Respeggt-technologie

Legkippen leggen eieren.
Er zijn eieren die uitgebroed worden om nieuwe kippen te krijgen, die dan weer eieren leggen.
Hanen leggen geen eieren.
Eieren die uitgebroed worden en waar hanen uitgroeien zijn voor het produktieproces nutteloos en dus worden ze gedood: wereldwijd worden 5 miljard eendagshaantjes gedood.*)

respeggt.1Het Duits-Nederlandse bedrijf
Respeggt  heeft een techniek ontwikkeld waarbij vóór de geboorte van een kuiken al bepaald kan worden of het een haantje of een hennetje zal worden. Wordt het een haantje dan wordt het broedproces afgebroken en wordt het haantjeskuiken dus NIET geboren.

Zo wordt voorkomen dat er veel haantjes gedood hoeven te worden.

De eieren van de hennetjes die WEL geboren worden heten RESPEGGT-eieren en zijn nu al bij  supermarktketen Jumbo te koop (nu nog alleen per 6 vrije uitloop eieren, maar het assortiment wordt nog uitgebreid)
De eieren die NIET worden uitgebroed worden verwerkt tot diervoer.

Frankrijk en Duitsland hebben afgesproken dat ze eind 2021 het doden van eendagshaantjes bij wet verbieden, Nederland is nog niet zover, er is (komt?) nog geen verbod.

Natuurlijk kunnen wij als  consument wel een signaal afgeven door Respeggt eieren te kopen en zo ZEKER te weten dat er geen dieren nutteloos worden vermoord!

 

 

 

*) in Nederland jaarlijks 40 miljoen

 

Vanillestokje

inside-the-factory_
De BBC maakt geweldige documentaires. Momenteel wordt een serie uitgezonden die ”Inside the factory” heet (zondags 19.00 BBC 2) Daarin laten ze zien HOE bepaalde voedingswaren gemaakt worden bv. Groentesoep.
Tussendoor  de productie door komt een historische item; zoals wanneer is men voor het eerst soep gaan maken, en wat er toen in zat. Ook een item is: waar komen bepaalde ingrediënten vandaan?
Bij de aflevering van groentesoep werd bijvoorbeeld het oogsten van de erwten in beeld gebracht.

Er loopt, in de fabriek een klok mee, zodat de kijker kan zien hoelang het duurt eer alle ingrediënten, bereid en ingeblikt en als bliksoep, een fles likeur, Engelse cake of iets anders de fabriek verlaat. Hogelijk interessant.

Dit is wel een heel lange inleiding om iets te vertellen over een vanillestokje.
Dat was laatst Inside the factory een ingrediënt voor Whisky cream likeur.
peulen die bessen hetenEr werd verteld dat vanille uit bessen komt die eruit zien als peulen.
Er werd kort ingegaan op de vanilleproductie (één van de vele ingrediënten in cream whisky) , maar ik wilde daar graag meer van weten en heb e.e.a. nagezocht én er een blog over geschreven
vanillestokjes
Vóór het een vanillestokje wordt zoals wij die in de winkel kopen, moet er van alles gebeuren: onrijp geplukt, bevochtigd, verhit en een fermentatieproces in gang gezet.
Geen wonder dat de stokjes zo duur zijn.
De vanille-orchidee, de plant waar vanille van gemaakt wordt komt oorspronkelijk uit Mexico.
De plant werd, begin 19e eeuw naar Europa meegenomen. Eenmaal in Europa groeide de plant wel, maar droeg hij géén vruchten.
Géén vanilleproductie dus!
De oorzaak bleek in de bestuiving te liggen. In Mexico werd de bestuiving door een lokaal voorkomende bijensoort, uitgevoerd. Die bijensoort komt alleen dáár voor, dus in Europa geen bestuiving, géén vruchtdragende plant.
Uiteindelijk ontdekte men dat de bestuiving ook door de mens, kunstmatig dus, kon worden uitgevoerd, toen kon ook in Europa vanille gewonnen worden.

