Plastic!!

Soms ga je naar een museum om iets moois te zien, soms om iets te leren, ergens meer van te weten.
Dat laatste deden we deze week.
We gingen naar het Tropenmuseum naar de tentoonstelling Plastic Crush.

We weten allemaal dat plastic slecht voor het milieu is én slecht voor ons. We gebruiken in Nederland al zelden plasticzakjes in winkels en zijn ons (meestal) bewust van wat we “eigenlijk” NIET zouden moeten kopen (soms is er geen alternatief en moeten we ons afvragen of we dát artikel sowieso wel nodig hebben)

Deze tentoonstelling leert je wat allemaal van plastic is én waar het vroeger van gemaakt was. Niet dat je het allemaal niet weet, het meeste weet je misschien wel, maar  je combineert het niet tezamen!

Zelden ben ik zo depri uit een tentoonstelling gekomen als uit deze. Het is nog véél erger dan we denken. ALLES is haast van plastic gemaakt!
En, erger….we kunnen het vaak niet van iets anders maken!
Een biljartbal is nu van kunststof, maar was vroeger van ivoor. Geen plastic meer? Dan weer  olifanten vermoorden om biljartballen te maken? [Of niet meer biljarten?]

Er zijn ook voorwerpen waarbij je niet direct denkt aan plastic. Kunstenaars hebben dingen gemaakt waarbij je niet direct aan plastic denkt, maar NU je het ziet je wel aan het denken zet.

Kunstenares Gundega Strauberga maakte een kunstmatige neptuin en winkel ineen, geïnspireerd door een Turks doe-het-zelfpakket voor het maken van nepbloemen, ze wil zo de menselijke obsessie om de natuur na te maken met een materiaal dat “voor eeuwig is” laten zien

De kunstenaar Flory Sinanduku maakte een bodysuit van (plastic)  injectienaalden als protest tegen de slechte kwaliteit van zorg in de republiek Congo. Hij draagt het pak en loopt door de straten van Kinshasa om aandacht te vragen voor dit probleem.

200 jaar geleden liep men enorme afstanden op dit soort sandalen, gevlochten van rijststro (goedkoop en soepel) Mensen rekenden afstanden in het aantal sandalen dat ze onderweg sleten (want sleten deden ze , en hoe!)



In 1980 kwamen Tony Alano en Nicolas Guillon op vakantie in Spanje op het idee om goedkope plastic watersandalen om te turnen tot een modeartikel.

Het werd een mondiale hit in de jaren ’80 .

Deze Braziliaans rammelaar (ganzá) werd vroeger gemaakt van natuurlijke materialen, kralen, steentjes en zaden, tegenwoordig van een kunststofsnoer met gerecyclede flessendoppen.

Plastic is uitstekend voor het isoleren van elektrische kabels omdat het geen warmte of elektriciteit geleidt. Vóórdat elektrische verlichting werd uitgevonden, gebruikten mensen dierlijk vet, olie en hout als lichtbronnen.
Nu vormt plastic een groot deel van de bedrading in huis, maar is het ook onderdeel van het design van veel verlichting; led kaarsen bij het altaar, tl-verlichting op kantoren, snoerlampjes bij buitenverlichting – allemaal van plastic!

En nu? waarvan zijn de etensbewaardozen NU van gemaakt?

Zoveel is van plastic, het zit in de schoenen waar we op lopen, in de kleding die we dragen, in cosmetica ,in meubels, eigenlijk in alles.
We werden ooit verliefd op een materiaal dat de wereld kon verbeteren, maar vrezen nu een wereld overspoeld wordt met plastic afval.
Er bestaan nauwelijks plekken op aarde zonder plastic.
Plastic vergaat niet! De gevolgen voor het milieu zijn vernietigend.

Het Tropenmuseum is prachtig, de tentoonstelling wat druk en, vond ik, wat chaotisch (en heel erg veel te lezen, hetgeen je op een gegeven moment toch opgeeft)  maar de boodschap komt ZEKER over: Er is veel te veel plastic op de wereld!

