Plantaardige kaas

.Kaas geschilderd door Henk Helmantel


Laatst las ik iets over plantaardige kaas: vegan kaas. Deze kaas wordt onder andere gemaakt
van cashewnoten, amandelen en soja

De firma die het maakt heet Mr. & Mrs. Watson en de kaasjes worden sinds 2017 ontwikkeld en gerijpt in Amsterdam

De naam Watson doet een belletje bij me rinkelen en als ik het ga nazoeken blijkt Donald Watson (1910-2005) een Britse dierenrechten-voorvechter geweest te zijn én medeoprichter van The Vegan Society. Hij wordt  echter ook omschreven als de vader van het veganisme of de eerste veganist
Daarom hebben de 2 vriendinnen (Aleid Koopal en Kirsi Rautiainen) die achter  de naam Mr.& Mrs. Watson schuilgaan juist DEZE naam gekozen voor hun veganistenrestaurant en kaasmakerij.
Ook hun restaurant schijnt 100% veganistisch te zijn, van de menukaart tot de met ananasleer beklede stoelen.

Het restaurant Mr & Mrs Watson is gevestigd aan de Linnaeuskade 3H in Amsterdam, het kantoor en de keuken zijn gevestigd in Duivendrecht

Er wordt voor ieder gerecht dat ze serveren een boom geplant en voor iedere liter drinkwater wordt 1.000 liter schoon drinkwater in ontwikkelingslanden gerealiseerd.

Ik las dat er per 1000 veganisten slechts één veganistisch restaurant is.
Van af NU weet u er één te vinden!

Kijk op de website voor bestellingen van de kaasjes: https://shop.watsonsfood.com/

Mooi en eetbaar: kardoen

Bij een familielid op de vensterbank stond een glazen bak met “pluisjes” erg decoratief.
Echt of kunst?
Het bleek ECHT te zijn; zaadjes van de kardoen.
De WAT?
Kardoen, een eetbare distel, familie van de artisjok, officiële, Latijnse naam : Cynara cardunculus.

De plant (struik) komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en kan zo’n 1.80 hoog worden.
De oude Grieken en ook de Romeinen aten de plant duizenden jaren geleden al.
Het is een stengelgroente en de smaak schijnt op die van een artisjok te lijken (daar eet je de bloemknop van, van kardoen de stengel).
Je kunt het rauw én gekookt eten en het beste is deze groente in de koelkast te bewaren (vers kan dat ongeveer 2 weken)
De plant heeft diep ingesneden en wollig behaarde bladeren, de binnenste stengels van de struik schijnen mals te zijn, de buitenste smaken wat bitter.
Als je  verse kardoen klaar wil maken wordt je gewaarschuwd voor de stekels,  (het is per slot van rekening een distelsoort) geadviseerd wordt de stengels te “schillen”

Eerlijk gezegd heb ik geen behoefte deze groenten te gaan eten, maar de zaadjes (geen idee hoe lang deze zo mooi blijven) vind ik prachtig, ik zou ze graag net zo neerzetten als mijn familielid.
Kopieerdrag, ik weet het!
Mag toch wel?
Voor een enkel keertje?


Wilde peen – vogelnestje

De plant wilde peen wordt ook wel vogelnestje genoemd en komt heel veel in de bermen voor.

Het is een bloem van de familie: schermbloemige, waartoe ook de berenklauw en het fluitenkruid behoort.

Ook planten die vaak in de berm te vinden zijn.
De naam “vogelnestje” bij wilde peen komt waarschijnlijk door het feit dat de buitenste ring van de witte blaadjes zich om de kern heen sluit, waardoor door een soort nestje gevormd wordt.