Madagaskar, het op 3 na grootste eiland ter wereld*) is één van de grootste producenten van vanille.
Vanille van zéér goede kwaliteit is Bourbonvanille, afkomstig van een eiland dat vroeger Bourbon heette en nu Réunion (ca.830.000 inwoners)

Er is meer vraag naar vanille dan er geleverd kan worden, dus produceert men ook synthetische vanille. Hierbij wordt onder andere gebruikgemaakt van de stof lignine, meestal afkomstig van houtafval uit de papierindustrie, maar ook wel van kruidnagelolie. De geurstof van kruidnagels (gedroogde, nog gesloten bloemknoppen van de kruidnagelboom) bestaat hoofdzakelijk uit de olieachtige vloeistof eugenol, die omgezet kan worden in vanilline.

 

 

*) Australië is een continent en wordt NIET meegeteld.
(Groot Brittannië telt wel mee en staat op 9)

 

Azijn

azijnNooit heb ik me afgevraagd hoe azijn wordt gemaakt. Azijn staat in het keukenkastje en soms als je kookt heb je een scheutje nodig en pak je de fles. Naarmate er “spannender”(door mijn lief) gekookt ging worden kwamen er meer soorten azijn in ons keukenkastje: wijnazijn ( witte en rode), cider- en balsamico azijn.
In het onderste keukenkastje huist nog schoonmaakazijn.

Soms loop je langs een huis en ruikt (stinkt) het naar azijn. Ik dacht dan altijd dat iemand zijn koffiezetapparaat aan het ontkalken was. Dat bleek niet zo te zijn: het schijnt ook tegen mieren te helpen. Ik geloof dat ik ( buiten) liever mieren heb dan dié stank!

Azijn schijnt vroeger ook voor het langer goed houden van etenswaren te zijn gebruikt én als geneesmiddel! Al 10.000 jaren geleden gebruikte de mens azijn, las ik

Nu ik wéét waar het van gemaakt is vind ik mezelf een ontzettende oen, want ik had het kunnen weten!  Het Franse vinaigre in het Engels vinegar zou het al verraden moeten hebben: zure wijn!

Azijn is een natuurproduct. Alcoholische verbindingen worden door bacteriën omgezet in azijnzuren. De bacteriën worden zichtbaar door een huid, de zgn. moeder, die op het oppervlak drijft.

Uit elk procent alcohol ontstaat grofweg een procent azijnzuur.
Je kunt azijn zelf maken van droge, liefst ongezwavelde wijn. (recepten op internet genoeg)

Nu ik, op internet nazocht hoe azijn wordt gemaakt vond ik ook allerlei tips waarvoor je azijn ook gebruiken kan: hondenluchtjes verdrijven, onkruid verdelgen en rode wijnvlekken uit je kleding halen.

Er is zelfs een Vinegar Institute: Mét website (https://versatilevinegar.org/faqs/) en een pagina: Everything you need to know about vinegar.

Ik hoefde niet meer te weten dan dat het voornaamste bestanddeel van azijn -alcohol/wijn is.
Wilt u meer weten? Kijk op bovengenoemde website!

Winterwortel

Wat ik leuk vond om te lezen is dat de winterpeen niet altijd oranje was!
Dát was het werk van de Hollanders! De peen, oorspronkelijk afkomstig uit Iran was wit en werd door leden van de Verenigde Oost Indische Compagnie meegenomen.
In Nederland is men deze plant gaan kruisen om uiteindelijk een oranje wortel te krijgen (17de eeuw) Men vermoedt dat dit gedaan werd voor het Huis van Oranje, met name voor Willem.

winterwortelDe winterwortel is lang houdbaar, maar niet in de koelkast (wel op een koele plek): 4 tot 6 weken
(waspeen kan wél in de koelkast bewaard worden; ca.4  dagen, worteltjes in de groentenla, ook 4 dagen, zonder loof!)

