Jan Splinter

Laatst bezigde iemand de uitdrukking ”Zo komt Jan Splinter door de winter
Ik ken die uitdrukking van vroeger. Bij ons thuis werd deze ook gebezigd met als betekenis: zo komt de gewone burger de winter door.
Ook mijn lief kende de uitdrukking van vroeger, maar met als betekenis met een handigheidje de winter doorkomen.

Ik dacht dat Splinter (behalve de zoon van Bart Chabot) een boekfiguur was, maar vond op internet dat MEN de gewone man  allerlei namen geeft, zoals  NU;de-man-in-de-straat, Jan Modaal en Jan-met-de-pet, maar vroeger ook Jan Splinter en Jan Boezeroen. 

In die context (de gewone man) is de uitdrukking zijn tweede leven begonnen in 1982 door Tweede Kamerlid Marcel van Dam die toen in een kamerdebat de uitdrukking gebruikte tegen minister president Ruud Lubbers. Cynische woorden om te benadrukken dat “de kleine man zó niet met zijn geld uit kon komen.
Van Dam: “….en zo komt Jan Splinter door de winter”.

Toch nog even verder gezocht en de echte Jan Splinter gevonden.
Hij leefde in de 16e eeuw en was penningmeester van een paar tehuizen voor bejaarden nonnen.
Toen hij te oud was om te werken (AOW bestond nog niet) dreigde hij, midden in de winter, zijn huis te worden uitgezet. Dit heeft hij weten te voorkomen door een “handigheidje”. Hij zei namelijk dat hij waardepapieren en geld “ergens” bewaarde, die het tehuis later (na zijn dood) zou erven.

Uiteindelijk vond ik ook een toneelstuk (klucht): “Het testament van Jan Splinter” een waarachtige historie”, al uitgegeven rond 1600.
Dus waarschijnlijk leefde de “echte” Jan Splinter in 1500 en zoveel, en is er een “waargebeurd” verhaal (klucht) van gemaakt. De betekenis is dus OORSPRONKELIJK naar het verhaal van de ECHTE Jan Splinter “met een handigheidje de winter doorkomen