Ik spaar plastic doppen (voor de kosten van blindengeleidenhondenopleiding) scheidt mijn afval, neem altijd een niet- plastic-boodschappentas mee; koop zo min mogelijk in plastic, maar wat is DAT weinig op het geheel van teveel plastic!!! Veel te weinig!

Ik heb me opgegeven voor de gratis tips om e.e.a.te veranderen. ( Dat kun jij ook via https://www.plasticsoupfoundation.org/plasticfashion-gids/)

Tot slot 9 algemene tips om minder plastic te gebruiken. Ook al is het weinig, het is meer dan niets.

We lopen het Tropenmuseum uit, de zon schijnt (alle raambedekking IN het museum is grijs, waardoor van binnen naar buiten kijken uiterst somber wordt)
Terug in de auto, de snelweg op, is ons NU teveel.

We lopen het Oosterpark door, zien halsbandparkieten in de bomen (!) en in struiken knoppen die op uitkomen staan; een oma met kleinkind die de meeuwen voert, een meisje in strak felgekleurd renkostuum sjeest het park door; een oude man sjokt achter een rolstoel met een dame onder een plaid erin; we horen de bel van de tram op de achtergrond en heel, heel langzaam zakt onze depri bui; het leven is óók mooi!

Iets dat je weet, kun je niet meer niet-weten. De kennis blijft.
De tekst op de grote zuilen blijft in mijn hoofd, maar er is meer dan plastic,
gelukkig wel.



Wat doen we met windmolenwieken?

Er  “sterven” honderden windmolens per jaar in Nederland. Het duurzaam opruimen van oude windmolenwieken is niet zo makkelijk; de wieken zijn namelijk gemaakt van composiet.*)
Dit materiaal is sterk als staal, (en licht) dat is fijn voor de toepassing, maar als het materiaal gerecycled moet worden is dat een probleem. Daarom belanden afgeschreven wieken nog al eens in een verbrandingsoven.



Ik las een artikel van mrt 2019 waarin melding gemaakt werd van een bedrijf, gevestigd in Nijkerk:  Extreme Eco₂ Solutions. Zij hebben een techniek ontwikkeld  om composiet restafval wél te kunnen recyclen. Simpel gesteld wordt het oude composiet vermalen tot kleine stukjes, daar wordt extra hars bijgevoegd, waarna het geheel verwarmd wordt. Als het  dan weer vloeibaar wordt kan het worden hergebruikt voor nieuwe producten.
Extreme Eco Solutions maakt, (in samenwerking met Flexipol) onder andere dakgoten en -randen van vermalen composiet. De onderneming is hiermee het eerste bedrijf ter wereld dat grootschalig composietrestafval recyclet.

Een artikel uit februari van dit jaar (Recycling Magazine Benelux) meldt dat in de Eemshaven (Groningen) een fabriek voor de recycling van windturbinebladen komt. Een aantal bedrijven heeft hiervoor een convenant gesloten onder de naam Decom North, met de bedoeling een gesloten keten van levering, demontage en recycling van windturbinebladen op te tuigen. Hun ultieme doel: de grondstoffen weer gebruiken in nieuwe windturbinebladen.

En een maand later stond er een artikel  (OneWorld) over Startup Blade Made, een bedrijf dat windmolenwieken een tweede leven geeft als speeltuin- of straatmeubilair. Behalve dat er dan geen windmolenwieken vernietigd hoeven worden, zijn er ook geen nieuwe grondstoffen nodig voor het speeltuin- en straatmeubilair: dat scheelt 90% aan CO2-uitstoot!
Het is niet altijd mogelijk om “alle” afgedankte windmolenwieken in speeltuinen te plaatsen. Het bedrijf kijkt daarom ook naar andere toepassingen op straat. Ze denken aan buitenmeubelen of  geluidsmuren.
De startup werd vorig jaar uit 80 gegadigden geselecteerd voor het eerste Impact Program  van TEDxAmsterdam **). Uit de zeven geselecteerde pioniers werd Blade Made uitgeroepen tot “Pioneer of the year”.