De wortel van de wilde peen is WIT van kleur en komt van oorsprong uit Iran.
De wortel werd, in de 17e eeuw, met de schepen van de Verenigde Oost Indische Compagnie naar Nederland gebracht. De oranje, eetbare wortel is het resultaat van kruisingen.
Frederik Hendrik, de zoon van Willem van Oranje, en zijn vrouw Amalia van Solms  zijn, in de 17e eeuw, de kleur oranje (zichzelf dus) gaan “promoten” . Er bestaat een “theorie” dat, toen de wortels (door kruising) ná wit allerlei kleuren konden krijgen en dus oranje wortels ook mogelijk werden, de oranje wortels de boventoon zijn gaan voeren; het was immers een “hotte” kleur toen! De Oranjes bleven én de oranje wortels DUS ook!

Waarschijnlijker is dat door het  extra veel betà-caroteen de oranje wortel iets zoeter was dan de anderen en daarom die oranje wortels de voorkeur kregen.

Vlieg- en daaswerend

Ooit vertelde een boer in Limburg me dat boeren die paarden hadden vroeger bijna altijd een walnotenboom in hun wei of bij hun hoeve hadden geplant. Een walnotenboom geeft schaduw én, belangrijker: hij is vliegen- en vooral daaswerend.
Sindsdien valt het me echt op; zie je ergens een oude boerderij dan is er vaak een walnotenboom bij te zien.



Hier in de wijk staan 2 oude, nootdragende walnotenbomen.
Dat is niet zó vreemd aangezien de grond waarop onze wijk gebouwd is vroeger een meent was, waar boeren hun vee  lieten grazen, het zou dus best kunnen dat minstens één van die walnotenbomen toen geplant is; om schaduw voor het vee te geven en het vliegend ongedierte weg te houden.


Ook in het boerendorp, waar onze wijk bij hoort, staan oude boerderijen. Nu zijn de meeste rigoureus verbouwd en aangepast aan deze tijd, vaak gekocht door BN-ers. Rieten daken, hoge heggen of hekken én af en toe nog een oude hoge walnotenboom op de grens van de (nu) tuin en de openbare weg.

Al jaren zoeken wij in september walnoten onder de twee, in de wijk staande, walnotenbomen.
Er staan heel veel brandnetels onder de boom, dus een noot zien en pakken leidt vaak tot een branderige hand met rode vlekjes.
Er zijn meer kapers op de kust, dus soms lopen we gewoon door als we geritsel tussen de brandnetels horen, dan weten we: iemand was ons voor!

Een boer in de Achterhoek die een walnotenboom in de tuin had en de noten droogde vertelde me “alles” over de noten. Hij had zelf gemaakte droogbakken gemaakt en liet me zien hoe je de noten schoonmaakte vóór je ze op de droogbak (metalen rasters) liet drogen. Alle haartjes moeten van de noot af, die staan in verbinding met de binnennoot en als die nat blijven rot de noot van binnenuit.
Hij deed het voor met een mesje. Verder gaf hij het advies de noten goed te laten drogen, pas met Kerst (of als je niet zo lang wachten kan (een paar) met Sinterklaas) openmaken en dan pas eten.

Dus sinds die tijd zoeken we noten in september. Eerst droogden we ze in op een krant, toen in een gazen mand en nu heeft mijn lief er roosters voor gemaakt.

Dit is een goed walnotenjaar!
We hebben er al behoorlijk wat. Schoonmaken van de noten als er nog (een beetje) bolster omzit is een klus waar je vieze, geelachtige handen van krijgt, dus handschoentjes aan. Nu ze ECHT rijp zijn én er soms behoorlijk veel wind is, liggen ze vaak schoon onder de boom (en in de brandnetels)

Van kerst tot ver in het volgende jaar stoppen we in onze witlof en wortelsla zelf gevonden, gedroogde, gepelde en gehakte noten.
Dat smaakt toch anders dan gekochte, kan ik u vertellen (de brandnetelbultjes trekken na een dag weer weg)

Respeggt-technologie

Legkippen leggen eieren.
Er zijn eieren die uitgebroed worden om nieuwe kippen te krijgen, die dan weer eieren leggen.
Hanen leggen geen eieren.
Eieren die uitgebroed worden en waar hanen uitgroeien zijn voor het produktieproces nutteloos en dus worden ze gedood: wereldwijd worden 5 miljard eendagshaantjes gedood.*)

respeggt.1Het Duits-Nederlandse bedrijf
Respeggt  heeft een techniek ontwikkeld waarbij vóór de geboorte van een kuiken al bepaald kan worden of het een haantje of een hennetje zal worden. Wordt het een haantje dan wordt het broedproces afgebroken en wordt het haantjeskuiken dus NIET geboren.