In wortels zit veel bétacaroteen. Ons lichaam zet dit caroteen om in vitamine A, een antioxidant die het weefsel beschermt tegen schade en veroudering! Ook goed voor je ogen!*)

Een bekend  Hollands gerecht mét winterwortels, aardappels en uien is HUTSPOT.
Het wordt oa. gegeten bij de viering van het Leidens Ontzet.
Volgens de overlevering liep een dertienjarige jongen genaamd Cornelis Joppenszoon, op 3 oktober  1574 van Leiden naar de Lammenschans (een kilometer ten zuiden van de stadswallen) Daar hadden eerder de Spanjaarden gebivakkeerd, maar uit angst voor het oprukkende water en de opstomende watergeuzen waren ze hals over kop vertrokken zonder hun kookpot met wortelen, uien, vlees en pastinaken mee te hebben genomen.
Dié kookpot schijnt Cornelis meegenomen te hebben en de inhoud daarvan werd later bekend als HUTSPOT. In Leiden wordt nog, bij de viering van Leidens Ontzet (3 okt) vaak HUTSPOT gegeten.

En opmerkzame lezer(es) zal in bovenstaand stukje gelezen hebben dat er toen geen aardappels in hutspot voorkwamen maar in plaats daarvan pastinaken.
De aardappel  was toen als voedsel nog geen gemeengoed in Nederland, noch in Spanje.
De Inca’s (Zuid-Amerika) teelden wél al aardappels (sinds de 2de eeuw van onze jaartelling!)

Toen in de 16de eeuw de Spanjaarden Zuid Amerika ontdekten namen ze vermoedelijk aardappelplanten mee: in de hoftuin van koning Filips II, schijnt de plant  toen waargenomen en beschreven te zijn: als een botanische curiositeit, nog niet als een voedselplant, dat kwam later pas. De pastinaak in de hutspot werd dus later vervangen door de aardappel en zó werd het de hutspot die we heden ten dage nog kennen; eigenlijk dus met Spaanse roots!

 

 

 

*) een halve wortel per dag wordt aanbevolen.
in 100 gram winterwortel zit ook 3 mg vitamine C

 

 

Reclame voor Nederlandse kaas

frau antje
In 1961 ontstond Frau Antje; een Nederlands kaasmeisje, een reclamefiguur bedacht door het Nederlandse Zuivelbureau. Frau Antje moest Nederlandse kaas in Duitsland populair maken.
Sindsdien zijn er vele reclameuitingen bedacht om Nederlandse kaas aan de man te brengen

In een winkel zag ik onlangs reclamekaartjes voor kaas.
Nieuws- en leergierig als ik ben, nam ik ze mee. Het bleek om een kleine kaasmakerij van familie en vrienden te gaan, die elke dag zij aan zij rond de tobbe staan om prachtige kazen te maken.
Bij zo’n tekst heb ik meteen een beeld;  een gezellige familie, samenwerkend om een mooi product te maken. De tekst gaat verder: kazen met een natuurlijke korst die Italië in herinnering brengen.
Dát hadden ze nou net NIET moeten schrijven.
Ooit was er een reclame over Italiaanse pasta, hoe dat gemaakt werd, beelden van een Italiaanse mama met familie die in een pan stonden te roeren.
T.v. programma Keuringsdienst van Waren is daar achteraan gegaan en ontdekte dat het een bijna volledig geautomatiseerde fabriek was waar de pasta werd gemaakt.
Niks Italiaanse mama, niks gezellig familieleven, allemaal show.
Sindsdien ben ik wat huiverig als er mij in prachtige bewoordingen een beeld geschetst wordt van hoe romantisch, idyllisch een product wordt gemaakt.
De waarheid wordt geweld aan gedaan om potentiële kopers maar te lokken.
(Reclame werkt! Anders zou er geen reclame meer gemaakt worden.)

Nog even de kaartjes: we bereiden kazen in de Hollandse polder, van rijke Nederlandse smaak. En bergen liefde. Nu gaan ze, wat mij betreft echt over de top, maar….
In de reclame wereld geldt: Decipi vult mundus, ergo decipiatur:  De wereld wil bedrogen worden laat zij dus bedrogen worden.

