Vernoemde gerechten

Er zijn nogal wat gerechten  naar mensen “vernoemd”.
Soms weten we dat, soms hebben we géén idee.
Ooit las ik het verhaal van John Montagu (1718-1792, Vierde graaf van Sandwich, die zich geen tijd gunde om uitgebreid te eten en daarom zijn bediende 2 dunne boterhammetjes met vlees liet brengen. Dat was algemeen bekend in zijn kringen en mensen gingen die boterhammetjes sandwiches noemen, vandaar de naam.
Een grappige anekdote, waarvan je natuurlijk nooit weet of het echt waar is.

Zo zijn er vast meer, bedacht ik me.
Een paar gerechten had ik op mijn lijstje staan om eens uit te zoeken ( van sommige had ik het klok- maar- geen- klepel gevoel)
Nu heb ik er 4 uitgezocht. Leuke weetjes, maar of ze waar zijn……………….?

Caesarsalade Genoemd naar Caesar Cardini (1896-1956) kok en eigenaar van meerdere restaurants in Mexico en de Verenigde Staten. Het verhaal gaat dat hij op Independence Day in 1924 zoveel gasten in zijn restaurant had gehad dat veel ingrediënten op waren en hij  van wat er nog wél was voor de nieuwe gasten met romaanse sla, croutons, gekookte eitjes, Parmezaanse kaas, olijfolie en citroensap een salade maakte. Later kwamen gasten terug en vroegen weer om DIE salade. Hij noemde de salade naar zichzelf; een nieuw gerecht was geboren.

Waldorfsalade

Deze salade werd voor het eerst geserveerd in 1893 in New York tijdens een liefdadigheidsbal door de chef kok van het Waldorf hotel (de Zwitser Oscar Tschirky (1866-1950) en bestond uit:
bleekselderij, appel, een beetje citroensap en mayonaise.
Ik las dat de walnoten en rozijnen er pas later (1924) werden toegevoegd

Boeuf Stroganoff

Van de herkomst van de naam van dit gerecht bestaan meerdere verhalen. In al die verhalen blijkt wel dat een Russische, rijke familie de naamgever van dit gerecht is. Het ene verhaal zegt dat een van de familieleden dit gerecht bedacht heeft, een ander verhaal luidt dat een kok die in hún dienst was de bedenker was.
Ook hier weer blijkt “iemand” dit gerecht “toevallig” te hebben bedacht met de ingrediënten die toen voor handen waren: rundvlees, zure room, champignons en wodka.
Eén van de verhalen meldt dat de kok van een graaf Stroganoff dit gerecht bedacht en het vlees in kleine reepjes sneed omdat zijn baas niet zo goed kauwen kon.

Carpaccio – Vittore Carpaccio – detail Ursula

Carpaccio

Ook dit gerecht is bij toeval uitgedacht. Deze keer in 1950 in Venetië door kok Giuseppe Cipriani (1900-1980) Hij was de eigenaar van Harry ’s bar ( Harry? In Venetië? Bar waar je “ook” eet?)
Giuseppe had beroemde gasten waaronder ook een gravin die aan bloedarmoede leed en “rood vlees” moest eten; hij bedacht dit gerecht voor haar:  dungesneden rauwe runderlende met een dressing van mayonaise met citroensap, worcestersaus, melk, zout en peper.
Het verhaal gaat dat op dát moment in Venetië een overzichtstentoonstelling was van de schilder Vittore Carpaccio (1465-1520).Deze schilder gebruikte veel rood in zijn schilderijen (én liet zich vooral  inspireerde door de (patroon) heilige Ursula)
Een rood gerecht, rode schilderijen; Giuseppe legde de link en noemde zijn vleesgerecht  dus Carpaccio.