Bovenstaande initiatieven zijn hard nodig want in de komende jaren gaan de helft van alle windturbines (te klein, te weinig opbrengst van energie en afgeschreven) in de Flevopolder tegen de vlakte. De masten en funderingen bestaan uit cement en metaal en kunnen “makkelijk” worden hergebruikt; de wieken zijn “nauwelijks” recyclebaar, dus nieuw ontwikkelde toepassingen zijn goed voor het milieu. [Windturbines gaan ongeveer 20 jaar mee en worden daarna ontmanteld]

De Hogeschool Windesheim  heeft een extra toestroom van 1,3 kiloton afgedankte windmolenwieken voor 2025 berekend. Die hoeveelheid is naar verwachting in 2040 verdubbeld.


*) Composiet is een materiaal dat bestaat uit twee componenten: een vezel en een hars. De vezel zorgt voor de stijfheid van het materiaal en bestaat uit glas, aramide of koolstof. De hars houdt de vezels bijeen en is vaak van kunststof. Door speciale productieprocessen versterken de twee componenten elkaars krachten. Vloeibaar is het materiaal in vrijwel elke gewenste vorm te gieten én kleur- en vormloos  Niet alleen windmolenwieken zijn (mede) gemaakt van composiet, ook witte tandvullingen en aanrechten en ook de romp van de geavanceerde Boeing 787 Dreamliner (KLM) bestaat voor meer dan de helft uit composiet.

**) Het Impact Program ondersteunt pioniers door middel van verschillende workshops en 1-op-1 mentorschap Daarnaast krijgen zij de kans hun netwerk uit te breiden en feedback op hun plannen te ontvangen van experts. Ook hebben deelnemers toegang tot een uitgebreid e-learning platform voor start-ups.

.


Groene Hoofdstad van Europa

In 2006 werd, op initiatief van de toenmalige burgemeester van Tallinn (hoofdstad van Estland) een plan gelanceerd om een prijs in te stellen voor milieuprestaties van een Europese stad.
Stedelijke gebieden hebben nogal wat milieu- uitdagingen. Met de instelling van deze Groene prijs hoopt de Europese Commissie lokale overheden aan te moedigen om milieuproblemen in hun stad aan te pakken en de levenskwaliteit in de steden verbeteren, aangezien 80% van de Europeanen in een stedelijke omgeving leeft zal dat voor veel mensen impact hebben.
De Europese Commissie is de organisator van deze prijs, zij vindt dat juist de steden een belangrijke rol bij de bescherming van het milieu kan spelen en een voorbeeld kunnen zijn

In 2008 werd de prijs gelanceerd; de eerste prijs werd toekend aan de stad Stockholm; deze stad mocht zich de Groene Hoofdstad van Europa noemen voor het jaar 2010.

Ook een Nederlandse stad mocht zich een jaar Groene Hoofdstad van Europa noemen, nl. Nijmegen in 2018.

Om zich een jaar lang de Groene Hoofstad van Europa te mogen noemen moeten steden aan bepaalde eisen voldoen:
* meer dan 100.000 inwoners hebben
* die stad moet een aantoonbare geschiedenis van het bereiken van milieuvriendelijke standaarden hebben
* de stad moet bereid zijn nog meer verantwoordelijkheden te nemen als het gaat om duurzame ontwikkeling en milieubeleid
* die stad moet als voorbeeld kunnen dienen voor andere Europese steden


Dit jaar is Grenoble de groene hoofdstad van Europa. Deze stad heeft de grootste milieu zone van Frankrijk; er zijn de afgelopen jaren 5500 bomen geplant én het is er voor nieuwe woningen verplicht om óf zonnepanelen óf een daktuin aan te leggen.
80% van de stadverwarming komt al uit hernieuwbare energie.

Volgend jaar wordt de hoofdstad van Estland, Tallinn, de groene hoofdstad van Europa. Deze stad was al 2 x eerder in de race geweest voor de titel Groene Hoofdstad van Europa.
Dit keer is het gelukt.