Ik geloof niet zo in familie en vrienden die elke dag, met bergen liefde, zij aan zij rond de tobbe staan om die kaas te maken, maar ik kan wél proeven of die kaas lekker is.
Of “stink ik er dan in” en doe ik waar de reclame voor bedoeld is mij (en anderen) aanzetten tot koopgedrag?
Ik ben er nog niet uit.
Voorlopig bewaar ik die kaartjes even, wie weet koop ik die kaas toch nog veel eens
( als ik trek heb in kaas met bergen liefde  )

 

Kurkuma – supplement van het jaar 2019

kurkuma
Ik ken kurkuma, of koenja of geelwortel alleen als kruid, dat bij een curry gebruikt wordt én ik heb wel eens gehoord dat het als verfstof bij textiel werd gebruikt. Daar houdt mijn kennis van kurkuma op. Tot gisteren.

Ik kreeg het blad Vitamin Times in de bus (abonnement is gratis)*) dat deze keer bijna geheel gewijd was aan kurkuma, verkozen tot supplement van het jaar 2019!

Hierin las ik een paar opvallende zaken:

  • In de traditionele Oosterse geneeskunde staat het bekend als bloedzuiverend
  • Ook de Grieken kenden kurkuma: arts, farmacoloog en botanicus Dioscoris heeft in zijn encyclopedie van kruidengeneeskunde Materia Medica al gerept over kurkuma (omstreeks de jaren 54-68 )
  • Marco Polo (1254-1324) beschreef kurkuma als eetbare plant met de eigenschappen van saffraan**)

Dan naar het NU: kurkuma

    • wordt toegepast in curry, rijst en soep en schijnt een positieve werking op de spijsvertering te hebben;
    • wordt gebruikt om etenswaren “geel” te maken; zoal in vanillevla, kaassnacks en roombotercake;
    • wordt gebruikt als kleurstof voor het verven van textiel en als inkt
    •  wordt gebruikt als voedingssupplement

De officiële naam van de plant  is Curcuma longa; de gele wortel bevat de specerij kurkuma, waarin  curcumine de belangrijkste werkzame stof is

In 2018 werd er een onderzoek gepubliceerd in American  Journal of Geriatric Psychiatry over  curcumine; een groep mensen kreeg 18 maanden lang dagelijks een hoge dosis curcumine.
De conclusie was dat er bij deze mensen minder vorming van bepaalde stoffen, die bij de ziekte van Alzheimer normaal gesproken worden aangetroffen in de hersenen, aanwezig waren én dat deze mensen een betere geheugenfunctie hadden.

Kortom veel positieve propaganda voor curcumine. Dan heb ik het nog niet gehad over depressiviteit waarbij het in combinatie met antidepressiva betere resultaten gaf dan alleen antidepressiva. En over inname bij kanker***)

Een positief kruidje dat, voordat IK het ooit “medicinaal” zou gaan gebruiken nog wel wat meer research vereist (uit andere bronnen dan alléén Vitamin Times)

 

 

*) aanvragen bij info@vitamintimes/nl; verschijnt 3x per jaar
**) een kruid, oorspronkelijk afkomstig uit Perzië dat bij neerslachtigheid werd gebruikt
***) Onderzoeker M.Heger (AMC) in AD maart 2019 ”Curcumine kan kanker NIET genezen maar wel bij enkele kankersoorten, de chemotherapie gunstig  beïnvloeden”

Stress en voeding

Als er spanning in je lijf komt, maakt je lichaam cortisol aan. Dat is een hormoon dat  in de bijnieren wordt aangemaakt. Dat hormoon geeft je een energie boost, zodat je kunt wegvluchten of hard rennen. Het heeft dus wel degelijk “zin”.