Kaneelstokjes

In de supermarkt waar ik altijd kom staat het kruidenrek vlakbij de slagerij en aangezien het personeel IN die slagerij aardig en behulpzaam is, vroeg ik gisteren of er nog kaneelstokjes in een zakje waren. Het vakje waar ze “normaal” in horen te liggen was namelijk leeg.
Het meisje van de slagerij liep naar het andere kruidenrek (daar haaks op staand) en pakte, bijna zonder te kijken een zakje kaneelstokjes. De slager kwam erbij staan en stak zijn hand meer onderaan op het rek uit en gaf me een glazenpotje mét kaneelstokjes ”Nieuw”.
Op het potje staat een sticker: Tot 20 jaar gerijpt

Een glazenpotje, met strooidekseltje met 5 gaatjes en erin 4 kaneelstokjes.
Ongelooflijk maf!
Waarom?
De slager en zijn dame wisten het allebei niet.
Ik wil héél graag de plastic afvalberg verminderen, maar of het glazen potje MET plastic dop MINDER biologisch- niet- afbreekbaar- afval geeft dan het plastic zakje?
IK wil meer weten over dit potje, dus ik koop het en bedank het slagerijstel voor hun behulpzaamheid. (Bij de kassa moest ik  € 2,99 voor dit potje betalen)

Thuis maar eens eerst kijken wat SILVO (het merk)  er zelf van zegt.
Ik vind een artikel van febr.2019 uit de Levensmiddelenkrant:

De potjes met kruiden, specerijen en kruidenmixen van Silvo krijgen een modernere en transparante uitstraling. Ze maken deel uit van de mondiale duurzaamheidsplannen van McCormick. De potjes krijgen bovendien een grotere opening, zodat consumenten er een theelepeltje in kunnen steken en zo gemakkelijk kunnen doseren. Ze stromen vanaf nu gefaseerd in. Dit vertelt Noud Werner, brand & categorymanager van McCormick Benelux, waarvan het kruiden- en specerijenmerk Silvo deel uitmaakt. 
De potjes, die de komende tijd gefaseerd instromen binnen retail, worden bovendien volledig recyclebaar en lichter in gewicht. Hierin is bovendien 20 procent minder glas verwerkt, en zijn de dopjes te recyclen. Onze nieuwe doppen sluiten de potjes nog beter af, waardoor de hierin verpakte kruiden, specerijen en kruidenmixen langer vers blijven. De verpakkingsinnovatie maakt dus deel uit van onze mondiale duurzaamheidsambities, die zijn vastgelegd in het Purpose-Led Performance Report.

Oké, dat weet ik dan ook weer. Goed duurzaam bezig die McCormick!
Blijft de dop met de 5 strooigaatjes maf als je 4 (dikke) kaneelstokjes erin doet!
Ook  de “grotere opening voor mijn theelepeltje” is in het geval van de kaneelstokjes NIET nodig.
Maar ik snap het wel: uniforme potjes voor alles is goedkoper dan aparte verpakking.

In mijn research voor kaneelstokjes en hun verpakking kom ik ook een (3 letter) Supermarkt in Nieuwegein tegen die hetzelfde potje Silvo kaneelstokjes voor € 2,05 verkoopt!
Dat vind ik nogal een prijsverschil, maar Nieuwegein is me te ver weg en bovendien ben ik gehecht aan MIJN supermarkt; ik zie het deze keer door de vingers!

Kaneel, zo lees ik nu, wordt gewonnen van de bast van de kaneelboom. Kaneel is vaak afkomstig uit Sri Lanka of de Filipijnen omdat de bomen een warm klimaat nodig hebben.  

Het gaat bij deze bomen om de binnenste bast; stukken bast worden gedroogd op kokosmatten waardoor de binnenbast van kleur verandert. De bast rolt zich door deze droging op en wordt daarna in “pijpjes” gesneden.
Ik denk dat de kaneelwinning al lang geleden begonnen is, toen Sri Lanka nog Ceylon heette  (1972 was de naamwisseling : Sri Lanka betekent ”mooi eiland”) want op het SILVO potje staat Ceylon Kaneel