De prijs van € 600.000,- is bedoeld om bij te dragen aan de financiële ondersteuning bij het implementeren van de initiatieven en maatregelen om de ecologische duurzaamheid van Tallinn te verbeteren

Voor kleinere steden (20.000 tot 100.000 inwoners) werd in 2015 de European Green Leaf Award opgericht. Deze titel werd ingesteld om ook milieu-inspanningen van kleinere steden te bevorderen en ook dié steden in een milieu spotlight te plaatsen

Jaarlijks kunnen twee steden met de European Green Leaf award bekroond worden. Voor het jaar 2022 zijn dat Winterswijk en de Portugese stad Valongo, zij delen de prijs van € 200.000, –

Een blik op blik

Er komen veel te veel blikjes in het milieu terecht zo’n 150 miljoen van de 2 miljard blikjes die over de toonbank gaan.
Blik is dun gewalst staal, waarop een beschermlaag (vroeger tin) tegen corrosie wordt aangebracht.
Het eerste drankblikje werd verkocht in 1935, er was wel een speciale blikopener voor nodig!
In 1963 verwierf de Amerikaanse ingenieur Ermal Fraze een patent op een “lipje” aan het blikje om het open te maken.

Blik is een metonymie, de naam van het materiaal waarvan het gemaakt is, is overgegaan naar het voorwerp zelf. Tegenwoordig worden drankblikjes meestal van aluminium gemaakt, maar ook van staal (maar dan zijn wél de can-ends en lipjes ook toch van aluminium)
Aluminium (het meest voorkomende metaal op aarde) wordt gewonnen uit bauxiet erts.
Voor de winning van het metaal wordt jaarlijks 30 km2 aan nieuw oppervlakte benut, het grootste deel daarvan bestaat uit BOSgebieden

Bij een aluminum blikje kan het 50 jaar tot nooit duren voor het helemaal vergaan is

Daarom wordt er per 31 december van dit jaar  15ct statiegeld op blikjes fris, bier en water geheven.


Deze maatregel  is ruim van te voren aangekondigd zodat producenten en supermarkten hierop hun maatregelen kunnen nemen.

Blik kost weliswaar nogal wat energie en grondstoffen om te maken, maar eenmaal geproduceerd is het werkzaam (drank blijft er lang goed in) makkelijk te vervoeren (het is erg licht) én je kunt blik eindeloos recyclen!

Men heeft onderzoek gedaan naar het terugbrengen van flesjes en blikjes en het blijkt dat bij 15 cent statiegeld zo’n 70 tot 90% van de kopers de flesjes en blikjes dan wél inleveren en niet in het milieu deponeren.

Het kabinet wilde de beslissing voor statiegeld op blikjes al eerder nemen maar het bedrijfsleven beloofden te  proberen het blik in het milieu met  70% terug te brengen.
Dát is niet gelukt, erger nog het aantal blikjes in het milieu is sindsdien met 27 % toegenomen.

De kosten van dit statiegeldsysteem moeten door de producenten gedragen worden.(“Mijn” supermarkt zegt dat hun flessenautomaat ook blikjes kan innemen en dat daar weinig tot geen aanpassingen voor nodig zijn)
Ik las ook dat voor horecaondernemers en “kleine verkopers” een uitzonderingsregel zal gelden.

Het Centraal Bureau Levensmiddelen laat weten dat ongeveer 50% van de blikjes buiten de supermarkten verkocht worden, dus dat het ook logisch is dat de andere 50%  van blikjes verkopers ook meebetaald aan het optuigen van een inleversysteem.

Er zijn mensen die zweren bij een (plastic) flesje frisdrank, anderen hebben liever een blikje
Onderzoekers zeggen dat het verschil van bier uit glas of blik NIET te proeven is en dat het verschil tussen de oren zit.
Bij frisdrank met koolzuur ligt dat anders; in plastic loopt het koolzuurgehalte sneller terug dan bij glas of blik; dát zou het verschil in smaak verklaren van blik en glas ten opzichte van plastic PET flesjes.