Zo wordt voorkomen dat er veel haantjes gedood hoeven te worden.

De eieren van de hennetjes die WEL geboren worden heten RESPEGGT-eieren en zijn nu al bij  supermarktketen Jumbo te koop (nu nog alleen per 6 vrije uitloop eieren, maar het assortiment wordt nog uitgebreid)
De eieren die NIET worden uitgebroed worden verwerkt tot diervoer.

Frankrijk en Duitsland hebben afgesproken dat ze eind 2021 het doden van eendagshaantjes bij wet verbieden, Nederland is nog niet zover, er is (komt?) nog geen verbod.

Natuurlijk kunnen wij als  consument wel een signaal afgeven door Respeggt eieren te kopen en zo ZEKER te weten dat er geen dieren nutteloos worden vermoord!

 

 

 

*) in Nederland jaarlijks 40 miljoen

 

Vanillestokje

inside-the-factory_
De BBC maakt geweldige documentaires. Momenteel wordt een serie uitgezonden die ”Inside the factory” heet (zondags 19.00 BBC 2) Daarin laten ze zien HOE bepaalde voedingswaren gemaakt worden bv. Groentesoep.
Tussendoor  de productie door komt een historische item; zoals wanneer is men voor het eerst soep gaan maken, en wat er toen in zat. Ook een item is: waar komen bepaalde ingrediënten vandaan?
Bij de aflevering van groentesoep werd bijvoorbeeld het oogsten van de erwten in beeld gebracht.

Er loopt, in de fabriek een klok mee, zodat de kijker kan zien hoelang het duurt eer alle ingrediënten, bereid en ingeblikt en als bliksoep, een fles likeur, Engelse cake of iets anders de fabriek verlaat. Hogelijk interessant.

Dit is wel een heel lange inleiding om iets te vertellen over een vanillestokje.
Dat was laatst Inside the factory een ingrediënt voor Whisky cream likeur.
peulen die bessen hetenEr werd verteld dat vanille uit bessen komt die eruit zien als peulen.
Er werd kort ingegaan op de vanilleproductie (één van de vele ingrediënten in cream whisky) , maar ik wilde daar graag meer van weten en heb e.e.a. nagezocht én er een blog over geschreven
vanillestokjes
Vóór het een vanillestokje wordt zoals wij die in de winkel kopen, moet er van alles gebeuren: onrijp geplukt, bevochtigd, verhit en een fermentatieproces in gang gezet.
Geen wonder dat de stokjes zo duur zijn.
De vanille-orchidee, de plant waar vanille van gemaakt wordt komt oorspronkelijk uit Mexico.
De plant werd, begin 19e eeuw naar Europa meegenomen. Eenmaal in Europa groeide de plant wel, maar droeg hij géén vruchten.
Géén vanilleproductie dus!
De oorzaak bleek in de bestuiving te liggen. In Mexico werd de bestuiving door een lokaal voorkomende bijensoort, uitgevoerd. Die bijensoort komt alleen dáár voor, dus in Europa geen bestuiving, géén vruchtdragende plant.
Uiteindelijk ontdekte men dat de bestuiving ook door de mens, kunstmatig dus, kon worden uitgevoerd, toen kon ook in Europa vanille gewonnen worden.

Madagaskar, het op 3 na grootste eiland ter wereld*) is één van de grootste producenten van vanille.
Vanille van zéér goede kwaliteit is Bourbonvanille, afkomstig van een eiland dat vroeger Bourbon heette en nu Réunion (ca.830.000 inwoners)

Er is meer vraag naar vanille dan er geleverd kan worden, dus produceert men ook synthetische vanille. Hierbij wordt onder andere gebruikgemaakt van de stof lignine, meestal afkomstig van houtafval uit de papierindustrie, maar ook wel van kruidnagelolie. De geurstof van kruidnagels (gedroogde, nog gesloten bloemknoppen van de kruidnagelboom) bestaat hoofdzakelijk uit de olieachtige vloeistof eugenol, die omgezet kan worden in vanilline.