Bij het uitzoeken kwam ik er achter dat kaneel geen beschermde naam is, maar  dat Ceylonkaneel ook wel “echte kaneel” genoemd wordt. De kaneel (en dus ook de kaneelstokjes)  uit Ceylon komt van een andere boom,  heeft een andere kleur, structuur en vorm en geeft de gerechten een andere smaak dan cassia,  dat van de Cinnamomum Cassia  boom  (die o.a. China en in Indonesië groeit)
Chinees kaneel is veel goedkoper en wordt in veel supermarkten verkocht: tenminste 95% van de verkoop van kaneel  bestaat uit Cassia kaneel  ( uit: hoeherkenechtekaneel)

Ik vind ook op internet talloze waarschuwingen over de kaneel van de Cinnamomum Cassia (Chinese kaneel)  omdat daar de  giftige stof coumarine in zit. Dat schijnt ook in veel kleinere hoeveelheden in Ceyclonkaneel te zitten: 250x meer in Cassia dan in Ceylonkaneel.

Heel wat wijzer over kaneel geworden, behalve waarom kaneelstokjes in een potje met strooi deksel gedaan worden, maar met die “leemte” in mijn kennis kan ik wel leven.

Gelukkig heb ik zonder he t te weten, de GOEDE kaneelstokjes gekocht.
Ik ben dan ook klant van een TOP supermarkt!

Cookie drive-in

Stel je bent een Goed Doel, dan is 2020 een rampjaar. Met collectebus langs de deuren gaan?
Niet Coronaverstandig.
De jaarlijkse smulkraam op koningsdag? Ging niet door.
BBQ, stamppotverkoop, sponsorestafette, het ging allemaal niet door.
Dus weinig inkomsten.
Op een goede dag voor de Goede Doelen (en een minder goede dag voor een producent van bakproducten)  kreeg Pax Kinderhulp Eemnes een aanbod.
Ook voor een Amerikaanse producent van bakproducten waren deze Coronatijden géén goede tijden: door het sluiten van de horeca raakte de producent zijn bakproducten niet kwijt.
Hij besloot zijn kant-en-klare producten aan Goede Doelen te schenken; zij mochten de producten verkopen en het geld houden.

Om die producten Coronaproof te verkopen zijn veel vrijwilligers nodig, dus besloot Pax de handen met 2 andere Goede Doelen in Eemnes in één te slaan: Stichting Friersdale en de Thuisfrontcommissie van de Nederlands Hervormde Gemeente en Pax bedachten het plan om een Cookie Drive-in te organiseren

.

Op 21 november kunt u weer het boerenerf aan de  Wakkerendijk 31 te Eemnes op rijden.
De Cookie drive-in, is al van veraf te zien door de enorme bos rode tulpen in Delftsblauwe pot.
Er is een in- en er is een uitgang. Volg de aanwijzingen van de vrijwilligers en rijdt het erf op naar het “loketje” en doe uw bestelling. De man/vrouw in het hokje hengelt een bekertje met bonnetje naar u toe, als u het geld erin stopt (of het pinapparaat wat voor u gehengeld wordt, correct bedient) mag u daarna doorrijden naar een afhaalbalie waar de koeken voor u klaar staan.

Wij waren hier op 14 nov om half 3, toen waren de triple chocolade cookies al op, alleen de bosbessen muffins waren er nog. Voor € 2,50 per 5 konden we daar zoveel zakken als we wilden van meenemen. ( De triple chocolade cookies zullen er de 21ste weer zijn!!)

Dus: Tussen 9 en 4 op 21 november: Cookie Drive-in – Eemnes
         Lekker én voor een Goed Doel

Groentesoort?

De aardappel, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid Amerika (de Inca’s verbouwden ze al in de 2e eeuw van onze jaartelling) werd in Nederland in 1727 erkend als eetbare groente (alleen in Nederland en België is de aardappel NU een aparte productgroep, in alle andere landen wordt hij gezien als groente)

Vóór de tijd dat de aardappel in Nederland zijn intreden deed at men hier voornamelijk pap/brij van graansoorten (zo’n 5300 jaar vóór onze jaartelling ontstonden in Limburg de eerste vormen van landbouw) bonen, knollen en erwten met spek.
Pas vanaf de 18e eeuw werd de aardappel in Nederland volksvoedsel.