Laten we hopen dat deze statiegeldmaatregel werkt en dat we minder blik in de natuur zien rondslingeren.
Nog beter voor het milieu zou het zijn om minder blikjes te maken en te verkopen.


Diesel- en benzineprijzen

Als je bij benzinepompen naar de prijzen kijkt valt het op dat diesel nu duurder is dan benzine, dat was nooit zo. Ik vroeg me af waarom dat zo is.
Ik las dat op 16 september jl. de eerste dag was dat diesel duurder was dan benzine (Ooit was diesel zo’n 30 cent per liter goedkoper dan benzine!)
Komen deze hoge prijzen door de oorlog in de Oekraïne; dus door de Russen?
Wat ik ervan begrijp grotendeels wel, maar er is méér.

Diesel was goedkoper o.a. door de lagere accijns (de accijns op diesel is nóg steeds lager dan die op benzine)

Wat ook zo is dat, bij het voortschrijden van de tijd, men zich steeds meer bewust wordt van het feit dat de uitstoot slecht is voor mens en milieu (denk aan 2015 Dieselgate: autofabrikanten die gunstigere verbruiks- en uitstootcijfers opgaven dan in praktijk haalbaar was)

Benzine- én dieselmotoren beide stoten schadelijke stoffen uit. Maar, zo las ik op de site van de ANWB, een dieselauto is veel vervuilender dan een benzineauto.
Al 15 Nederlandse gemeenten hebben momenteel een milieuzone voor dieselvrachtauto’s! (Amsterdam, Den Haag, Eindhoven en Utrecht hebben óók een milieuzone voor autobussen)

In Nederland rijdt 11,1% van de personenauto’s op diesel, 79,5% op benzine ( cijfers per 1.1.2022- CBS). [Op de site van de BOVAG las ik dat het aantal personenauto’s dat op LPG rijdt maar 1% van alle auto’s bedraagt.]

Vrijwel al het vrachtverkeer, van koeriersbusje tot zwaar transport rijdt op diesel.
Waarom is die diesel nu duurder dan de benzine?

We maken in Europa minder diesel (in raffinaderijen) dan we zelf gebruiken.[Een alternatief als biodiesel biedt geen oplossing omdat dit  niet voor alle dieselrijders geschikt is.[ Bron ANWB] We hebben en hadden dus altijd een dieselimport nodig!  
Vanuit Rusland haalden we dagelijks letterlijk miljoenen liters kant-en-klare diesel. Dát is nu weggevallen.

Het alternatief voor de Russische import ( lees: dan import uit Amerika) is een stuk duurder, het komt van verder en is lastiger om deze kant op te krijgen ook is de verwachting is dat de Amerikanen hun prijs zullen aanpassen aan de vraag ( dus duurder worden)

Er is nog een reden waarom diesel duurder is geworden: het toegelaten zwavelgehalte : er moet ontzwaveld worden. Bij diesel moeten er meer stappen worden genomen om de brandstof te ontzwavelen én  zijn de stappen moeilijker omdat diesel méér zwavel dan benzine bevat. De grondstoffen om hier diesel te maken zijn duurder geworden én diesel vraagt meer van deze grondstoffen dan benzine, dus is diesel duurder dan benzine geworden.

Van tetrapak tot vetbolhouder

Onlangs kwam ik weer een leuk 100% gerecycled artikel tegen; een grijze vetbolhouder van de firma  Esschert Design.
Esschert Design heeft het overgrote deel van de verschillende assortimenten zélf ontwikkeld en laat deze in opdracht produceren. Deze vetbolhouder is een nieuw product van dit bedrijf!


Het materiaal voor deze vetbolhouder komt van tetrapakken (Tetra Pak is een Zweedse multinational,(opgericht 1951) wereldwijd marktleider in kartonnen verpakkingen voor de voedingsindustrie, zoals verpakkingen voor melk, vla en vruchtensappen) Tetra Pak was het eerste bedrijf dat kartonnen verpakking voor melk op de mark bracht! 
Nu worden de papiervezels van deze (gebruikte) pakken hergebruikt voor doosjes en w.c. papier.