 

 

*) Australië is een continent en wordt NIET meegeteld.
(Groot Brittannië telt wel mee en staat op 9)

 

Azijn

azijnNooit heb ik me afgevraagd hoe azijn wordt gemaakt. Azijn staat in het keukenkastje en soms als je kookt heb je een scheutje nodig en pak je de fles. Naarmate er “spannender”(door mijn lief) gekookt ging worden kwamen er meer soorten azijn in ons keukenkastje: wijnazijn ( witte en rode), cider- en balsamico azijn.
In het onderste keukenkastje huist nog schoonmaakazijn.

Soms loop je langs een huis en ruikt (stinkt) het naar azijn. Ik dacht dan altijd dat iemand zijn koffiezetapparaat aan het ontkalken was. Dat bleek niet zo te zijn: het schijnt ook tegen mieren te helpen. Ik geloof dat ik ( buiten) liever mieren heb dan dié stank!

Azijn schijnt vroeger ook voor het langer goed houden van etenswaren te zijn gebruikt én als geneesmiddel! Al 10.000 jaren geleden gebruikte de mens azijn, las ik

Nu ik wéét waar het van gemaakt is vind ik mezelf een ontzettende oen, want ik had het kunnen weten!  Het Franse vinaigre in het Engels vinegar zou het al verraden moeten hebben: zure wijn!

Azijn is een natuurproduct. Alcoholische verbindingen worden door bacteriën omgezet in azijnzuren. De bacteriën worden zichtbaar door een huid, de zgn. moeder, die op het oppervlak drijft.

Uit elk procent alcohol ontstaat grofweg een procent azijnzuur.
Je kunt azijn zelf maken van droge, liefst ongezwavelde wijn. (recepten op internet genoeg)

Nu ik, op internet nazocht hoe azijn wordt gemaakt vond ik ook allerlei tips waarvoor je azijn ook gebruiken kan: hondenluchtjes verdrijven, onkruid verdelgen en rode wijnvlekken uit je kleding halen.

Er is zelfs een Vinegar Institute: Mét website (https://versatilevinegar.org/faqs/) en een pagina: Everything you need to know about vinegar.

Ik hoefde niet meer te weten dan dat het voornaamste bestanddeel van azijn -alcohol/wijn is.
Wilt u meer weten? Kijk op bovengenoemde website!

Winterwortel

Wat ik leuk vond om te lezen is dat de winterpeen niet altijd oranje was!
Dát was het werk van de Hollanders! De peen, oorspronkelijk afkomstig uit Iran was wit en werd door leden van de Verenigde Oost Indische Compagnie meegenomen.
In Nederland is men deze plant gaan kruisen om uiteindelijk een oranje wortel te krijgen (17de eeuw) Men vermoedt dat dit gedaan werd voor het Huis van Oranje, met name voor Willem.

winterwortelDe winterwortel is lang houdbaar, maar niet in de koelkast (wel op een koele plek): 4 tot 6 weken
(waspeen kan wél in de koelkast bewaard worden; ca.4  dagen, worteltjes in de groentenla, ook 4 dagen, zonder loof!)

In wortels zit veel bétacaroteen. Ons lichaam zet dit caroteen om in vitamine A, een antioxidant die het weefsel beschermt tegen schade en veroudering! Ook goed voor je ogen!*)

Een bekend  Hollands gerecht mét winterwortels, aardappels en uien is HUTSPOT.
Het wordt oa. gegeten bij de viering van het Leidens Ontzet.
Volgens de overlevering liep een dertienjarige jongen genaamd Cornelis Joppenszoon, op 3 oktober  1574 van Leiden naar de Lammenschans (een kilometer ten zuiden van de stadswallen) Daar hadden eerder de Spanjaarden gebivakkeerd, maar uit angst voor het oprukkende water en de opstomende watergeuzen waren ze hals over kop vertrokken zonder hun kookpot met wortelen, uien, vlees en pastinaken mee te hebben genomen.
Dié kookpot schijnt Cornelis meegenomen te hebben en de inhoud daarvan werd later bekend als HUTSPOT. In Leiden wordt nog, bij de viering van Leidens Ontzet (3 okt) vaak HUTSPOT gegeten.