Vroeger thuis aten we altijd BINTJES, ze werden gebracht door de “aardappelboer” en in de kelder gegooid. Dit aardappelras was “gemaakt” door kruising van de rassen Munstersen met Fransen door de Friese onderwijzer en aardappelkweker Kornelis Lieuwes de Vries uit  Suameer (nu behorend tot de gem. Tietjerksteradeel) en door hem in 1905 vernoemd naar de toen 17-jarige Bintje Jansma (hij vernoemde nieuwe aardappelrassen vaak naar zijn leerlingen)

Bintjes zie je niet veel meer, het is een ziektegevoelig ras en werd daarvoor “behandeld” met (giftige) bestrijdingsmiddelen. Milieuorganisaties zoals Stichting Natuur en Milieu en Milieudefensie noemde het een “gifpieper” en adviseerden supermarkten deze aardappel “stapsgewijs” uit hun supermarkten te weren. In 2000 besloot Albert Heijn  bintjes uit de schappen te schrappen, andere supermarkten en ook fabrikanten van patat frites  volgden en weerden BINTJES.

Overigens heeft de aardappel al sowieso al ”moeilijke tijden” gehad doordat verschillende bekende (koolhydraatarme) diëten de aardappel in de ban deden; het zouden ”dikmakers” zijn.


In 1885 schilderde Vincent van Gogh in Nuenen het schilderij “de Aardappeleters”



Er zijn vroege en late soorten :

Een Frieslander (ook prima voor patat)  is bv een vroege soort (verkrijgbaar van juni tot januari*) ook de Doré (hutspot en puree)  is een (zeer) vroeg soort aardappel.
Deze 2 soorten hebben allebei een groeitijd van tussen de 90 en 100 dagen

Late rassen worden ook wel winteraardappelen genoemd (geoogst in sept/okt en verkrijgbaar midden sept. tot half juni) zijn oa. Bildtstar (genoemd naar de Friese gem. Het Bildt)  rode schil en vastkokend en de kruimige  Irene, vaak gebruikt voor winterstampotten.( wie deze aardappel haar naam gegeven en waarom “Irene” heb ik niet kunnen achterhalen)

Tot slot nog een  bewaaradvies én een kooktip:

Aardappelen  kun je 1 tot 3 weken bewaren bij een temperatuur van 8-12°C.
Bewaar ze op een droge, donkere en goed geventileerde plaats en stop ze niet in een plastic zak, want aardappelen moeten kunnen ademen.

Kook de aardappelen nóóit in te veel water, de smaak gaat dan in het water zitten en dat gooi je af!






*)Tegenwoordig zijn de meeste aardappelsoorten het hele jaar verkrijgbaar, gerooid, opgeslagen in schuren, maar verser dan vers is lekkerder!

Plantaardige kaas

.Kaas geschilderd door Henk Helmantel


Laatst las ik iets over plantaardige kaas: vegan kaas. Deze kaas wordt onder andere gemaakt
van cashewnoten, amandelen en soja

De firma die het maakt heet Mr. & Mrs. Watson en de kaasjes worden sinds 2017 ontwikkeld en gerijpt in Amsterdam

De naam Watson doet een belletje bij me rinkelen en als ik het ga nazoeken blijkt Donald Watson (1910-2005) een Britse dierenrechten-voorvechter geweest te zijn én medeoprichter van The Vegan Society. Hij wordt  echter ook omschreven als de vader van het veganisme of de eerste veganist
Daarom hebben de 2 vriendinnen (Aleid Koopal en Kirsi Rautiainen) die achter  de naam Mr.& Mrs. Watson schuilgaan juist DEZE naam gekozen voor hun veganistenrestaurant en kaasmakerij.
Ook hun restaurant schijnt 100% veganistisch te zijn, van de menukaart tot de met ananasleer beklede stoelen.