Omdat we in de huidige maatschappij bij angst of (werk)stress niet zo vaak hoeven te vluchten of te rennen wordt cortisol vaak  niet “opgebruikt” maar blijft het in het lichaam; het stapelt als het ware. Dat geeft klachten!
Wat die hoge concentratie cortisol ook doet is je laten verlangen naar vet, zout en calorierijk eten!
En juist dát eten (zeker met spanning/stress, maar eigenlijk altijd) is  NIET goed voor je.
Bepaalde voedingsstoffen worden verondersteld*) de stresshormoon (zoals cortisol ook wel genoemd wordt) wél te lijf te gaan. Dat zijn oa. kikkererwten, zalm, havermout, noten en pure chocolade. Deze bevatten vitaminen die voor meer “rust” in je lichaam zorgen.

 

*) in een artikeltje dat ik las stond dat deze producten voor rust in je lijf zorgen. Omdat ik dat NIET op waarheid checken kon (geen deskundige kunnen vinden die dat beaamt) heb ik er “verondersteld” van gemaakt

Waarschuwing!

Als je, op een zaterdag, aan het eind van de middag langs een oliebollenkraam rijdt en onweerstaanbare drang krijgt om oliebollen of appelflappen mee naar huis te nemen: weersta die drang!

Mocht je tóch stoppen en gaan kopen, kijk goed in de vitrine! Zie je daar maar een handjevol oliebollen en/of appelflappen liggen, keer dan alsnog om! (het zijn niet voor niets de laatste!)

Kun je de drang NIET weerstaan en kocht je voor € 4,- 2 appelflappen; gooi ze thuis in de vuilnisbak.

Vind je dat zonde van het geld en ga je ze  ’s avonds voor de bij de koffie toch “even oppiepen” en lekker warm nuttigen: ruik dan goed! Als  ze, op een servetje, onder je neus komen om de eerste hap te nemen en ze ruiken ranzig: gooi alsnog weg! Alleen het laatste stukje weggooien omdat de flap enorm tegenvalt is niet genoeg!

Twee derde opeten is al genoeg om boven de w.c. pot te moeten hangen en de halve nacht kotsmisselijk te zijn.

Neem deze les ter harte. Ik deed het niet en zie waar het mij bracht!
kots

Kijk & Grijp groente en fruitkraam

Een leus vroeger was “Op de markt is je gulden een daalder waard
Er werd  door mijn  ouders veel (voornamelijk groenten en fruit op de markt gekocht)
Tas mee, waar met name het verse fruit door de marktkoopman ingekieperd werd.

Toen we pas getrouwd waren was er geen markt in het lintdorp waar we toen woonden.
Later verhuisden we naar mijn geboortedorp, daar was woensdags én zaterdags markt.
Ik kwam er zó vaak, dat de man van de kaaskraam als hij me zag al een stukje boeren belegen kaas om te proeven afsneed en riep “Deze maar weer of iets pittiger?”

Nog weer later verhuisden we naar een klein boerendorp zonder markt. Maar met op fietsafstand een ander (groter) dorp mét een zaterdagmarkt. Daar ging ik (bijna) elke zaterdag heen toen de kinderen nog thuis woonden. Nu is dat minder omdat een tweepersoonshuishouden (veel) minder nodig heeft
Ik ben gek op markten, behalve dat het er vaker goedkoper (minder vaste lasten voor de kooplui) is, én gezellig worden er ook vaak dingen aangeprezen die je niet kent, die je mag proeven en die je voor weinig geld meteen kopen kunt.

Vandaag waren we, na heel lang, weer eens in mijn geboortedorp (mijn lief is een Amsterdammer) en omdat het woensdag was hebben we over de markt gelopen (met een linnen tasje mee!)
Een hele grote kraam wordt gerund door een familie, die een begrip is in mijn geboortedorp ( al meer dan 100 jaar voor groenten en fruit) Vroeger wachtte je je beurt af totdat de groenteman vroeg wat je hebben wilde, nu is het een grote kraam, waar je inloopt met een mandje en pakt wat je wilt, aan het eind staan 2 kassa’s en moet er gewogen en betaald worden. Een soort Kijk & Grijp Kraam.
Bij verschillende fruitsoorten ligt een schoteltje met stukjes om te proeven.
Ik pak een stukje geel fruit, heerlijk! Op het bordje erbij staat kaki.
We pakken vier van die feloranje vruchten, doen de rest van de boodschappen, rekenen af en doen het fruit (zelf) in de meegebrachte linnen tas.