En opmerkzame lezer(es) zal in bovenstaand stukje gelezen hebben dat er toen geen aardappels in hutspot voorkwamen maar in plaats daarvan pastinaken.
De aardappel  was toen als voedsel nog geen gemeengoed in Nederland, noch in Spanje.
De Inca’s (Zuid-Amerika) teelden wél al aardappels (sinds de 2de eeuw van onze jaartelling!)

Toen in de 16de eeuw de Spanjaarden Zuid Amerika ontdekten namen ze vermoedelijk aardappelplanten mee: in de hoftuin van koning Filips II, schijnt de plant  toen waargenomen en beschreven te zijn: als een botanische curiositeit, nog niet als een voedselplant, dat kwam later pas. De pastinaak in de hutspot werd dus later vervangen door de aardappel en zó werd het de hutspot die we heden ten dage nog kennen; eigenlijk dus met Spaanse roots!

 

 

 

*) een halve wortel per dag wordt aanbevolen.
in 100 gram winterwortel zit ook 3 mg vitamine C

 

 

Reclame voor Nederlandse kaas

frau antje
In 1961 ontstond Frau Antje; een Nederlands kaasmeisje, een reclamefiguur bedacht door het Nederlandse Zuivelbureau. Frau Antje moest Nederlandse kaas in Duitsland populair maken.
Sindsdien zijn er vele reclameuitingen bedacht om Nederlandse kaas aan de man te brengen

In een winkel zag ik onlangs reclamekaartjes voor kaas.
Nieuws- en leergierig als ik ben, nam ik ze mee. Het bleek om een kleine kaasmakerij van familie en vrienden te gaan, die elke dag zij aan zij rond de tobbe staan om prachtige kazen te maken.
Bij zo’n tekst heb ik meteen een beeld;  een gezellige familie, samenwerkend om een mooi product te maken. De tekst gaat verder: kazen met een natuurlijke korst die Italië in herinnering brengen.
Dát hadden ze nou net NIET moeten schrijven.
Ooit was er een reclame over Italiaanse pasta, hoe dat gemaakt werd, beelden van een Italiaanse mama met familie die in een pan stonden te roeren.
T.v. programma Keuringsdienst van Waren is daar achteraan gegaan en ontdekte dat het een bijna volledig geautomatiseerde fabriek was waar de pasta werd gemaakt.
Niks Italiaanse mama, niks gezellig familieleven, allemaal show.
Sindsdien ben ik wat huiverig als er mij in prachtige bewoordingen een beeld geschetst wordt van hoe romantisch, idyllisch een product wordt gemaakt.
De waarheid wordt geweld aan gedaan om potentiële kopers maar te lokken.
(Reclame werkt! Anders zou er geen reclame meer gemaakt worden.)

Nog even de kaartjes: we bereiden kazen in de Hollandse polder, van rijke Nederlandse smaak. En bergen liefde. Nu gaan ze, wat mij betreft echt over de top, maar….
In de reclame wereld geldt: Decipi vult mundus, ergo decipiatur:  De wereld wil bedrogen worden laat zij dus bedrogen worden.

Ik geloof niet zo in familie en vrienden die elke dag, met bergen liefde, zij aan zij rond de tobbe staan om die kaas te maken, maar ik kan wél proeven of die kaas lekker is.
Of “stink ik er dan in” en doe ik waar de reclame voor bedoeld is mij (en anderen) aanzetten tot koopgedrag?
Ik ben er nog niet uit.
Voorlopig bewaar ik die kaartjes even, wie weet koop ik die kaas toch nog veel eens
( als ik trek heb in kaas met bergen liefde  )