Het restaurant Mr & Mrs Watson is gevestigd aan de Linnaeuskade 3H in Amsterdam, het kantoor en de keuken zijn gevestigd in Duivendrecht

Er wordt voor ieder gerecht dat ze serveren een boom geplant en voor iedere liter drinkwater wordt 1.000 liter schoon drinkwater in ontwikkelingslanden gerealiseerd.

Ik las dat er per 1000 veganisten slechts één veganistisch restaurant is.
Van af NU weet u er één te vinden!

Kijk op de website voor bestellingen van de kaasjes: https://shop.watsonsfood.com/

Mooi en eetbaar: kardoen

Bij een familielid op de vensterbank stond een glazen bak met “pluisjes” erg decoratief.
Echt of kunst?
Het bleek ECHT te zijn; zaadjes van de kardoen.
De WAT?
Kardoen, een eetbare distel, familie van de artisjok, officiële, Latijnse naam : Cynara cardunculus.

De plant (struik) komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en kan zo’n 1.80 hoog worden.
De oude Grieken en ook de Romeinen aten de plant duizenden jaren geleden al.
Het is een stengelgroente en de smaak schijnt op die van een artisjok te lijken (daar eet je de bloemknop van, van kardoen de stengel).
Je kunt het rauw én gekookt eten en het beste is deze groente in de koelkast te bewaren (vers kan dat ongeveer 2 weken)
De plant heeft diep ingesneden en wollig behaarde bladeren, de binnenste stengels van de struik schijnen mals te zijn, de buitenste smaken wat bitter.
Als je  verse kardoen klaar wil maken wordt je gewaarschuwd voor de stekels,  (het is per slot van rekening een distelsoort) geadviseerd wordt de stengels te “schillen”

Eerlijk gezegd heb ik geen behoefte deze groenten te gaan eten, maar de zaadjes (geen idee hoe lang deze zo mooi blijven) vind ik prachtig, ik zou ze graag net zo neerzetten als mijn familielid.
Kopieerdrag, ik weet het!
Mag toch wel?
Voor een enkel keertje?


Wilde peen – vogelnestje

De plant wilde peen wordt ook wel vogelnestje genoemd en komt heel veel in de bermen voor.

Het is een bloem van de familie: schermbloemige, waartoe ook de berenklauw en het fluitenkruid behoort.

Ook planten die vaak in de berm te vinden zijn.
De naam “vogelnestje” bij wilde peen komt waarschijnlijk door het feit dat de buitenste ring van de witte blaadjes zich om de kern heen sluit, waardoor door een soort nestje gevormd wordt.

De wortel van de wilde peen is WIT van kleur en komt van oorsprong uit Iran.
De wortel werd, in de 17e eeuw, met de schepen van de Verenigde Oost Indische Compagnie naar Nederland gebracht. De oranje, eetbare wortel is het resultaat van kruisingen.
Frederik Hendrik, de zoon van Willem van Oranje, en zijn vrouw Amalia van Solms  zijn, in de 17e eeuw, de kleur oranje (zichzelf dus) gaan “promoten” . Er bestaat een “theorie” dat, toen de wortels (door kruising) ná wit allerlei kleuren konden krijgen en dus oranje wortels ook mogelijk werden, de oranje wortels de boventoon zijn gaan voeren; het was immers een “hotte” kleur toen! De Oranjes bleven én de oranje wortels DUS ook!

Waarschijnlijker is dat door het  extra veel betà-caroteen de oranje wortel iets zoeter was dan de anderen en daarom die oranje wortels de voorkeur kregen.

Vlieg- en daaswerend

Ooit vertelde een boer in Limburg me dat boeren die paarden hadden vroeger bijna altijd een walnotenboom in hun wei of bij hun hoeve hadden geplant. Een walnotenboom geeft schaduw én, belangrijker: hij is vliegen- en vooral daaswerend.
Sindsdien valt het me echt op; zie je ergens een oude boerderij dan is er vaak een walnotenboom bij te zien.