Thuis gekomen pak ik het tasje van de achterbank, het laat een natte plek achter. Ook het linnen tasje is van onderen nat. De kaki’s waren “erg rijp” Twee hebben natte, beurse plekken (er lag niets bovenop!)  Dus we eten er twee meteen op (geen straf) Heerlijk.

kakiIk  ga eens kijken wát een kaki is en waar deze vandaan komt: China, de kaki heeft een dunne, gladde, fel oranje schil, oranje vruchtvlees, een uitgedroogd, groen kroontje. Een kaki is overrijp op zijn lekkerst. Lees ik  Helemaal waar!
De boom komt van nature voor in de Himalaya en in de bergen Myanmar, Thailand, Korea en Japan. Het blijkt de nationale vrucht van Japan te zijn, maar men denkt dat de oorsprong van de vrucht in China ligt. (Daar noemt men hem “Chinese pruim”)
In China wordt dit fruit geacht, hoofd-en rugpijn te kunnen verhelpen
Er is ook een soort kaki die in Israël geteeld wordt in het kustgebied Sjaron, waarnaar de vrucht genoemd is: Sharonfruit.

“Even“ op de markt geweest, heerlijk fruit gekocht én weer wat geleerd

Het milieu, u en ik : voedsel

De schrik sloeg me om het hart toen ik las hoeveel voedsel wij (in Nederland) per jaar weggooien, 9% van ons voedsel! Dat is naar schatting zo’n 34 kilo per persoon per jaar! (Onderzoekers schatten dat ongeveer een derde van al het voedsel dat in de wereld geproduceerd wordt verloren gaat!)
Omdat het in het huishouden vaak om kleine beetjes gaat, heb je dat niet zo gauw door.
Maar als we alle verspilling van alle Nederlandse huishoudens optellen is dat 590 miljoen kilo goed voedsel per jaar.
En drank? Daarvan spoelen we ongeveer 45 liter per jaar door toilet of gootsteen.
Op de site van Milieucentraal.nl kun je tips lezen om minder eten te verspillen.

Veel mensen zijn zich bewust dat er minder voedsel verspild moet worden en doen daar veel aan. Ook organisaties werken mee om verspilling tegen te gaan.
Zo las ik dat de NS, nog dit jaar, op 200 stations watertappunten gaat openen, zodat je zelf je flesje met water kan vullen.
Eén station, namelijk in Alkmaar heeft al zo’n tappunt.
Er worden jaarlijks meer dan 30 miljoen warme dranken op de stations verkocht, dat zijn héél veel wegwerpbekers. Ook aan die enorme berg wegwerpbekers gaat de NS wat doen. De NS heeft deze actie bedacht: als je zelf een herbruikbare beker meebrengt en die op een station laat vullen met koffie, thee of warme chocolademelk, krijg je € 0,25 korting op de warme drank.

Dan even over 
het kopen van voedsel : er  zijn al veel keurmerken, die de consument vertellen over het duurzaam vangen van wilde vis ( MSC), dierenwelzijn (Beter Leven)*) Fairtrade (tegen uitbuiting van boeren en arbeiders  en met respect voor de lokale cultuur**)Milieukeur (algemeen Milieukeurmerk) en Demeter (biologisch dynamisch) om maar eens een paar  bekende en onbekende keurmerken te noemen.
Als consument  kún je daar, bij het kopen van voedsel, rekening mee houden

Aan sommige dingen kun je zélf wat doen, maar eerst moet je je het bewust worden pas dan kun je veranderen of bijstellen.

 

*)Van 21 tot 27 oktober is de Beter Leven week, zó wil de Dierenbescherming het keurmerk onder de aandacht brengen en mensen stimuleren voor diervriendelijke producten te kiezen

**)Van 26 okt tot 3 nov. wordt de FairtradeWeek gehouden; Consumenten worden attent gemaakt over de wijze van produceren: als je weet wat je koopt kun je eerlijker kiezen!