Het plastic dopje word verwerkt tot gradulate (korrels) en van die korrels wordt die vetbolhouder gemaakt!

Van zo’n artikel, gemaakt van gerecycled materiaal, word ik blij; ik heb het gekocht.
Nu maar afwachten hoe de vogels het vinden.

Laadpalen

Auto’s op waterstof met een oplaadsysteem aan boord zijn de toekomst, maar waarschijnlijk pas in de verre toekomst.

Vooralsnog gaat t allemaal om elektrisch rijden, dát zal de naaste toekomst moeten worden. In Nederland reden (per 28 februari dit jaar) 253.743 volledig elektrische auto’s en 144.959 Plug-in hybrides rond. Dat zal NU  in oktober al wel flink meer zijn.
Dat roepen om overgaan op elektrisch rijden bevreemd me wel wat, want er wordt tegelijkertijd ook opgeroepen om zuiniger met elektriciteit om te gaan.

Nederland telt momenteel zo’n 81.000 openbare laadpalen waarvan meer dan 3000 snelladers, daarmee hebben we de grootste laadpaaldichtheid van Europa!
Fijn als je een elektrische auto hebt.

Maar ook, al zijn er veel van die “openbare” palen, toch hebben behoorlijk wat mensen “eigen” laadstations. Meestal áán huis of garage. Soms komt dat omdat ze onvrede hebben over de plek van de openbare laadpalen, soms omdat ze problemen hebben met hun mede- opladers.
Onlangs las ik een nieuw woord “laadpaalklevers”. Dat blijken mensen te zijn die onnodig lang een oplaadplek bezet houden en dus irritatie veroorzaken bij andere elektrische autobezitters!

Zelf vind ik het geen verrijking van het straatbeeld, die extra kastjes. Ik vroeg me af of die laadpalen niet geïntegreerd kunnen worden in een al bestaande lantaarnpaal.
Ik las dat het niet mogelijk is een laadpaal op het verlichtingsnet aan te sluiten. Jammer.

(Bijna) Alles wat ik schrijf probeer ik bij ten minste 2 bronnen te verifiëren. Dat deed ik ook bij dit straatlantaarn- combi- laadpaalverhaal, daar vond ik op de site van Laadkompas.nl*) deze mededeling:
Alle nieuwbouwwijken in Arnhem krijgen standaard een laadlantaarn in de wijk, om te beginnen start de gemeente met het plaatsen van 150 laad-lantaarnpalen. Elke paal heeft twee aansluitingen, 150 lantaarn/laadpalen zijn dus goed voor minstens 300 elektrische auto’s.

En ik las ook dat al in 2021 in Renkum de eerste laadpaallantaarn is geplaatst!
Dus graag niet méér laadpalen in dorpen en steden toevoegen (het groen moet vaak al sneuvelen om meer parkeerplekken te creëren) maar combipalen plaatsen!

En ik las nog een positief bericht, nu van Change Inc. : Door een lantaarnpaal multifunctioneel te maken is het plaatsen van laadpalen niet meer nodig. Een laadlantaarn is een slimme lantaarnpaal die niet alleen licht geeft, maar ook als laadpaal voor elektrische auto’s kan fungeren. Daarnaast kan de lichtmast in de toekomst worden uitgerust met andere Smart City- toepassingen zoals sensoren voor het meten van luchtkwaliteit of het reguleren van verkeersstromen, mobiel internet en camerabeveiliging voor de openbare orde en veiligheid.

Er zijn zeker ontwikkelingen gaande, of het de goede zijn om niet méér ecologische grondstoffen te gebruiken, dan de natuur kan opwekken, zal pas later blijken.


*)grootste onafhankelijke aanbieder op het gebied van duurzaamheid en slimme oplossingen van elektrische mobiliteit
*) Platform voor toekomstmakers; nieuws over duurzaamheid