Hier in de wijk staan 2 oude, nootdragende walnotenbomen.
Dat is niet zó vreemd aangezien de grond waarop onze wijk gebouwd is vroeger een meent was, waar boeren hun vee  lieten grazen, het zou dus best kunnen dat minstens één van die walnotenbomen toen geplant is; om schaduw voor het vee te geven en het vliegend ongedierte weg te houden.


Ook in het boerendorp, waar onze wijk bij hoort, staan oude boerderijen. Nu zijn de meeste rigoureus verbouwd en aangepast aan deze tijd, vaak gekocht door BN-ers. Rieten daken, hoge heggen of hekken én af en toe nog een oude hoge walnotenboom op de grens van de (nu) tuin en de openbare weg.

Al jaren zoeken wij in september walnoten onder de twee, in de wijk staande, walnotenbomen.
Er staan heel veel brandnetels onder de boom, dus een noot zien en pakken leidt vaak tot een branderige hand met rode vlekjes.
Er zijn meer kapers op de kust, dus soms lopen we gewoon door als we geritsel tussen de brandnetels horen, dan weten we: iemand was ons voor!

Een boer in de Achterhoek die een walnotenboom in de tuin had en de noten droogde vertelde me “alles” over de noten. Hij had zelf gemaakte droogbakken gemaakt en liet me zien hoe je de noten schoonmaakte vóór je ze op de droogbak (metalen rasters) liet drogen. Alle haartjes moeten van de noot af, die staan in verbinding met de binnennoot en als die nat blijven rot de noot van binnenuit.
Hij deed het voor met een mesje. Verder gaf hij het advies de noten goed te laten drogen, pas met Kerst (of als je niet zo lang wachten kan (een paar) met Sinterklaas) openmaken en dan pas eten.

Dus sinds die tijd zoeken we noten in september. Eerst droogden we ze in op een krant, toen in een gazen mand en nu heeft mijn lief er roosters voor gemaakt.

Dit is een goed walnotenjaar!
We hebben er al behoorlijk wat. Schoonmaken van de noten als er nog (een beetje) bolster omzit is een klus waar je vieze, geelachtige handen van krijgt, dus handschoentjes aan. Nu ze ECHT rijp zijn én er soms behoorlijk veel wind is, liggen ze vaak schoon onder de boom (en in de brandnetels)

Van kerst tot ver in het volgende jaar stoppen we in onze witlof en wortelsla zelf gevonden, gedroogde, gepelde en gehakte noten.
Dat smaakt toch anders dan gekochte, kan ik u vertellen (de brandnetelbultjes trekken na een dag weer weg)

Respeggt-technologie

Legkippen leggen eieren.
Er zijn eieren die uitgebroed worden om nieuwe kippen te krijgen, die dan weer eieren leggen.
Hanen leggen geen eieren.
Eieren die uitgebroed worden en waar hanen uitgroeien zijn voor het produktieproces nutteloos en dus worden ze gedood: wereldwijd worden 5 miljard eendagshaantjes gedood.*)

respeggt.1Het Duits-Nederlandse bedrijf
Respeggt  heeft een techniek ontwikkeld waarbij vóór de geboorte van een kuiken al bepaald kan worden of het een haantje of een hennetje zal worden. Wordt het een haantje dan wordt het broedproces afgebroken en wordt het haantjeskuiken dus NIET geboren.

Zo wordt voorkomen dat er veel haantjes gedood hoeven te worden.

De eieren van de hennetjes die WEL geboren worden heten RESPEGGT-eieren en zijn nu al bij  supermarktketen Jumbo te koop (nu nog alleen per 6 vrije uitloop eieren, maar het assortiment wordt nog uitgebreid)
De eieren die NIET worden uitgebroed worden verwerkt tot diervoer.

Frankrijk en Duitsland hebben afgesproken dat ze eind 2021 het doden van eendagshaantjes bij wet verbieden, Nederland is nog niet zover, er is (komt?) nog geen verbod.

Natuurlijk kunnen wij als  consument wel een signaal afgeven door Respeggt eieren te kopen en zo ZEKER te weten dat er geen dieren nutteloos worden vermoord!

 

 

 

*) in Nederland jaarlijks 40 miljoen