Tronie

Een ietwat onguur type heeft een tronie =een onbetrouwbaar gezicht, dacht ik altijd. Onlangs las ik in de krant in een artikel over schilderkunst ook iets over een tronie,  met betrekking tot het gezicht van Saskia (v.Uylenburgh), de vrouw van Rembrandt van Rijn. Hoewel ik haar geen mooie vrouw vindt, lijkt het me niet dat zij een “onbetrouwbaar” gezicht had. Dát werd hiermee ook niet bedoeld.
Het blijkt dat tronie in de schilderkunst iets anders betekent: een portretstudie van een naamloos model. In het artikel stond ook dat het niet waarschijnlijk was dat Saskia geposeerd had voor Govert Flinck (de schilder) maar dat het schilderij Saskia heet en “Saskia-achtige” trekken vertoond(waarschijnlijk gebaseerd op een ander schilderij of studie van Rembrandts vrouw)

In het woordenboek vond ik  bij tronie woorden als : bakkes, gelaat, smoelwerk. Oorspronkelijk  is tronie afgeleid uit het Middelnederlands: troongie of tronge, dat weer te herleiden schijnt  naar het Franse tronge.

 

Haarlemmerdijkjes

Sommige uitdrukkingen of gezegdes worden voornamelijk gebruikt door mensen uit een bepaalde streek. Zo vertelde een vriendin laatst dat ze, uit de mond van een Amsterdamse, de uitdrukking “geen haarlemmerdijkjes maken” hoorde.
De straat kent ze, de uitdrukking niet.

Het blijkt dat de Haarlemmerdijk in Amsterdam in de 17e eeuw berucht was “de straat der lichtekooien”. In die straat was nogal een heibel!
De uitdrukking haarlemmerdijkjes maken wordt gebruikt als in: “Ik waarschuw jullie maak me geen haarlemmerdijkjes”  ; dus geen ruzie maken of rottigheid uithalen.

Ook wordt de uitdrukking NU gebruikt in de betekenis van geen praatjes verkopen, geen grapjes maken.