en ik Nederlands en de twee vrienden Vietnamees; een heel bijzondere avond waarin Baudelaire werd geciteerd en gefilosofeerd over de verschillen van de rassen. (Onze gezamenlijke conclusie was, mede door de drank, dat ieder mens het best groen zou kunnen zijn, hoewel er dan waarschijnlijk licht en donker groene mensen zouden zijn, wat ook al weer verschil zou maken)

Ook in ons land vieren velen dit met familie en vrienden. We sturen diegene die we óp of omstreeks Nieuwjaarsdag niet zien een kaart of, tegenwoordig steeds vaker, een digitale groet. Volgens de etiquette “mag” men elkaar gelukkig Nieuwjaar wensen tot Drie Koningen. Dat ”feest” valt op 6 januari; daarna is het “over” met Nieuwjaarswensen.
IK vind de Vietnamese methode een stuk gezelliger.

*) betekenis Land van het Zuiden