Joods Boedapest

In het jaar 1200 worden Joden naar Hongarije gelokt, vooral omdat de koning (Bela IV 1235-1270) in geldnood verkeert. In 1251 wordt  hen  de “Gouden Bul van de Hongaarse Joden” verleend, daarin worden ze erkend als gemeenschap met een beschermde rechtspositie: vrijheid van godsdienst.

De Joden leven en werken in vrede in Hongarije tot in  1941 antisemitische wetten worden uitgevaardigd ( waaronder oa. de verplichting tot het zichtbaar dragen van de joden ster).
buitenkant synIn 1859 wordt in de Joodse wijk in Boedapest de Grote Synagoge in Byzantijns Moorse stijl gebouwd, hij biedt plaats aan 3.000 joden. Het is de grootste synagoge in Europa en de op één na grootste van de Wereld ( nr.1 staat in New York)
Deze synagoge in Boedapest wordt ook wel synagoge aan de Dohánystraat (Tabakstraat) genoemd.

synagoge buda
Om in de synagoge te komen moet je door bewakingspoortjes en wordt je tas gecontroleerd (de antisemitische beweging leeft in Hongarije).
kerkinter.buda

keppeltjeBij het binnenkomen van de synagoge wordt aan de onbedekte mannenhoofden een kartonnen keppeltjes uitgereikt. De synagoge is prachtig, maar (voor mij) is onbevangen genieten van het moois er hier niet bij; het historisch besef drukt. In de tuin is het grootste Joodse massagraf van Hongarije. De tuin behoorde bij de wijk met de naam Elisabethstad. In  1944 werd hier een getto opgericht, ommuurd en als een Joods getto voor 200.000 Joden ingericht. In januari 1945 werd dit getto door het Rode Leger (Russen) bevrijd.
tuin buda
Hier liggen Joden, uitgemergeld of zwaar verminkt door de pijlkruisers,  begraven in de tuin.
Er is een Joodsmuseum bij de kerk, maar de meeste indruk op mij maakt toch wel de treurwilg in de tuin.

Elk blad heeft de naam van een omgekomen Joodse familie. Het stalen monument is ontworpen door Imre Varga en in 1991 onthuld, het stelt tevens een omgekeerde menorah voor.
Voor een deel is dit monument gefinancierd door de Emanuel Foundation.

 Deze werd in 1987 door acteur Tony Curtis opgericht ter nagedachtenis aan zijn Hongaarse vader Emanuel Schwartz (kleermaker)

jodenmonument
De boom staat in de Raoul Wallenburg Memorial garden. Raoul Wallenberg (1912-1947)*) was in de Tweede Wereldoorlog als Zweedse diplomaat werkzaam in Budapest. Tussen juli en december 1944 kon hij tienduizenden joden het leven redden door ze een diplomatieke status te geven en ze onderdak te bieden in diplomatieke gebouwen.

Aan de andere kant van het spectrum Jodenredders staan de Jodendoders – de Pijlkruisers.
Pijlkruisers (hun symbool zijn gekruiste pijlen)**  waren (zijn?) een verzameling van diverse extreem antisemitische en fascistische in Hongarije. Deze Hongaren zagen zichzelf als onderdeel van het meesterras dat de Duitse NSDAP propageerde. De verwijdering van joden en andere etnische minderheden uit de samenleving vormden een  speerpunt van hun partijbeleid.
schoenenmonument
De Pijlkruisers vermoordden vele Joden. Een gedenkteken daaraan is het indrukwekkend Joods monument is de Schoenen op de Donaukade. Metalen schoenen staan langs de Donaukade opgesteld, ter herinnering aan de joden die gedwongen werden eerst hun schoenen uit te trekken (schoenen waren kostbaar) waarop ze door de Pijlkruisers doodgeschoten werden. Ze vielen in de Donau waarna de lichamen met de stroming werden meegevoerd.

Een indrukwekkend stuk Boedapest geschiedenis
Momenteel wonen nog ongeveer 100.000 Joden in Hongarije en is Boedapest de op 2 na grootste Joodse gemeenschap in Europa, zo staat in mijn boekje

 

 

*) Op 17 januari 1945 werd hij gearresteerd door de Sovjets nadat zij de stad hadden veroverd. In maart werd aangegeven dat hij was overleden. Later onderzoek gaf aan dat hij als gevangene in 1947 was geëxecuteerd
.
**) vergelijkbaar met het swastika teken van de nazi’s

Een gedachte over “Joods Boedapest

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s